Colossus: Το data center του Elon Musk που «καταπίνει» ενέργεια ίση με το Σαν Φρανσίσκο
Στην καρδιά του Μέμφις, στο Τενεσί, υψώνεται μια νέα τεχνολογική αυτοκρατορία που φέρει την υπογραφή του Elon Musk. Όχι, δεν πρόκειται για κάποιο νέο εργοστάσιο της Tesla, ούτε για βάση εκτόξευσης της SpaceX. Πρόκειται για το Colossus, το υπερσύγχρονο κέντρο δεδομένων της xAI, το οποίο έχει προκαλέσει δέος αλλά και έντονο προβληματισμό στην παγκόσμια κοινότητα, όχι μόνο για την υπολογιστική του ισχύ, αλλά κυρίως για την ακόρεστη δίψα του για ενέργεια.
Τα πρόσφατα δεδομένα που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα που δύσκολα συλλαμβάνει ο ανθρώπινος νους: το νέο αυτό κέντρο δεδομένων, στην πλήρη ανάπτυξή του, απαιτεί ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που συγκρίνονται με την κατανάλωση μιας ολόκληρης μητρόπολης. Συγκεκριμένα, αναφέρεται πως η ενεργειακή ζήτηση της εγκατάστασης αγγίζει επίπεδα που ισοδυναμούν με το ρεύμα που καταναλώνει η πόλη του Σαν Φρανσίσκο κατά τις ώρες αιχμής.
Η κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης και το ενεργειακό κόστος
Η xAI, η εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης του Μασκ, βρίσκεται σε έναν φρενήρη αγώνα δρόμου για να καλύψει το χαμένο έδαφος απέναντι στους ανταγωνιστές της, όπως η OpenAI και η Google. Για να εκπαιδεύσει τα επόμενης γενιάς μοντέλα της, όπως το Grok 3, χρειάζεται τεράστια υπολογιστική ισχύ. Το Colossus στεγάζει ήδη ένα εκκωφαντικό νούμερο 100.000 καρτών γραφικών Nvidia H100, τα περίφημα τσιπ που αποτελούν την «καρδιά» της σύγχρονης AI επανάστασης.
Ωστόσο, η συγκέντρωση τόσο μεγάλης υπολογιστικής δύναμης σε ένα σημείο δημιουργεί ένα πρωτοφανές φορτίο για το τοπικό δίκτυο ηλεκτροδότησης. Το Μέμφις επιλέχθηκε εν μέρει λόγω της διαθεσιμότητας υποδομών, αλλά ακόμα και αυτές αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για να τροφοδοτήσουν άμεσα το «θηρίο» της xAI. Η ταχύτητα με την οποία ο Μασκ ήθελε να θέσει σε λειτουργία το κέντρο —κατασκευάστηκε σε χρόνο ρεκόρ 122 ημερών— δεν άφηνε περιθώρια για τις χρονοβόρες διαδικασίες αναβάθμισης του δημοσίου δικτύου.
Τουρμπίνες αερίου και περιβαλλοντικές ανησυχίες
Εδώ ξεκινά το πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι της ιστορίας. Προκειμένου να παρακάμψει τους περιορισμούς του δικτύου και να εξασφαλίσει την απαιτούμενη ενέργεια «εδώ και τώρα», η xAI κατέφυγε σε μια λύση που προκάλεσε την οργή περιβαλλοντικών οργανώσεων και τοπικών φορέων. Εγκατέστησε δεκάδες φορητές τουρμπίνες φυσικού αερίου, ουσιαστικά δημιουργώντας έναν δικό της σταθμό παραγωγής ενέργειας δίπλα στους διακομιστές.
Αυτές οι τουρμπίνες, που θυμίζουν κινητήρες αεροσκαφών, λειτουργούν ασταμάτητα για να κρατήσουν τους επεξεργαστές ζωντανούς. Το αποτέλεσμα είναι η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας σε μια περιοχή, το νοτιοδυτικό Μέμφις, που ήδη υποφέρει από βιομηχανική ρύπανση. Οι κάτοικοι και οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την αύξηση των επιπέδων αιθαλομίχλης και οξειδίων του αζώτου, τα οποία συνδέονται με αναπνευστικά προβλήματα.
Πρόσφατες αναφορές υποδεικνύουν πως η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) εξετάζει στενά τη νομιμότητα αυτών των εγκαταστάσεων, καθώς η χρήση τους ενδέχεται να παραβιάζει κανονισμούς για την ποιότητα του αέρα. Η πρακτική αυτή αναδεικνύει το άγριο πρόσωπο της τεχνολογικής εξέλιξης, όπου η ανάγκη για ταχύτητα και ισχύ συχνά προσπερνά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Το μέλλον των mega-data centers
Η περίπτωση του Colossus δεν είναι μεμονωμένη, αλλά αποτελεί προάγγελο του τι μέλλει γενέσθαι. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πιο απαιτητική, οι ενεργειακές ανάγκες θα εκτοξεύονται. Ο Μασκ έχει ήδη εκφράσει σχέδια για επέκταση της εγκατάστασης, με στόχο να φτάσει το 1 εκατομμύριο GPUs, κάτι που θα απαιτούσε ενέργεια πολλαπλάσια της σημερινής, αγγίζοντας επίπεδα ρεκόρ της τάξης των Γιγαβάτ (GW).
Η σύγκριση με το Σαν Φρανσίσκο δεν είναι απλώς ένα στατιστικό πυροτέχνημα. Είναι μια ένδειξη της κλίμακας στην οποία λειτουργούν πλέον οι τεχνολογικοί γίγαντες. Ένα και μόνο κτίριο μπορεί να απαιτεί τόση ενέργεια όση εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά. Αυτό θέτει επιτακτικά ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της AI βιομηχανίας. Θα μπορέσουν τα εθνικά δίκτυα να ανταποκριθούν; Θα οδηγηθούμε σε μια νέα μορφή «ενεργειακού κανιβαλισμού» όπου τα data centers θα ανταγωνίζονται τις πόλεις για πρόσβαση στο ρεύμα;
Το εγχείρημα της xAI στο Μέμφις λειτουργεί ως ένα ζωντανό πείραμα. Από τη μία πλευρά, έχουμε την υπόσχεση μιας υπερ-ευφυΐας που μπορεί να λύσει τα μεγαλύτερα προβλήματα της ανθρωπότητας. Από την άλλη, έχουμε το απτό, άμεσο κόστος: καυσαέρια, θόρυβος και μια τεράστια ενεργειακή τρύπα.
Ο Ίλον Μασκ, πιστός στη στρατηγική του «move fast and break things», φαίνεται διατεθειμένος να πληρώσει αυτό το τίμημα — ή μάλλον, να το μετακυλήσει στο περιβάλλον — προκειμένου να κερδίσει την κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης. Το αν ο «Κολοσσός» του θα αποδειχθεί θαύμα της μηχανικής ή περιβαλλοντική ύβρις, θα το δείξει η ιστορία. Το σίγουρο είναι πως η ενεργειακή εξίσωση της τεχνολογίας μόλις έγινε πολύ πιο περίπλοκη.
