Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη έρχεται να ρίξει φως στα σκοτεινά και καυτά μυστικά του «δίδυμου πλανήτη» της Γης. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τρέντο στην Ιταλία εντόπισαν ενδείξεις για την ύπαρξη τεράστιων σηράγγων λάβας κάτω από την επιφάνεια της Αφροδίτης. Η μελέτη βασίστηκε σε νέα ανάλυση δεδομένων ραντάρ που είχαν συλλεχθεί από την ιστορική αποστολή Magellan της NASA στις αρχές της δεκαετίας του '90.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που η επιστημονική κοινότητα έχει στα χέρια της απτές αποδείξεις για τέτοιου είδους γεωλογικούς σχηματισμούς στον γειτονικό μας πλανήτη, επιβεβαιώνοντας θεωρίες δεκαετιών για την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα που σμίλεψε το τοπίο του.
Τα «μάτια» του ραντάρ στο υπέδαφος
Η Αφροδίτη παραμένει ένας από τους πιο αφιλόξενους και μυστηριώδεις κόσμους του Ηλιακού μας Συστήματος. Η πυκνή της ατμόσφαιρα, γεμάτη διοξείδιο του άνθρακα και νέφη θειικού οξέος, εμποδίζει την άμεση οπτική επαφή με την επιφάνεια. Για τον λόγο αυτό, οι αστρονόμοι βασίζονται σε δεδομένα ραντάρ για να χαρτογραφήσουν το ανάγλυφό της.
Η ομάδα των Ιταλών επιστημόνων, με επικεφαλής τον καθηγητή Λορέντζο Μπρουζόνε και τον ερευνητή Λεονάρντο Καρέρ, εστίασε την προσοχή της στην περιοχή Nyx Mons, μια ηφαιστειακή ζώνη στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη. Αναλύοντας ξανά τις εικόνες που κατέγραψε το σκάφος Magellan, εντόπισαν μια ασυνήθιστη γεωλογική δομή: ένα βυθισμένο τμήμα εδάφους που υποδηλώνει την κατάρρευση της οροφής μιας υπόγειας σήραγγας.
Αυτά τα «παράθυρα» στο υπέδαφος, γνωστά ως "skylights", δημιουργούνται όταν η ροή της λάβας σταματά και ο αγωγός αδειάζει, αφήνοντας πίσω του ένα κενό τούνελ. Με την πάροδο του χρόνου, τμήματα της οροφής υποχωρούν, αποκαλύπτοντας την κρυμμένη κοιλότητα.
Απίστευτες διαστάσεις
Αυτό που προκαλεί δέος δεν είναι μόνο η ύπαρξη της σήραγγας, αλλά το μέγεθός της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, η εν λόγω σήραγγα στην περιοχή Nyx Mons έχει πλάτος που μπορεί να αγγίζει ή και να ξεπερνά το ένα χιλιόμετρο. Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα, οι αντίστοιχες σήραγγες λάβας στη Γη, όπως αυτές στη Χαβάη ή στην Ισλανδία, σπάνια ξεπερνούν τα 30 μέτρα σε πλάτος.
Οι διαστάσεις αυτές καθιστούν τις σήραγγες της Αφροδίτης συγκρίσιμες με τους γιγαντιαίους σχηματισμούς που έχουν παρατηρηθεί στη Σελήνη και στον Άρη. Η χαμηλότερη βαρύτητα της Αφροδίτης σε σχέση με τη Γη, σε συνδυασμό με τις ιδιαιτερότητες της ρευστότητας της λάβας και τις συνθήκες πίεσης, φαίνεται πως ευνοούν τη δημιουργία τέτοιων κολοσσιαίων υπόγειων δικτύων.
Η ύπαρξη αυτών των δομών υποδεικνύει ότι η Αφροδίτη γνώρισε στο παρελθόν –και ίσως γνωρίζει ακόμη– ηφαιστειακές εκρήξεις ασύλληπτης ισχύος και διάρκειας, ικανές να τροφοδοτήσουν ποταμούς λάβας που διήνυσαν τεράστιες αποστάσεις κάτω από την επιφάνεια.
Μια νέα εποχή για τη διαστημική Γεωλογία
Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ της εξέλιξης των βραχωδών πλανητών. Κατανοώντας το πώς σχηματίστηκαν και διατηρήθηκαν αυτές οι σήραγγες, οι επιστήμονες μπορούν να αντλήσουν πολύτιμα συμπεράσματα για τη θερμική ιστορία της Αφροδίτης και τις διαδικασίες ψύξης του φλοιού της.
Επιπλέον, η μεθοδολογία που ανέπτυξε η ομάδα του Πανεπιστημίου του Τρέντο ανοίγει νέους δρόμους στην επεξεργασία δεδομένων ραντάρ. Αποδεικνύει ότι τα αρχεία παλαιότερων αποστολών, όπως του Magellan, κρύβουν ακόμα θησαυρούς που περιμένουν να ανακαλυφθούν με τη βοήθεια σύγχρονων αλγορίθμων και νέων προσεγγίσεων ανάλυσης σήματος.
Ο ρόλος των μελλοντικών αποστολών
Η σημασία της ανακάλυψης μεγαλώνει ενόψει των επερχόμενων αποστολών στην Αφροδίτη. Τόσο η αποστολή EnVision του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) όσο και η αποστολή VERITAS της NASA, που προγραμματίζονται για την επόμενη δεκαετία, θα είναι εξοπλισμένες με ραντάρ υψηλότερης ανάλυσης.
Τα νέα αυτά εργαλεία θα επιτρέψουν στους επιστήμονες να «σκανάρουν» το υπέδαφος με μεγαλύτερη ακρίβεια, αναζητώντας περισσότερα δίκτυα σηράγγων και ίσως επιβεβαιώνοντας αν κάποια από αυτά παραμένουν θερμικά ενεργά. Αν και η ιδέα της ανθρώπινης εξερεύνησης στο εσωτερικό αυτών των τούνελ φαντάζει μακρινή λόγω των ακραίων θερμοκρασιών (που αγγίζουν τους 470 βαθμούς Κελσίου) και της πίεσης, η ρομποτική εξερεύνηση θα μπορούσε στο μέλλον να προσφέρει εικόνες από έναν κόσμο που μοιάζει βγαλμένος από την κόλαση του Δάντη.
