Σύνοψη
- Δημοσίευση στο περιοδικό Optica αποκαλύπτει έναν υπερευαίσθητο αισθητήρα φωτός που ανιχνεύει βιοδείκτες καρκίνου σε συγκεντρώσεις "sub-attomolar" (ελάχιστα μόρια).
- Συνδυάζει τρεις τεχνολογίες αιχμής: νανοδομές DNA, κβαντικές τελείες (quantum dots) και τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR Cas12a.
- Δοκιμάστηκε με απόλυτη επιτυχία στον εντοπισμό του μικρο-RNA "miR-21", ενός βιοδείκτη άμεσα συνδεδεμένου με τον καρκίνο του πνεύμονα.
Πώς ανιχνεύει τον καρκίνο ο νέος οπτικός αισθητήρας;
Ο πρωτοποριακός αισθητήρας φωτός χρησιμοποιεί μια καινοτόμο διάταξη που βασίζεται σε νανοδομές DNA, κβαντικές τελείες και το ένζυμο CRISPR Cas12a, τοποθετημένα πάνω σε μια επιφάνεια δισδιάστατου δισουλφιδίου του μολυβδαινίου (MoS₂). Όταν εντοπιστεί ο καρκινικός βιοδείκτης-στόχος, το Cas12a ενεργοποιείται και «κόβει» τις αλυσίδες DNA, απελευθερώνοντας τις κβαντικές τελείες. Αυτό προκαλεί μια άμεσα μετρήσιμη, απότομη πτώση στο οπτικό σήμα (διαδικασία γνωστή ως Second Harmonic Generation - SHG), πιστοποιώντας την παρουσία της νόσου.
Οπτική τεχνολογία στη Μοριακή Βιολογία
Η πρώιμη διάγνωση του καρκίνου πάσχει παραδοσιακά από ένα βασικό πρόβλημα: τη σπανιότητα των βιοδεικτών στο αίμα κατά τα πρώτα στάδια της νόσου, πολύ πριν οι όγκοι γίνουν ορατοί στις απεικονιστικές εξετάσεις. Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Shenzhen (υπό τον καθηγητή Han Zhang) έλυσε αυτό το πρόβλημα κατασκευάζοντας μια διάταξη εξωπραγματικής ευαισθησίας.
Το φαινόμενο της SHG είναι μια μη γραμμική οπτική διεργασία όπου το εισερχόμενο φως μετατρέπεται σε φως με το μισό μήκος κύματος. Επειδή το σύστημα βασίζεται στο φως και όχι σε πολύπλοκες, χρονοβόρες βιοχημικές αναλύσεις, επιτρέπει τη δημιουργία απλών (στο μέλλον) αιματολογικών τεστ.
Τεχνικά χαρακτηριστικά διάταξης
- Απόλυτη Εξειδίκευση: Ο αισθητήρας «αγνόησε» επιτυχώς άλλες παρόμοιες αλυσίδες RNA, κλειδώνοντας αποκλειστικά στον βιοδείκτη miR-21 (καρκίνος πνεύμονα).
- Προσομοίωση Κλινικών Συνθηκών: Δοκιμάστηκε όχι μόνο σε απομονωμένα διαλύματα αλλά και σε ανθρώπινο ορό από πραγματικούς ασθενείς, προσομοιώνοντας συνθήκες πραγματικής αιματολογικής εξέτασης.
Εφαρμογή και ενδεχόμενη αξιοποίηση στην Ελλάδα
Ειδικά για την Ελλάδα, μια χώρα που παραδοσιακά διατηρεί από τα υψηλότερα ποσοστά καπνιστών και κατ' επέκταση υψηλά ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα στην Ευρώπη, η άφιξη τέτοιων φθηνών και μη επεμβατικών εργαλείων ανίχνευσης είναι ζωτικής σημασίας. Αν η συσκευή περάσει επιτυχώς τα επόμενα στάδια κλινικών δοκιμών, θα μπορούσε να ενσωματωθεί στα μικροβιολογικά εργαστήρια των δημοσίων νοσοκομείων (ΕΣΥ) και των ιδιωτικών διαγνωστικών κέντρων, μετατρέποντας μια εξαιρετικά πολύπλοκη ογκολογική εξέταση σε μια διαδικασία ρουτίνας ίσης δυσκολίας με έναν έλεγχο χοληστερίνης.
Με τη ματιά του Techgear
Εδώ βλέπουμε την αληθινή σύγκλιση της βαθιάς τεχνολογίας (Deep Tech) με την ιατρική. Η χρήση της τεχνολογίας CRISPR, όχι ως εργαλείο τροποποίησης γονιδιωμάτων, αλλά ως ένας «μοριακός διακόπτης» που αντιδρά σε κβαντικό επίπεδο (quantum dots / MoS₂), είναι εντυπωσιακή. Είναι η απόδειξη πως η κβαντική φυσική και τα νανοϋλικά δεν περιορίζονται στην κατασκευή ταχύτερων μικροεπεξεργαστών ή καλύτερων οθονών, αλλά παρέχουν άμεσες, σωτήριες λύσεις που θα επαναπροσδιορίσουν το προσδόκιμο ζωής.
