Σύνοψη
- Το Συμβούλιο του CERN ενέκρινε την επικαιροποίηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Φυσική Σωματιδίων, θέτοντας ως προτεραιότητα το Future Circular Collider (FCC).
- Η νέα υποδομή θα έχει μήκος 91 χιλιόμετρα, αντικαθιστώντας σταδιακά τον υφιστάμενο LHC των 27 χιλιομέτρων.
- Το συνολικό κόστος για την πρώτη φάση λειτουργίας (FCC-ee) εκτιμάται στα 15 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα.
- Ξεκίνησαν επίσημα οι δημόσιες διαβουλεύσεις στις χώρες υποδοχής (Γαλλία και Ελβετία), οι οποίες θα διαρκέσουν έως τον Οκτώβριο του 2026.
- Η τελική επενδυτική απόφαση θα ληφθεί το 2028, με σκοπό την έναρξη των εργασιών εκσκαφής στις αρχές του 2030.
Η επιστημονική κοινότητα της Ευρώπης κατέληξε σε μια ιστορική απόφαση για το μέλλον της βασικής έρευνας. Το Συμβούλιο του CERN προχωρά επίσημα στην επικαιροποίηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Φυσική Σωματιδίων, επιλέγοντας το Future Circular Collider (FCC) ως το επόμενο εμβληματικό έργο που θα διαδεχθεί τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC). Η απόφαση αυτή έρχεται μετά την ολοκλήρωση της λεπτομερούς μελέτης σκοπιμότητας, επιβεβαιώνοντας τη βούληση της γηραιάς ηπείρου να διατηρήσει τα ηνία στην παγκόσμια έρευνα υψηλών ενεργειών για το υπόλοιπο του 21ου αιώνα.
Ο σχεδιασμός του FCC προβλέπει τη δημιουργία μιας κυκλικής υπόγειας σήραγγας μήκους 90,7 χιλιομέτρων, η οποία θα εκτείνεται σε μέσο βάθος 200 μέτρων κάτω από τη Γαλλία και την Ελβετία, περνώντας ακόμη και κάτω από τη λίμνη της Γενεύης. Η κλίμακα του έργου είναι τεράστια, καθώς η νέα σήραγγα είναι σχεδόν τέσσερις φορές μεγαλύτερη από τον τρέχοντα LHC. Το τεχνικό πλάνο που παρουσιάστηκε αναδεικνύει μια προσέγγιση δύο σταδίων, σχεδιασμένη να μεγιστοποιήσει την επιστημονική απόδοση σε βάθος δεκαετιών.
Στην πρώτη φάση, η οποία προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία στα μέσα της δεκαετίας του 2040, η υποδομή θα λειτουργήσει ως FCC-ee. Πρόκειται για έναν επιταχυντή ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων που θα λειτουργεί ως «εργοστάσιο» παραγωγής του μποζονίου Higgs, των μποζονίων W και Z, καθώς και του κορυφαίου κουάρκ (top quark). Η συγκεκριμένη διάταξη θα επιτρέψει μετρήσεις ακριβείας που είναι αδύνατον να επιτευχθούν με τα τρέχοντα τεχνολογικά μέσα, προσφέροντας απαντήσεις για τη φύση της σκοτεινής ύλης και την ασυμμετρία ύλης-αντιύλης στο σύμπαν.
Στη δεύτερη φάση, η οποία μετατίθεται για το δεύτερο μισό του αιώνα (κοντά στη δεκαετία του 2070), η ίδια σήραγγα θα αναβαθμιστεί σε FCC-hh. Αυτός ο επιταχυντής θα συγκρούει πρωτόνια με ενέργειες που θα φτάνουν τα 100 TeV, μέγεθος σχεδόν επταπλάσιο από το όριο του LHC. Αυτό το άλμα στην ενέργεια κρίνεται απαραίτητο για την άμεση ανακάλυψη νέων, βαρύτερων σωματιδίων που θα μπορούσαν να επεκτείνουν ή να αναδιαμορφώσουν το Καθιερωμένο Πρότυπο της Φυσικής.
Το οικονομικό σκέλος της πρώτης φάσης του FCC ανέρχεται σε 15 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα (περίπου 15,4 δισεκατομμύρια ευρώ). Το ποσό αυτό καλύπτει τα έργα πολιτικού μηχανικού, τις τεχνικές υποδομές, τους επιταχυντές και τους τέσσερις μεγάλους ανιχνευτές που θα εγκατασταθούν στα σημεία σύγκρουσης. Η χρηματοδότηση προβλέπεται να κατανεμηθεί σε μια περίοδο δώδεκα ετών, αρχής γενομένης από τις αρχές της δεκαετίας του 2030, με τη συμμετοχή των κρατών-μελών του CERN και διεθνών εταίρων.
Παράλληλα με το τεχνικό σκέλος, το CERN εκκίνησε μια εκτεταμένη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης στις τοπικές κοινωνίες που θα επηρεαστούν από τα έργα υποδομής. Στην Ελβετία η διαδικασία ξεκίνησε στα μέσα Μαΐου 2026 και θα διαρκέσει έως τις 2 Οκτωβρίου, ενώ στη Γαλλία ο δημόσιος διάλογος θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα της Εθνικής Επιτροπής Δημόσιου Διαλόγου (CNDP) από τις 2 Ιουνίου έως την 1η Οκτωβρίου 2026. Αυτές οι συζητήσεις είναι κρίσιμες για την εξασφάλιση των απαραίτητων περιβαλλοντικών και πολεοδομικών αδειοδοτήσεων.
Η γεωλογική μελέτη απέκλεισε πάνω από 100 εναλλακτικά σενάρια προτού καταλήξει στην τελική διαδρομή των 90,7 χιλιομέτρων. Η επιλεγμένη χάραξη ελαχιστοποιεί τη διέλευση από ασβεστολιθικά πετρώματα και μεγιστοποιεί τη διάνοιξη μέσα σε μαλακά στρώματα μολάσας, μειώνοντας το ρίσκο και το κόστος χρήσης των μηχανημάτων διάνοιξης σηράγγων (TBM). Η σήραγγα θα είναι προσβάσιμη από οκτώ σημεία επιφάνειας, εκ των οποίων το ένα βρίσκεται στην Ελβετία και τα επτά στη Γαλλία.
Η τελική απόφαση για την έναρξη της κατασκευής θα ληφθεί από το Συμβούλιο του CERN το 2028, αφού ολοκληρωθούν οι δημόσιες διαβουλεύσεις και οριστικοποιηθεί το μοντέλο χρηματοδότησης. Μέχρι τότε, το CERN θα συνεχίσει να επενδύει στο πρόγραμμα High-Luminosity LHC (HL-LHC), το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει από το 2030 έως το 2041, χρησιμεύοντας ως η ενδιάμεση γέφυρα δοκιμής των μαγνητών και των συστημάτων ανίχνευσης επόμενης γενιάς.
*Μπορείτε πλέον να προσθέσετε το Techgear.gr ως Προτιμώμενη Πηγή ενημέρωσης για τις αναζητήσεις σας στο Google Search!
