Είναι ίσως η πιο συνηθισμένη εικόνα σε μια πτήση: Το πλήρωμα καμπίνας περνάει στον διάδρομο και οι επιβάτες, κουρασμένοι από την αναμονή στο αεροδρόμιο, ζητούν ένα ζεστό φλιτζάνι καφέ ή τσάι για να χαλαρώσουν. Κι όμως, αυτή η φαινομενικά αθώα συνήθεια μπορεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σφάλματα που κάνουμε ως ταξιδιώτες. Σύμφωνα με τα ευρήματα της νέας μελέτης «2026 Airline Water Study», το νερό που τρέχει από τις βρύσες των αεροσκαφών – και με το οποίο παρασκευάζονται τα ζεστά μας ροφήματα – είναι συχνά επιβαρυμένο με επικίνδυνα βακτήρια.
Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από το Center for Food as Medicine & Longevity, έρχεται να επιβεβαιώσει τους χειρότερους φόβους μας, αναδεικνύοντας ένα χρόνιο πρόβλημα που οι αεροπορικές εταιρείες δυσκολεύονται να λύσουν οριστικά: τις «βρώμικες» δεξαμενές νερού.
Η «αθέατη απειλή» στις δεξαμενές
Γιατί όμως το νερό στο αεροπλάνο είναι τόσο προβληματικό; Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το ζήτημα σπάνια εντοπίζεται στην πηγή υδροδότησης. Το νερό που φορτώνεται στα αεροσκάφη προέρχεται συνήθως από δημοτικά δίκτυα που είναι ασφαλή. Η μόλυνση συμβαίνει κατά τη διαδικασία της μεταφοράς και της αποθήκευσης.
Το νερό μεταφέρεται στα αεροσκάφη μέσω βυτιοφόρων και ελαστικών σωλήνων που συνδέονται στις δεξαμενές του αεροδρομίου. Στη συνέχεια, αποθηκεύεται στις δεξαμενές του αεροπλάνου, οι οποίες σπάνια καθαρίζονται σχολαστικά ή αδειάζουν εντελώς. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένα ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροβίων. Η στασιμότητα του νερού, σε συνδυασμό με τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας και την ελλιπή συντήρηση, μετατρέπει τις δεξαμενές σε εκκολαπτήρια παθογόνων μικοοργανισμών.
Τα ευρήματα που προκαλούν ανησυχία
Η μελέτη ανέλυσε χιλιάδες δείγματα νερού από μεγάλες και περιφερειακές αεροπορικές εταιρείες των ΗΠΑ, και τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά για πολλούς αερομεταφορείς. Οι ερευνητές εντόπισαν την παρουσία κολοβακτηριδίων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του βακτηρίου E. coli, το οποίο συνδέεται άμεσα με σοβαρή μόλυνση.
Το E. coli είναι γνωστό για την πρόκληση γαστρεντερικών διαταραχών, οι οποίες μπορεί να κυμαίνονται από ήπιες ενοχλήσεις μέχρι σοβαρές λοιμώξεις. Αν και το ανοσοποιητικό σύστημα ενός υγιούς ενηλίκου μπορεί συχνά να αντιμετωπίσει τέτοια βακτήρια, ο κίνδυνος είναι σημαντικά αυξημένος για ευάλωτες ομάδες, όπως μικρά παιδιά, ηλικιωμένους ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Η έρευνα βαθμολόγησε τις εταιρείες, αποκαλύπτοντας τεράστιες αποκλίσεις. Ενώ ορισμένοι αερομεταφορείς (όπως η Delta και η Frontier) κατάφεραν να διατηρήσουν υψηλά στάνταρ υγιεινής, άλλοι μεγάλοι «παίκτες» της αγοράς (όπως η American Airlines και η JetBlue) βρέθηκαν στις χαμηλότερες θέσεις της κατάταξης, με το νερό τους να χαρακτηρίζεται δυνητικά επικίνδυνο. Ειδικά στις περιφερειακές εταιρείες, τα ποσοστά μόλυνσης ήταν ακόμα πιο ανησυχητικά.
Ο μύθος του βραστού νερού
Η πιο συχνή παρανόηση μεταξύ των επιβατών είναι ότι το βραστό νερό στον καφέ ή το τσάι είναι ασφαλές, καθώς η θερμότητα «σκοτώνει τα πάντα». Οι ειδικοί, ωστόσο, είναι κατηγορηματικοί: αυτό δεν ισχύει στα αεροσκάφη.
Λόγω της χαμηλότερης ατμοσφαιρικής πίεσης στην καμπίνα κατά τη διάρκεια της πτήσης, το νερό βράζει σε χαμηλότερη θερμοκρασία (περίπου στους 90°C αντί για τους 100°C). Επιπλέον, οι μηχανές καφέ στα αεροπλάνα συχνά δεν φτάνουν καν σε αυτό το σημείο βρασμού. Το αποτέλεσμα είναι το νερό να είναι απλώς «ζεστό», αλλά όχι αρκετά καυτό ώστε να εξαλείψει ανθεκτικά βακτήρια όπως το E. coli.
Επιπρόσθετα, οι ίδιες οι σωληνώσεις που οδηγούν το νερό στις μηχανές του καφέ σπάνια απολυμαίνονται, προσθέτοντας άλλον έναν παράγοντα κινδύνου στο φλιτζάνι σας.
Το κενό στη νομοθεσία (των ΗΠΑ)
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο που αναδεικνύει η μελέτη είναι η χαλαρότητα των εποπτικών αρχών. Αν και στις ΗΠΑ υπάρχει ο «Κανόνας για το Πόσιμο Νερό στα Αεροσκάφη» (ADWR) της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (EPA), η εφαρμογή του χαρακτηρίζεται συχνά ελλιπής. Οι έλεγχοι δεν είναι όσο συχνοί θα έπρεπε, και τα πρόστιμα για τις παραβιάσεις είναι σπάνια, με αποτέλεσμα οι αεροπορικές εταιρείες να μην πιέζονται επαρκώς για να βελτιώσουν τις διαδικασίες καθαρισμού τους.
Οδηγός «επιβίωσης» για επιβάτες
Τι μπορεί να κάνει λοιπόν ο σύγχρονος ταξιδιώτης για να προστατευτεί; Η λύση που προτείνουν οι συντάκτες της έρευνας είναι απλή και πρακτική:
- Μην πίνετε ποτέ νερό βρύσης: Αποφύγετε το νερό που σερβίρεται σε ποτήρι από κανάτα. Ζητήστε πάντα εμφιαλωμένο νερό και βεβαιωθείτε ότι το μπουκάλι ανοίγεται μπροστά σας ή είναι σφραγισμένο.
- Πείτε «όχι» σε καφέ και τσάι: Όσο δελεαστικό κι αν είναι, προτιμήστε ροφήματα σε κουτάκι ή μπουκάλι (χυμούς, αναψυκτικά). Αν χρειάζεστε καφεΐνη, προτιμήστε να αγοράσετε τον καφέ σας στο τέρμιναλ πριν την επιβίβαση.
- Προσοχή στο πλύσιμο των χεριών: Το νερό στις τουαλέτες των αεροσκαφών προέρχεται από την ίδια δεξαμενή. Οι ειδικοί συνιστούν να μην βασίζεστε σε αυτό για την απολύμανση των χεριών σας. Χρησιμοποιήστε άφθονο αντισηπτικό (με τουλάχιστον 60% αλκοόλη) μετά το πλύσιμο.
Η μελέτη του Center for Food as Medicine & Longevity δεν έχει στόχο να προκαλέσει πανικό, αλλά να ενημερώσει. Η ποιότητα του νερού στον αέρα παραμένει ένα «θολό» τοπίο. Μέχρι οι αεροπορικές εταιρείες να υιοθετήσουν αυστηρότερα πρωτόκολλα καθαρισμού και η τεχνολογία απολύμανσης να γίνει υποχρεωτική, το εμφιαλωμένο νερό παραμένει η μοναδική σίγουρη επιλογή για ένα ασφαλές και υγιές ταξίδι.
