Η Κύπρος μετατρέπεται σε ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης - Επένδυση $3 δισ. στο κοίτασμα «Κρόνος»

Σύνοψη

• Οι ενεργειακοί κολοσσοί Eni και TotalEnergies έλαβαν την τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξη του κοιτάσματος φυσικού αερίου Κρόνος στο Οικόπεδο 6 της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
• Το συνολικό κόστος της ανάπτυξης υπολογίζεται μεταξύ 2.5 και 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η έναρξη της εμπορικής παραγωγής τοποθετείται χρονικά στο 2028.
• Η υποθαλάσσια υποδομή περιλαμβάνει τέσσερα πηγάδια εξόρυξης που θα αντλούν περίπου 14 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου σε ημερήσια βάση.
• Η μεταφορά του καυσίμου θα πραγματοποιείται μέσω υποθαλάσσιων αγωγών προς το κοίτασμα Zohr της Αιγύπτου και έπειτα στις εγκαταστάσεις της Damietta για υγροποίηση (LNG), με τελικό προορισμό τις ευρωπαϊκές αγορές.
• Η συγκεκριμένη υποδομή ανοίγει τον δρόμο για παρόμοιες κινήσεις στα κοιτάσματα Αφροδίτη και Γλαύκος, ενισχύοντας την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου ως κρίσιμου ενεργειακού κόμβου επιβεβαιώνεται με τον πιο εμφατικό τρόπο, καθώς οι ευρωπαϊκοί ενεργειακοί κολοσσοί Eni και TotalEnergies προχωρούν επίσημα στην ανάπτυξη του κοιτάσματος φυσικού αερίου Κρόνος, το οποίο βρίσκεται στο Οικόπεδο 6 της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). 

Η τελική επενδυτική απόφαση, η οποία οριστικοποιήθηκε ύστερα από εκτεταμένες μελέτες βιωσιμότητας και τεχνικού σχεδιασμού, τοποθετεί την Κυπριακή Δημοκρατία στον χάρτη των επίσημων παραγωγών και εξαγωγέων υδρογονανθράκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσφέροντας παράλληλα μια αξιόπιστη εναλλακτική πηγή τροφοδοσίας έναντι των παραδοσιακών προμηθευτών της ηπείρου. Το συγκεκριμένο έργο αποτελεί τον πρώτο μεγάλο σταθμό για την αξιοποίηση των υποθαλάσσιων πόρων της Κύπρου, οι οποίοι παρέμεναν ανεκμετάλλευτοι για χρόνια παρά τις συνεχιζόμενες έρευνες και τις επιβεβαιωμένες ανακαλύψεις.

Το κοίτασμα Κρόνος, το οποίο ανακαλύφθηκε το 2022 και βρίσκεται περίπου 185 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των ακτών της Κύπρου, εκτιμάται ότι διαθέτει αποθέματα φυσικού αερίου που αγγίζουν τα 85 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, μέγεθος ικανό να υποστηρίξει μια μακροπρόθεσμη και κερδοφόρα εμπορική εκμετάλλευση. Το συνολικό κόστος για την ανάπτυξη της υποδομής υπολογίζεται από έγκριτους αναλυτές του ενεργειακού τομέα μεταξύ 2.5 και 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ποσό που αντανακλά το μέγεθος και την τεχνική πολυπλοκότητα του εγχειρήματος σε περιβάλλον βαθέων υδάτων. Το χρονοδιάγραμμα των δύο συνεργαζόμενων εταιρειών, οι οποίες κατέχουν από 50% των δικαιωμάτων στο συγκεκριμένο έργο, προβλέπει την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών σταδίων και την έναρξη της πρώτης εμπορικής παραγωγής μέσα στο έτος 2028.

Για την ταχεία και οικονομικά αποδοτική εκτέλεση του έργου, αποφασίστηκε να μην κατασκευαστεί μια ανεξάρτητη και δαπανηρή υποδομή υγροποίησης σε κυπριακό έδαφος, αλλά να αξιοποιηθούν πλήρως οι ήδη υπάρχουσες και εξαιρετικά αναπτυγμένες εγκαταστάσεις της Eni στην ευρύτερη περιοχή. Πιο συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την κατασκευή τεσσάρων υπερσύγχρονων υποθαλάσσιων πηγαδιών εξόρυξης, τα οποία θα έχουν την ικανότητα να αντλούν καθημερινά έως και 14 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Μέσω ενός εξειδικευμένου δικτύου υποθαλάσσιων αγωγών, το αέριο θα μεταφέρεται πρώτα στο τεράστιο κοίτασμα Zohr στα ανοιχτά της Αιγύπτου, όπου υπάρχουν έτοιμες εγκαταστάσεις υποδοχής, και στη συνέχεια θα διοχετεύεται στο χερσαίο εργοστάσιο της Damietta, κοντά στο Port Said, στις βόρειες ακτές της Αιγύπτου.

Στο εργοστάσιο της Damietta θα λαμβάνει χώρα η κρίσιμη διαδικασία της υγροποίησης του φυσικού αερίου (LNG), επιτρέποντας έτσι την ασφαλή και μαζική μεταφορά του μέσω ειδικών δεξαμενόπλοιων. Η παραγωγική ικανότητα του συστήματος εκτιμάται ότι θα αποδίδει περίπου 2.8 εκατομμύρια τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου ετησίως, μια ποσότητα διόλου ευκαταφρόνητη για τις ενεργειακές ανάγκες των ευρωπαϊκών κρατών. Αυτή η ποσότητα παραγωγής θα διαιρείται ισομερώς μεταξύ της ιταλικής Eni και της γαλλικής TotalEnergies, οι οποίες αναλαμβάνουν την ευθύνη να διαθέσουν ανεξάρτητα τα μερίδιά τους στις διεθνείς και ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας. Η επιτυχής σύζευξη των κυπριακών κοιτασμάτων με τις αιγυπτιακές υποδομές επικυρώνει στην πράξη τη διακυβερνητική συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Αιγύπτου τον περασμένο Φεβρουάριο, αποδεικνύοντας τη σημασία των διακρατικών συνεργασιών για την επίλυση πολύπλοκων προβλημάτων εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η γεωπολιτική και οικονομική διάσταση του έργου αυτού ξεπερνά τα στενά όρια της Κύπρου, καθώς συμβάλλει αποφασιστικά στον ευρύτερο σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πλήρη απεξάρτησή της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Η διοχέτευση νέων ποσοτήτων LNG από την Ανατολική Μεσόγειο αυξάνει την ποικιλομορφία των πηγών εφοδιασμού, μειώνοντας την ευπάθεια των ευρωπαϊκών οικονομιών απέναντι σε απότομες διακυμάνσεις τιμών και γεωπολιτικές πιέσεις. Όπως τόνισε ο CEO της Eni, Claudio Descalzi, η ταχεία προώθηση της ανάπτυξης του Κρόνος ενισχύει τη δημιουργία ενός περιφερειακού κόμβου φυσικού αερίου, εναρμονίζοντας την τοπική ανάπτυξη με τις αυστηρές απαιτήσεις ασφαλείας του ευρωπαϊκού δικτύου παροχής.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης και για άλλα υποθαλάσσια οικόπεδα που παραμένουν σε φάση αξιολόγησης ή αρχικού σχεδιασμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κοίτασμα Αφροδίτη, το οποίο βρίσκεται στα θαλάσσια σύνορα της Κύπρου με το Ισραήλ, για το οποίο η διαχειρίστρια αμερικανική εταιρεία Chevron εργάζεται εντατικά πάνω στο δικό της πλάνο ανάπτυξης, προσδοκώντας την ανακοίνωση της τελικής επενδυτικής απόφασης μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους. Ταυτόχρονα, η αμερικανική ExxonMobil σε στενή συνεργασία με την QatarEnergy προχωρούν στην αξιολόγηση των πεδίων Γλαύκος και Πήγασος στο Οικόπεδο 10, τα οποία, σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις, παρουσιάζουν εξαιρετικό εμπορικό δυναμικό με συνδυασμένους πόρους που προσεγγίζουν τα 7 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια. Όλα αυτά τα έργα, εάν ευοδωθούν, θα απαιτήσουν ένα τεράστιο δίκτυο μηχανικών κατασκευών και προηγμένης τεχνολογίας, το οποίο θα απασχολήσει κορυφαίους εργολάβους και εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό τα επόμενα χρόνια.