Διαλειμματική νηστεία: Τα επιστημονικά δεδομένα διαψεύδουν το trend των Social Media

Σύνοψη

• Η νέα, εκτενής ανασκόπηση του φορέα Cochrane (Φεβρουάριος 2026) ανέλυσε δεδομένα από 21 τυχαιοποιημένες μελέτες και 1.430 συμμετέχοντες.
• Η διαφορά στην απώλεια βάρους μεταξύ διαλειμματικής νηστείας και παραδοσιακής δίαιτας καταγράφεται στο ελάχιστο -0,33%.
• Κλινικά, η επιτυχία καθορίζεται αποκλειστικά από το συνολικό θερμιδικό έλλειμμα (calorie deficit) και όχι από το χρονικό «παράθυρο» σίτισης.
• Ελλιπή παραμένουν τα δεδομένα για τη μακροπρόθεσμη ποιότητα ζωής και τις παρενέργειες της μεθόδου.

Σύμφωνα με τη νέα, εξαιρετικά αυστηρή συστηματική ανασκόπηση της βιβλιοθήκης Cochrane, η διαλειμματική νηστεία δεν προσφέρει κανένα κλινικά σημαντικό πλεονέκτημα στην απώλεια βάρους συγκριτικά με τον παραδοσιακό περιορισμό των θερμίδων. Μετά από ανάλυση 21 μελετών, η μέση διαφορά στην απώλεια βάρους μεταξύ των δύο μεθόδων ήταν μόλις -0,33%, επιβεβαιώνοντας ότι το θερμιδικό έλλειμμα παραμένει ο μοναδικός ουσιαστικός μηχανισμός αδυνατίσματος.

Η επιστημονική πραγματικότητα πίσω από το hype

Η πρακτική της διαλειμματικής νηστείας (Intermittent Fasting - IF) αποτελεί ίσως το πλέον συζητημένο διατροφικό trend της τελευταίας πενταετίας. Υπόσχεται αλλαγές στον μεταβολισμό και ταχύτερη καύση λίπους περιορίζοντας την πρόσληψη τροφής σε συγκεκριμένα χρονικά παράθυρα (π.χ. 16:8) ή σε συγκεκριμένες ημέρες (Alternate-Day Fasting). Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα – μέσω του πλέον έγκυρου οργάνου της, της Cochrane – βάζει τέλος στις υπερβολικές προσδοκίες.

Τα δεδομένα από τέσσερις μελέτες (472 συμμετέχοντες) έδειξαν ότι η διαλειμματική νηστεία έχει ελάχιστη έως μηδαμινή επίδραση στην επίτευξη μιας μείωσης βάρους της τάξης του 5%, ποσοστό που θεωρείται το ελάχιστο κλινικά αποδεκτό όριο από τους ιατρούς για τη βελτίωση της υγείας.

Κύρια Επιστημονικά Ευρήματα

• Σύγκριση με Κλασική Δίαιτα: Δεν παρατηρήθηκε καμία σημαντική διαφορά στην ποιότητα ζωής ή στη δραστική μείωση του σωματικού βάρους.
• Σύγκριση με "Καμία Παρέμβαση": Σε σχέση με ασθενείς που δεν έκαναν καμία δίαιτα, το IF έφερε οριακή απώλεια της τάξης του 2% έως 5% μετά από 6-12 μήνες, νούμερο στατιστικά σημαντικό αλλά κλινικά "μικρό".
• Παρενέργειες: Το επίπεδο βεβαιότητας για τις ανεπιθύμητες ενέργειες (όπως κόπωση, ναυτία, πονοκέφαλοι) παραμένει πολύ χαμηλό, λόγω του υψηλού ρίσκου μεροληψίας (risk of bias) στις μικρές κλινικές δοκιμές.

Η ελληνική αγορά και η ανάγκη για ορθολογισμό

Στην Ελλάδα, το Intermittent Fasting έχει αγκαλιαστεί μαζικά, πολλές φορές λειτουργώντας ως συμπλήρωμα ή υποκατάστατο της παραδοσιακής Ορθόδοξης νηστείας ή της μεσογειακής διατροφής. Διατροφολόγοι και κέντρα ευεξίας το προωθούν συχνά ως την «εύκολη λύση» για τους σύγχρονους ρυθμούς εργασίας. Όμως, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το κόστος των εξειδικευμένων «IF apps» ή των premium συνδρομών διατροφής δεν δικαιολογείται από τα κλινικά αποτελέσματα. Αν το IF βοηθά έναν Έλληνα εργαζόμενο να μειώσει το καθημερινό του «τσιμπολόγημα» επειδή απλώς κλείνει την κουζίνα του στις 20:00, λειτουργεί. Αλλά λειτουργεί λόγω μειωμένων θερμίδων, όχι λόγω κάποιας μεταβολικής μαγείας.

Η οπτική του Techgear

Αυτή η μελέτη αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα της απόστασης που χωρίζει τον αλγόριθμο του TikTok από την εφαρμοσμένη ιατρική επιστήμη. Ενώ τα social media εστιάζουν στα εντυπωσιακά «πριν και μετά», η μεθοδολογία της Cochrane μάς υπενθυμίζει ότι δεν υπάρχουν biohacking συντομεύσεις για τη βιολογία του ανθρώπινου σώματος. Η Διαλειμματική Νηστεία δεν είναι επιβλαβής, και για ορισμένους αποτελεί ένα βολικό εργαλείο οργάνωσης γευμάτων. Πρέπει όμως να αποδεσμευτεί από τους «guru της ευεξίας» που το εμπορευματοποιούν. Στην εποχή της υπερπληροφόρησης, το καλύτερο εργαλείο υγείας είναι η επιστημονική κριτική σκέψη και, πρακτικά, η κατανάλωση λιγότερων θερμίδων από όσες καίμε. Κοινώς, αν δεν το «ράψεις» μην περιμένεις θαύματα...