Ιστορική πρωτιά: Το Perseverance κινήθηκε στον Άρη με κώδικα γραμμένο από το Claude AI

Σε μια εξέλιξη που σηματοδοτεί αλλαγή σελίδας για τις διαστημικές αποστολές, το ρόβερ Perseverance της NASA διένυσε για πρώτη φορά την επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη ακολουθώντας μια διαδρομή που σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης. Οι μηχανικοί του Εργαστηρίου Αεριοπροώθησης (JPL) της NASA εμπιστεύτηκαν το Claude, το γλωσσικό μοντέλο της Anthropic, για να χαράξει την πορεία του οχήματος στον κρατήρα Jezero, αποδεικνύοντας πως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) μπορούν να αναλάβουν σύνθετους ρόλους πέρα από τη συγγραφή κειμένου και τον κώδικα.

Το ιστορικό πείραμα στον Κρατήρα Jezero

Το περιστατικό έλαβε χώρα τον περασμένο Δεκέμβριο, συγκεκριμένα στις 8 και 10 του μήνα (κατά τις αρειανές ημέρες Sol 1707 και 1709). Το Perseverance κλήθηκε να διασχίσει μια απόσταση περίπου 400 μέτρων σε ένα δύσβατο πεδίο γεμάτο βράχους και ανώμαλο έδαφος. Αντί, όμως, να περιμένει τις αναλυτικές εντολές από τους εξειδικευμένους «οδηγούς» στη Γη, το ρόβερ έλαβε οδηγίες που προέκυψαν από τη συνεργασία των μηχανικών με το Claude.

Η διαδικασία δεν ήταν απλή. Η ομάδα του JPL τροφοδότησε το Claude Code —ένα εξειδικευμένο εργαλείο προγραμματισμού της Anthropic— με δεδομένα ετών από την αποστολή, καθώς και με εικόνες από τις κάμερες πλοήγησης του ρόβερ και τον δορυφόρο MRO (Mars Reconnaissance Orbiter). Η AI κλήθηκε να αναλύσει τη μορφολογία του εδάφους, να εντοπίσει κινδύνους και να δημιουργήσει μια ασφαλή πορεία, συνθέτοντας μια αλληλουχία σημείων διέλευσης (waypoints).

Από τον άνθρωπο στον αλγόριθμο: Κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο

Μέχρι σήμερα, ο σχεδιασμός της πορείας ενός ρόβερ στον Άρη ήταν μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία. Οι άνθρωποι σχεδιαστές χρειάζεται συχνά να αφιερώνουν ώρες μελετώντας τρισδιάστατες εικόνες με ειδικά γυαλιά, προσπαθώντας να αποφύγουν αμμώδεις παγίδες και αιχμηρούς βράχους που θα μπορούσαν να τραυματίσουν τους τροχούς του οχήματος.

Η είσοδος του Claude στην εξίσωση αλλάζει δραστικά τους χρόνους. Σύμφωνα με τη NASA, η χρήση της AI για τον σχεδιασμό της διαδρομής μπορεί να μειώσει τον απαιτούμενο χρόνο προετοιμασίας στο μισό. Αυτή η εξοικονόμηση δεν είναι απλώς θέμα ευκολίας· είναι ζήτημα επιστημονικής απόδοσης. Όσο λιγότερο χρόνο ξοδεύουν οι μηχανικοί στο να σχεδιάζουν πώς θα φτάσουν στο σημείο «Β», τόσο περισσότερο χρόνο έχει το ρόβερ για να τρυπήσει βράχους, να συλλέξει δείγματα και να αναλύσει τη χημική σύσταση του εδάφους.

Ασφάλεια και το «Ψηφιακό Δίδυμο»

Παρά τον ενθουσιασμό για την αυτονομία της AI, η NASA δεν άφησε τίποτα στην τύχη. Το γεγονός ότι το Claude πρότεινε τη διαδρομή δεν σημαίνει ότι του δόθηκε ο άμεσος έλεγχος του οχήματος σε πραγματικό χρόνο.

Μόλις το μοντέλο δημιούργησε τον κώδικα και τα σημεία της διαδρομής, οι μηχανικοί του JPL πέρασαν τα δεδομένα μέσα από ένα «ψηφιακό δίδυμο» (digital twin) του Perseverance. Πρόκειται για μια προσομοίωση που ελέγχει πάνω από 500.000 μεταβλητές τηλεμετρίας για να διασφαλίσει ότι οι εντολές είναι εκτελέσιμες και, κυρίως, ασφαλείς. Το αποτέλεσμα δικαίωσε το πείραμα: οι εντολές του Claude ήταν σχεδόν άψογες, απαιτώντας ελάχιστες διορθώσεις από τους ανθρώπινους χειριστές, κυρίως λόγω κάποιων δεδομένων εδάφους που το μοντέλο δεν είχε στη διάθεσή του κατά τον αρχικό σχεδιασμό.

Γιατί αυτό διαφέρει από το AutoNav;

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί πως το Perseverance διαθέτει ήδη συστήματα αυτόνομης πλοήγησης, γνωστά ως AutoNav, τα οποία του επιτρέπουν να αποφεύγει εμπόδια καθώς κινείται. Ωστόσο, η συμβολή του Claude είναι διαφορετική. Ενώ το AutoNav αντιδρά τακτικά στο άμεσο περιβάλλον (όπως ένας οδηγός που στρίβει το τιμόνι για να αποφύγει μια λακκούβα), το Claude λειτούργησε σε στρατηγικό επίπεδο, σχεδιάζοντας τη βέλτιστη διαδρομή μεγάλων αποστάσεων από την αρχή, λαμβάνοντας υπόψη σύνθετους στόχους και περιορισμούς.

Το μέλλον της διαπλανητικής αυτονομίας

Η επιτυχία του πειράματος ανοίγει νέους ορίζοντες για το μέλλον της εξερεύνησης του Διαστήματος. Καθώς η ανθρωπότητα στοχεύει σε προορισμούς πιο μακρινούς από τον Άρη, η καθυστέρηση στην επικοινωνία (το λεγόμενο signal delay) καθιστά τον έλεγχο από τη Γη σχεδόν απαγορευτικό. Ένα σκάφος που εξερευνά τους ωκεανούς της Ευρώπης (δορυφόρος του Δία) ή την επιφάνεια του Τιτάνα θα πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις μόνο του.

Η ικανότητα των μοντέλων AI να επεξεργάζονται χωρικά δεδομένα και να λαμβάνουν αποφάσεις πλοήγησης αποδεικνύει ότι τα μελλοντικά ρομπότ θα είναι συνεργάτες και όχι απλώς τηλεκατευθυνόμενα εργαλεία. Το Perseverance, με τη βοήθεια του Claude, έκανε τα πρώτα 400 μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση, αποδεικνύοντας ότι η συνεργασία ανθρώπου και μηχανής μπορεί να ξεκλειδώσει τα μυστικά του Ηλιακού μας Συστήματος με μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια από ποτέ.