Η Σαουδική Αραβία προχωρά σε μια ριζική επαναξιολόγηση του πιο φιλόδοξου οικιστικού εγχειρήματος στον κόσμο. Το "The Line", η πόλη-καθρέφτης που σχεδιάστηκε για να διασχίζει την έρημο σε μήκος 170 χιλιομέτρων, μετασχηματίζεται πλέον σε ένα έργο με πιο ρεαλιστικούς στόχους, δίνοντας προτεραιότητα στις βιομηχανικές υποδομές και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η στροφή στον ρεαλισμό και οι νέες προτεραιότητες
Σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές και στοιχεία από τους Financial Times, η ηγεσία του NEOM επανεξετάζει το αρχικό πλάνο, το οποίο προέβλεπε τη στέγαση εννέα εκατομμυρίων κατοίκων σε δύο παράλληλους ουρανοξύστες ύψους 500 μέτρων. Οι προκλήσεις που προέκυψαν από το τεράστιο κόστος, το οποίο σύμφωνα με εσωτερικές εκτιμήσεις θα μπορούσε να αγγίξει τα 9 τρισεκατομμύρια δολάρια, οδήγησαν στην ανάγκη για έναν πιο βιώσιμο σχεδιασμό.
Αντί για την ταυτόχρονη κατασκευή ολόκληρης της γραμμικής πόλης, το βάρος πέφτει πλέον στην ολοκλήρωση μιας πρώτης λειτουργικής φάσης. Οι αρχιτέκτονες έχουν λάβει οδηγίες να αξιοποιήσουν τις υφιστάμενες υποδομές και τα θεμέλια που έχουν ήδη τοποθετηθεί, δημιουργώντας μικρότερες, αυτόνομες γειτονιές. Η πρώτη αυτή φάση αναμένεται να καλύπτει περίπου 2,4 χιλιόμετρα και να φιλοξενεί γύρω στους 300.000 κατοίκους μέχρι το 2030, μια σημαντική απόκλιση από τις αρχικές ανακοινώσεις.
Το NEOM ως κόμβος δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή του επανασχεδιασμού είναι η στροφή προς τις βιομηχανικές και ψηφιακές υπηρεσίες. Το "The Line" φαίνεται να επαναπροσδιορίζεται ως στρατηγικός κόμβος για κέντρα δεδομένων (data centers) και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Η τοποθεσία του στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας προσφέρει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: τη χρήση θαλασσινού νερού για την ψύξη των τεράστιων διακομιστών, μειώνοντας δραστικά το ενεργειακό αποτύπωμα.
Η στρατηγική αυτή ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη προσπάθεια της Σαουδικής Αραβίας να διαφοροποιήσει την οικονομία της, επενδύοντας σε τεχνολογίες αιχμής. Τα data centers θα τροφοδοτούνται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εκμεταλλευόμενα την ηλιοφάνεια της περιοχής, μετατρέποντας το NEOM από ένα οικιστικό πείραμα σε μια παραγωγική ψηφιακή ραχοκοκαλιά για την περιοχή.
Οικονομικές πιέσεις και οργανωτικές αλλαγές
Η αναθεώρηση του πλάνου δεν είναι τυχαία. Η πίεση στη ρευστότητα του βασιλείου, σε συνδυασμό με τις τεράστιες δαπάνες για την προετοιμασία της Expo 2030 και του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου 2034, ανάγκασε το Δημόσιο Ταμείο Επενδύσεων (PIF) να γίνει πιο επιλεκτικό. Η αποχώρηση κορυφαίων στελεχών και η ανάληψη της ηγεσίας από νέα πρόσωπα σηματοδοτούν μια νέα φάση "υπεύθυνου ρεαλισμού".
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η μεταβολή αυτή δεν αποτελεί ομολογία αποτυχίας, αλλά μια αναγκαία προσαρμογή στους νόμους της φυσικής και της οικονομίας. Η κατασκευή ενός κτίσματος που θα αψηφούσε τις παραδοσιακές αρχιτεκτονικές συμβάσεις σε τέτοια κλίμακα αποδείχθηκε εξαιρετικά περίπλοκη, με τους μηχανικούς να αντιμετωπίζουν ζητήματα που αφορούν από τη διαχείριση των ανέμων μέχρι τη μετακίνηση των πληθυσμών στο εσωτερικό της δομής.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της αρχιτεκτονικής
Το NEOM παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα εργοτάξια του πλανήτη. Παρά το γεγονός ότι οι καθρέφτες και το ύψος των 500 μέτρων μπορεί να περιοριστούν σε συγκεκριμένα τμήματα, το έργο συνεχίζει να προκαλεί τα όρια του τι θεωρείται εφικτό στην αστική ανάπτυξη. Η στροφή σε μια "σπονδυλωτή" (modular) προσέγγιση επιτρέπει στο έργο να εξελίσσεται σταδιακά, εξασφαλίζοντας ότι κάθε φάση θα είναι οικονομικά αποδοτική πριν προχωρήσει η επόμενη.
Η έμφαση στη βιωσιμότητα παραμένει κεντρικός πυλώνας. Η δέσμευση για μηδενικές εκπομπές ρύπων και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος εξακολουθούν να αποτελούν το σημείο αναφοράς για το NEOM, έστω και αν η μορφή της πόλης θα είναι διαφορετική από τα πρώτα εντυπωσιακά ψηφιακά σχέδια.
Η εξέλιξη του "The Line" αντικατοπτρίζει τη μετάβαση από το όραμα στην πράξη. Το 2026 βρίσκει το έργο σε μια φάση ωριμότητας, όπου η καινοτομία συναντά την πρακτικότητα. Αντί για μια ατελείωτη γραμμή στην έρημο, η Σαουδική Αραβία χτίζει μια τεχνολογική μητρόπολη που φιλοδοξεί να γίνει το πρότυπο για τις πόλεις του μέλλοντος, δίνοντας προτεραιότητα στη λειτουργικότητα και την οικονομική σταθερότητα. Το NEOM δεν σταματά, αλλά αλλάζει πρόσωπο για να διασφαλίσει τη θέση του στον παγκόσμιο χάρτη της τεχνολογίας και της ενέργειας.
