Ψωρίαση και Αρθρίτιδα: Εντοπίστηκε ο κρυφός μηχανισμός που συνδέει τις δύο νόσους
Για πολλά χρόνια η επιστημονική κοινότητα γνώριζε ότι η ψωρίαση δεν περιορίζεται μόνο στην επιφάνεια του δέρματος. Ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, περίπου το 30%, αναπτύσσει τελικά ψωριασική αρθρίτιδα, μια επώδυνη και συχνά μη αναστρέψιμη φλεγμονώδη πάθηση. Το ερώτημα που παρέμενε αναπάντητο, ωστόσο, ήταν το «γιατί». Γιατί ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν αρθρίτιδα ενώ άλλοι όχι; Και πώς ακριβώς μεταδίδεται η φλεγμονή από το δέρμα στις αρθρώσεις;
Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg (FAU) ρίχνει φως σε αυτόν τον μηχανισμό, αποκαλύπτοντας μια αθέατη διαδρομή κυττάρων και μια κρίσιμη αποτυχία του αμυντικού συστήματος των αρθρώσεων.
Ο «Δούρειος Ίππος» του ανοσοποιητικού
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Simon Rauber και τον Καθηγητή Dr. Andreas Ramming από την Γ' Ιατρική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Erlangen, εντόπισε μια συγκεκριμένη κατηγορία ανοσοκυττάρων που ευθύνεται για τη μεταφορά της νόσου. Πρόκειται για μυελοειδή πρόδρομα κύτταρα, τα οποία δημιουργούνται στις περιοχές του δέρματος που φλεγμαίνουν λόγω της ψωρίασης.
Αντί να παραμείνουν στο δέρμα, τα κύτταρα αυτά λειτουργούν ως «ταξιδιώτες». Εισερχόμενα στην κυκλοφορία του αίματος, μεταναστεύουν και καταλήγουν στις αρθρώσεις. Ωστόσο, η απλή άφιξή τους εκεί δεν αρκεί για να πυροδοτήσει την αρθρίτιδα. Εδώ εντοπίζεται και η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της ανακάλυψης.
Όταν οι φύλακες κοιμούνται
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η υγεία της άρθρωσης δεν εξαρτάται μόνο από την «επίθεση» των εισερχόμενων κυττάρων, αλλά κυρίως από την τοπική «άμυνα». Σε έναν υγιή οργανισμό, οι αρθρώσεις διαθέτουν ειδικά κύτταρα του συνδετικού ιστού, τους ινοβλάστες, οι οποίοι λειτουργούν ως φύλακες. Όταν τα φλεγμονώδη κύτταρα από το δέρμα φτάσουν στην άρθρωση, οι ινοβλάστες τα θέτουν σε καταστολή, εμποδίζοντας την πρόκληση φλεγμονής.
Στους ασθενείς που αναπτύσσουν ψωριασική αρθρίτιδα, αυτός ο μηχανισμός ασφαλείας καταρρέει. Οι ινοβλάστες παρουσιάζουν δυσλειτουργία και αδυνατούν να ελέγξουν τους εισβολείς. Ως αποτέλεσμα, τα μυελοειδή κύτταρα ενεργοποιούνται ανεξέλεγκτα, προκαλώντας τη φλεγμονώδη αντίδραση που οδηγεί σε πόνο και καταστροφή της άρθρωσης.
Ο καθηγητής Andreas Ramming παρομοιάζει τη διαδικασία με έναν έλεγχο ασφαλείας που αποτυγχάνει:
Η προστατευτική λειτουργία αυτών των κυττάρων είναι σημαντικά μειωμένη στους ανθρώπους που αναπτύσσουν ψωριασική αρθρίτιδα. Έτσι, τα φλεγμονώδη κύτταρα που εισέρχονται δεν ελέγχονται και προκαλούν χάος.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Τα νέα δεδομένα αλλάζουν τα μέχρι τώρα δεδομένα στην ρευματολογία και τη δερματολογία. Το πιο ελπιδοφόρο στοιχείο της έρευνας είναι ότι τα συγκεκριμένα «ταξιδιάρικα» κύτταρα μπορούν να ανιχνευθούν στο αίμα πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα στις αρθρώσεις.
Αυτό ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών εργαλείων που θα εντοπίζουν τους ασθενείς υψηλού κινδύνου σε προ-κλινικό στάδιο. Μέχρι σήμερα, η διάγνωση της ψωριασικής αρθρίτιδας γινόταν συνήθως αφότου είχε ήδη προκληθεί βλάβη. Τώρα, οι γιατροί μπορεί να αποκτήσουν τη δυνατότητα να προβλέπουν την εξέλιξη της νόσου.
Στοχεύοντας στην πρόληψη, όχι μόνο στη θεραπεία
Η κατανόηση του μηχανισμού μετάβασης από την ψωρίαση στην αρθρίτιδα προσφέρει νέους θεραπευτικούς στόχους. Αντί να αντιμετωπίζεται η φλεγμονή αφού εκδηλωθεί, οι μελλοντικές θεραπείες θα μπορούσαν να εστιάσουν είτε στην αναχαίτιση των μυελοειδών κυττάρων πριν φτάσουν στις αρθρώσεις, είτε στην ενίσχυση της λειτουργίας των ινοβλαστών ώστε να επιτελούν σωστά το έργο τους.
Η ανακάλυψη αυτή, που συνδυάζει την ανοσολογία με τη μηχανική των ιστών, αποτελεί ένα απτό παράδειγμα του πώς η βασική έρευνα μεταφράζεται σε κλινική ελπίδα. Για εκατομμύρια ασθενείς με ψωρίαση παγκοσμίως, η γνώση ότι η αρθρίτιδα δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά αποτέλεσμα ενός συγκεκριμένου βιολογικού «λάθους» που μπορεί να διορθωθεί, είναι ίσως το πιο σημαντικό νέο της χρονιάς.
Με την επιστήμη να χαρτογραφεί πλέον με ακρίβεια τη διαδρομή της νόσου, το επόμενο βήμα είναι η ανάπτυξη φαρμάκων που θα κόβουν αυτόν τον δρόμο, προστατεύοντας την ποιότητα ζωής των ασθενών πριν καν αυτή απειληθεί.
