Έμφραγμα: Γιατί η ηλικία των 35 είναι το κρίσιμο ορόσημο για τους άνδρες (και η διαφορά με τις γυναίκες)

Αν πιστεύατε ότι η καρδιαγγειακή υγεία είναι μια ανησυχία που αφορά αποκλειστικά τους μεσήλικες, μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the American Heart Association, εντόπισε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή στη ζωή των ανδρών όπου ο κίνδυνος για καρδιακό επεισόδιο αρχίζει να καλπάζει, αφήνοντας τις γυναίκες συνομηλίκους τους πολύ πίσω σε ποσοστά ασφαλείας.

Το ορόσημο των 35 ετών

Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνητών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Northwestern, η κρίσιμη καμπή για την καρδιά των ανδρών βρίσκεται στα μέσα της δεκαετίας των 30. Ενώ μέχρι την ηλικία των 30 ετών ο καρδιαγγειακός κίνδυνος μεταξύ ανδρών και γυναικών κινείται σε παρόμοια, χαμηλά επίπεδα, μόλις οι δείκτες του ρολογιού δείξουν τα 35 έτη, η εικόνα αλλάζει δραματικά.

Από αυτό το σημείο και έπειτα, η πιθανότητα εκδήλωσης καρδιαγγειακών νοσημάτων στους άνδρες αρχίζει να αυξάνεται με ρυθμούς που οι γυναίκες δεν θα αντιμετωπίσουν παρά μόνο πολλά χρόνια αργότερα.

Το χάσμα της δεκαετίας

Τα στατιστικά στοιχεία της μελέτης, η οποία βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από περισσότερους από 5.000 ενήλικες (μελέτη CARDIA) σε βάθος τριών δεκαετιών, είναι αποκαλυπτικά για το φυλετικό χάσμα στην υγεία της καρδιάς:

• Οι άνδρες φτάνουν σε ένα «κλινικά σημαντικό» επίπεδο κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα (όπως έμφραγμα, εγκεφαλικό ή καρδιακή ανεπάρκεια) κατά μέσο όρο στην ηλικία των 50,5 ετών.
• Οι γυναίκες, αντίθετα, φτάνουν στο ίδιο επίπεδο κινδύνου επτά χρόνια αργότερα, στα 57,5 έτη.

Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο τρομακτική όταν εστιάσουμε αποκλειστικά στη στεφανιαία νόσο — την πάθηση που ευθύνεται για τα περισσότερα εμφράγματα λόγω φραγμένων αρτηριών. Εκεί, οι άνδρες φαίνεται να αναπτύσσουν τον κίνδυνο περισσότερο από δέκα χρόνια νωρίτερα σε σύγκριση με τις γυναίκες.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια προληπτικής ιατρικής στο Northwestern, Alexa Freedman, εξηγεί πως η καρδιακή νόσος δεν είναι κάτι που εμφανίζεται ξαφνικά. «Μπορεί η ηλικία των 35 να φαίνεται νωρίς, αλλά η καρδιακή νόσος εξελίσσεται σιωπηλά επί δεκαετίες. Τα πρώιμα σημάδια είναι ανιχνεύσιμα ήδη από τη νεαρή ενηλικίωση», τονίζει.

Το ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι οι παραδοσιακοί παράγοντες κινδύνου — όπως το κάπνισμα, η υπέρταση και ο διαβήτης — αν και επιβαρυντικοί, δεν αρκούν για να εξηγήσουν πλήρως γιατί η ανδρική καρδιά «γερνάει» γρηγορότερα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η διαφορά οφείλεται κυρίως στη στεφανιαία νόσο και λιγότερο στα εγκεφαλικά επεισόδια, τα οποία εμφανίζουν παρόμοια συχνότητα στα δύο φύλα μέχρι τις μεγαλύτερες ηλικίες.

Φαίνεται πως η μακροχρόνια, σωρευτική έκθεση σε παράγοντες όπως η «κακή» χοληστερόλη (LDL) παίζει καθοριστικό ρόλο. Οι άνδρες τείνουν να συσσωρεύουν αθηρωματική πλάκα στις αρτηρίες τους νωρίτερα, δημιουργώντας το υπόβαθρο για μελλοντικά επεισόδια.

Το λάθος της καθυστερημένης πρόληψης

Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα της μελέτης δεν είναι βιολογικό, αλλά πρακτικό. Οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες και τα περισσότερα προγράμματα προληπτικού ελέγχου (check-up) επικεντρώνονται συνήθως σε άτομα άνω των 40 ετών.

Με βάση τα νέα δεδομένα, αυτή η πρακτική αφήνει ένα τεράστιο «τυφλό σημείο» για τους άνδρες. Ένας άνδρας που περιμένει τα 40 ή τα 45 για να ελέγξει την καρδιά του, ενδέχεται να έχει χάσει ήδη μια δεκαετία πολύτιμης πρόληψης, επιτρέποντας στη νόσο να εγκατασταθεί ανενόχλητη.

Τι πρέπει να αλλάξει

Η μελέτη του Northwestern στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά στη νεαρή ενηλικίωση. Οι γιατροί καλούνται πλέον να είναι πιο επιθετικοί στον έλεγχο παραγόντων κινδύνου σε άνδρες ηλικίας 30-35 ετών, ακόμα κι αν αυτοί φαίνονται υγιείς.

Για τους ίδιους τους άνδρες, η «ηλικία των 35» πρέπει να λειτουργεί ως το απόλυτο καμπανάκι αφύπνισης. Η εξέταση χοληστερόλης, η μέτρηση της πίεσης και η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής δεν είναι συνήθειες για «μετά τα 50», αλλά η μόνη ασπίδα προστασίας που πρέπει να χτιστεί πριν η καμπύλη του κινδύνου αρχίσει την ανοδική της πορεία.