Σύνοψη
- Οι απάτες μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων αποτελούν πλέον μακροοικονομική απειλή, με τις παγκόσμιες απώλειες να υπολογίζονται δυνητικά σε πάνω από 219,9 δισεκατομμύρια δολάρια.
- Στην Ελλάδα, οι επιτήδειοι αποσπούν κατά μέσο όρο 609 δολάρια από κάθε θύμα.
- Μόλις το 24% των Ελλήνων θυμάτων καταγγέλλει το περιστατικό στην αστυνομία, ενώ το 25% ενημερώνει την τράπεζά του.
- Οι συχνότερες μέθοδοι εξαπάτησης στην Ελλάδα περιλαμβάνουν την παραποίηση γνωστών εμπορικών σημάτων (36%), τις επενδυτικές απάτες (34%) και τις ψεύτικες ειδοποιήσεις παράδοσης δεμάτων (30%).
- Οι Millennials αποτελούν την πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα απέναντι σε επενδυτικές απάτες, καταγράφοντας ποσοστό θυματοποίησης 40%.
Οι απάτες μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων έχουν λάβει διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας, μετατρεπόμενες σε μια διογκούμενη μακροοικονομική απειλή. Εάν επηρεαστεί μόλις το 10% των 3 δισεκατομμυρίων χρηστών παγκοσμίως, οι συνολικές οικονομικές απώλειες ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 219,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Στην Ελλάδα, οι επιτήδειοι καταφέρνουν να αποσπούν κατά μέσο όρο 609 δολάρια ανά θύμα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους πολίτες που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομική πίεση.
Η νέα έρευνα της Kaspersky αποτυπώνει για πρώτη φορά σε παγκόσμιο επίπεδο την έκταση της ζημιάς που προκαλούν τα οργανωμένα δίκτυα απατεώνων. Η συγκεκριμένη εγκληματική δραστηριότητα πλήττει νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο, δημιουργώντας επιπτώσεις οι οποίες δεν είχαν ποσοτικοποιηθεί μέχρι σήμερα από καμία κυβέρνηση ή ρυθμιστική αρχή. Ο αυξανόμενος πληθωρισμός, η εργασιακή ανασφάλεια και οι γεωπολιτικές εντάσεις προσφέρουν το ιδανικό περιβάλλον δράσης για τους εγκληματίες του κυβερνοχώρου.
Η κατάσταση στην Ελλάδα και οι στόχοι των απατεώνων
Στην ελληνική επικράτεια, η κατάσταση διαγράφεται ιδιαίτερα ανησυχητική. Για το 23% των θυμάτων, η ζημιά υπερβαίνει τα 1.350 δολάρια. Το φαινόμενο εκτυλίσσεται μέσα στις πλατφόρμες που οι χρήστες εμπιστεύονται και χρησιμοποιούν σε καθημερινή βάση. Οι επιθέσεις σχεδιάζονται με προσοχή ώστε να προσομοιάζουν σε απολύτως νόμιμα μηνύματα και να ενσωματώνονται ομαλά στις ψηφιακές αλληλεπιδράσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για την Ελλάδα, οι πιο διαδεδομένες μορφές απάτης κατατάσσονται ως εξής:
- Παραποίηση γνωστών εμπορικών σημάτων σε ποσοστό 36%.
- Επενδυτικές απάτες με ποσοστό 34%.
- Ψεύτικες ειδοποιήσεις παράδοσης δεμάτων στο 30%.
Επιπλέον, η έρευνα καταγράφει σχεδόν ισόποση κατανομή θυμάτων μεταξύ των γενεών Gen Z, Millennials και Gen X. Ωστόσο, οι Millennials ξεχωρίζουν ως η πιο ευάλωτη ομάδα στις επενδυτικές ή χρηματοοικονομικές απάτες, καθώς το 40% όσων συμμετείχαν δήλωσε ότι έχει πέσει θύμα. Η περιορισμένη οικονομική ασφάλεια και οι εξαιρετικά υψηλές τιμές κατοικίας καθιστούν τις υποσχέσεις γρήγορου πλουτισμού εξαιρετικά ελκυστικές για τους Millennials.
Εξέλιξη σε οργανωμένο έγκλημα
Οι επιθέσεις δεν αφορούν πλέον μεμονωμένα περιστατικά. Τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι αυτού του είδους οι απάτες έχουν εξελιχθεί από ευκαιριακή παράνομη δραστηριότητα σε επαναλαμβανόμενο και οργανωμένο έγκλημα μεγάλης κλίμακας. Περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις (52%) καταγράφηκαν εντός των τελευταίων πέντε μηνών. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ποσοστό άνω του 28% των ερωτηθέντων έχει στοχοποιηθεί τρεις ή περισσότερες φορές.
Ο Marc Rivero, επικεφαλής ερευνητής ασφάλειας της ομάδας GReAT της Kaspersky, εξηγεί ότι πρόκειται για μια βιομηχανοποιημένη μορφή απάτης που στοχεύει τους πολίτες μαζικά και γρήγορα μέσα από κάθε διαθέσιμο κανάλι. Η εγκληματολόγος στο Kingston University London, Δρ. Elisabeth Carter, προσθέτει ότι οι επιτήδειοι χρησιμοποιούν γνώριμους γλωσσικούς κανόνες, δημιουργώντας μια επίπλαστη πραγματικότητα στην οποία οι αποφάσεις των θυμάτων φαίνονται λογικές την κρίσιμη στιγμή. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προτείνει στους χρήστες να συζητούν τις διαδικτυακές δραστηριότητές τους με συγγενείς, καθώς ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να εντοπίσει ευκολότερα μια επικίνδυνη κατάσταση.
Η αόρατη απειλή της ελλιπούς αναφοράς
Ο πραγματικός αντίκτυπος στην οικονομία παραμένει στο σκοτάδι, καθώς οι χρήστες αποφεύγουν να καταγγείλουν τις απώλειες. Στην Ελλάδα, μόλις 1 στα 4 θύματα (24%) ενημερώνει τις αστυνομικές αρχές για το συμβάν. Αντίστοιχα χαμηλό είναι το ποσοστό όσων απευθύνονται στην τράπεζά τους (25%). Το άμεσο αποτέλεσμα είναι ότι αυτές οι οικονομικές απώλειες δεν αποτυπώνονται στα επίσημα στατιστικά της εγκληματικότητας ή της οικονομίας. Πρόκειται για μια συστηματική απώλεια πλούτου που υπονομεύει την εμπιστοσύνη στα ψηφιακά συστήματα και διαταράσσει τη σταθερότητα των νοικοκυριών.
Προστασία και άμυνα στα ψηφιακά περιβάλλοντα
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η Kaspersky υπογραμμίζει την ανάγκη για αποφασιστική δράση και ενισχυμένες πρακτικές κυβερνοασφάλειας.
- Προστασία σε πραγματικό χρόνο: Προτείνεται η χρήση λογισμικού όπως το Kaspersky Premium, το οποίο ανιχνεύει κακόβουλους συνδέσμους και απόπειρες phishing σε κινητά και υπολογιστές, σαρώνοντας ακόμη και τις ειδοποιήσεις προτού ο χρήστης αλληλεπιδράσει μαζί τους.
- Ασφαλής διαχείριση κωδικών: Εφαρμογές όπως το Kaspersky Password Manager διασφαλίζουν την κρυπτογραφημένη αποθήκευση και συμπλήρωση των στοιχείων σύνδεσης.
- Εκπαίδευση: Οι χρήστες οφείλουν να εκπαιδεύονται σχετικά με τις νέες μορφές απάτης. Κάθε απροειδοποίητο μήνυμα πρέπει να επαληθεύεται μέσω επίσημων καναλιών.
- Εργαλεία για επιχειρήσεις: Τα brands μπορούν να αναπτύξουν λύσεις όπως το Kaspersky Brand Monitoring για τον έγκαιρο εντοπισμό κατάχρησης της επωνυμίας τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο dark web.
Η συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Censuswide τον Απρίλιο του 2026, συλλέγοντας δεδομένα από 2.806 θύματα (ηλικίας 16–61 ετών) από Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Αφρική.
