Αναβολικά στεροειδή και καρδιακή βλάβη - Τι αποκάλυψε 10ετής έρευνα

Σύνοψη

• Η μακροχρόνια χρήση αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών (AAS) οδηγεί σε επίμονη πάχυνση του αριστερού κοιλιακού τοιχώματος της καρδιάς.
• Το 17% των σταθερών χρηστών ανέπτυξε σοβαρά μειωμένη ικανότητα άντλησης αίματος και μυϊκής χαλάρωσης, σύμφωνα με τη δεκαετή έρευνα του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Όσλο.
• Η πλήρης διακοπή της χρήσης επέφερε εντυπωσιακή συρρίκνωση του υπερτροφικού μυός, επαναφέροντας την καρδιακή λειτουργία στα επίπεδα των ατόμων που δεν έκαναν ποτέ χρήση.
• Η σταδιακή μείωση της δόσης (titrating) δεν έδειξε καμία απολύτως βελτίωση στη λειτουργία της αριστερής κοιλίας, αφήνοντας την καρδιά το ίδιο ευάλωτη.
• Η λήψη αντιυπερτασικής αγωγής από τους ενεργούς χρήστες βελτίωσε τη συστολική λειτουργία κατά 11%, αν και το πάχος του καρδιακού τοιχώματος παρέμεινε αμετάβλητο.

Σύμφωνα με δεκαετή μελέτη του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Όσλο σε άνδρες αθλητές δύναμης, η μακροχρόνια χρήση αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών (AAS) προκαλεί πάχυνση του αριστερού κοιλιακού τοιχώματος και σοβαρή δυσλειτουργία άντλησης αίματος στο 17% των χρηστών. Ωστόσο, η άμεση και πλήρης διακοπή τους οδηγεί σε εντυπωσιακή αναστροφή των καρδιακών ανωμαλιών, επαναφέροντας τις μετρήσεις λειτουργίας στα φυσιολογικά επίπεδα της ομάδας ελέγχου.

Η ευρεία διάδοση των ουσιών ενίσχυσης της απόδοσης στον χώρο της ερασιτεχνικής άρσης βαρών και του fitness αποτελεί ένα διογκούμενο ιατρικό ζήτημα που απασχολεί έντονα την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες κλινικές έρευνες επικεντρώνονταν αποκλειστικά στις βραχυπρόθεσμες παρενέργειες, αφήνοντας τεράστια κενά κατανόησης σχετικά με το τι ακριβώς συμβαίνει στον ανθρώπινο οργανισμό έπειτα από πολλά χρόνια συνεχούς έκθεσης σε αυτές τις εξαιρετικά ισχυρές ορμόνες. 

Μια διεθνής ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο της Νορβηγίας, αποφάσισε να καλύψει το συγκεκριμένο γνωστικό κενό μέσα από μια εκτεταμένη παρακολούθηση που διήρκεσε σχεδόν μια ολόκληρη δεκαετία. Τα ευρήματα τους ρίχνουν άπλετο φως στη μηχανική της καρδιακής ανεπάρκειας που προκαλείται από τα στεροειδή, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα την εκπληκτική ικανότητα αυτοΐασης του ανθρώπινου σώματος όταν αφαιρεθεί ο τοξικός παράγοντας.

Η αρχική βάση δεδομένων της μελέτης δημιουργήθηκε την περίοδο 2017-2019, περιλαμβάνοντας 101 τακτικούς χρήστες αναβολικών στεροειδών και 71 αθλητές που απείχαν εντελώς από τέτοιου είδους σκευάσματα. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επαναξιολόγησης, οι επιστήμονες κατάφεραν να εντοπίσουν και να εξετάσουν εκ νέου 70 χρήστες και 35 μη χρήστες, διενεργώντας ελέγχους που περιελάμβαναν αναλυτικές εξετάσεις αίματος, λήψη ούρων για μέτρηση ορμονικών επιπέδων και προηγμένες απεικονιστικές τεχνικές υπερηχοκαρδιογραφίας. Τα αποτελέσματα της απεικόνισης ήταν απολύτως ξεκάθαρα, αποκαλύπτοντας ότι η παρατεταμένη χρήση αναβολικών προκαλεί σοβαρή λειτουργική έκπτωση μέσω της υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας της καρδιάς, η οποία ουσιαστικά αποτελεί την κύρια αντλία οξυγονωμένου αίματος προς ολόκληρο το σώμα μέσω της αορτής.

Καθώς το τοίχωμα της αριστερής κοιλίας παχαίνει αφύσικα λόγω των ορμονών, η ικανότητα του μυός να συστέλλεται αποτελεσματικά μειώνεται κατακόρυφα, ενώ παράλληλα χειροτερεύει και η διαδικασία χαλάρωσης της καρδιάς μεταξύ των παλμών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμα και οι άνδρες που κατέφυγαν σε χαμηλότερες δοσολογίες συντήρησης εμφάνιζαν επίμονα συμπτώματα αλλοίωσης του καρδιακού ιστού, καταρρίπτοντας πλήρως τον μύθο της «ασφαλούς χρήσης» που συχνά κυκλοφορεί στις διαδικτυακές κοινότητες των αθλητών. Το εξαιρετικά ελπιδοφόρο στοιχείο της μελέτης ωστόσο κρύβεται στην ομάδα των δεκαπέντε ανδρών οι οποίοι αποφάσισαν να διακόψουν εντελώς τη λήψη των αναβολικών ουσιών «μαχαίρι» πριν από την επαναληπτική εξέταση. Στους πρώην χρήστες καταγράφηκε μια στατιστικά σημαντική συρρίκνωση του υπερτροφικού καρδιακού μυός, γεγονός που αποδεικνύει περίτρανα ότι οι σοβαρές δομικές αλλοιώσεις δεν είναι απαραίτητα μόνιμες και μπορούν να αναστραφούν εάν ο αθλητής αλλάξει ριζικά πορεία.

Αντιθέτως, τα δεδομένα υπήρξαν αμείλικτα για όσους προσπάθησαν απλώς να μειώσουν σταδιακά τις δόσεις τους θεωρώντας ότι έτσι προστατεύουν τον εαυτό τους. Οι συμμετέχοντες που δήλωσαν ότι περιόρισαν την ποσότητα των στεροειδών μέσα στη δεκαετία συνέχισαν να εμφανίζουν την ίδια ακριβώς επιδείνωση στη λειτουργία της αριστερής κοιλίας με όσους διατήρησαν υψηλές δόσεις, αποδεικνύοντας ότι η καρδιοτοξικότητα παραμένει ενεργή όσο η ουσία βρίσκεται στο σύστημα. Παράλληλα, οι ερευνητές παρατήρησαν ένα ενδιαφέρον φαινόμενο σε όσους συνέχιζαν τη χρήση αλλά λάμβαναν ταυτόχρονα φαρμακευτική αγωγή για την υπέρταση. Ενώ η ομάδα όσων δεν έπαιρναν φάρμακα για την πίεση εμφάνισε μια επιδείνωση 8% στη συστολική λειτουργία, εκείνοι που ακολουθούσαν αντιυπερτασική θεραπεία κατέγραψαν μια σχετική βελτίωση της τάξης του 11% στη συγκεκριμένη παράμετρο, χωρίς βέβαια να παρατηρείται καμία μείωση στο παθολογικό πάχος του τοιχώματος της καρδιάς τους.

Η ανεξέλεγκτη διακίνηση ουσιών όπως η στανοζολόλη και η νανδρολόνη μέσω παράνομων κυκλωμάτων και διαδικτυακών αγορών, σε συνδυασμό με την παντελή έλλειψη ιατρικής παρακολούθησης των νεαρών αθλητών στη χώρα μας, δημιουργεί ένα επικίνδυνο μείγμα για τη δημόσια υγεία. Οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτείται πλέον μια οργανωμένη εκστρατεία ενημέρωσης γύρω από τις επιπτώσεις των αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών, προκειμένου να κατανοήσουν οι χρήστες πως η καρδιακή βλάβη δουλεύει αθόρυβα και συσσωρευτικά, αλλά διαθέτει επίσης ένα σαφές «παράθυρο» θεραπείας εάν ληφθεί εγκαίρως η απόφαση της οριστικής διακοπής.