Στο εργοτάξιο του ITER στη νότια Γαλλία, εκεί όπου η ανθρωπότητα επιχειρεί να ξεκλειδώσει τα μυστικά της πυρηνικής σύντηξης, ένας νέος πρωταγωνιστής κάνει την εμφάνισή του. Δεν πρόκειται για κάποιον διακεκριμένο φυσικό, αλλά για τον Godzilla: ένα ρομποτικό σύστημα που υπόσχεται να σηκώσει κυριολεκτικά και μεταφορικά το βάρος της πιο πολύπλοκης συναρμολόγησης στην ιστορία της μηχανικής.
Στο Cadarache της Γαλλίας, η πρόκληση δεν είναι απλώς θεωρητική. Η κατασκευή του «Tokamak», του αντιδραστήρα που θα φιλοξενήσει πλάσμα σε θερμοκρασίες δεκαπλάσιες από αυτές του πυρήνα του Ήλιου, απαιτεί ακρίβεια που το ανθρώπινο χέρι αδυνατεί να προσφέρει σε τέτοια κλίμακα. Εδώ ακριβώς εισέρχεται στην εξίσωση ο «Godzilla».
Γνωρίστε τον Godzilla
Το παρατσούκλι δεν είναι τυχαίο. Πρόκειται για έναν βιομηχανικό βραχίονα με επιβλητικές διαστάσεις και δυνατότητες που ξεπερνούν οτιδήποτε κυκλοφορεί στο εμπόριο. Με ύψος που αγγίζει τα 4 μέτρα και έναν βραχίονα που εκτείνεται στα 5 μέτρα, ο «Godzilla» δεσπόζει στο κτίριο προετοιμασίας συναρμολόγησης (Tokamak Assembly Preparation Building).
Αν και το όνομά του παραπέμπει σε καταστροφή, ο ρόλος του είναι καθαρά δημιουργικός. Με ανυψωτική ικανότητα που φτάνει τους 2,3 τόνους, αυτό το ρομπότ καλείται να διαχειριστεί εργαλεία και εξαρτήματα με χειρουργική ακρίβεια χιλιοστού. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια που το ξεχωρίζει: ο «Godzilla» δεν θα μπει ποτέ μέσα στον ίδιο τον αντιδραστήρα.
Ο ρόλος του προπονητή
Η αποστολή του «Godzilla» είναι να λειτουργήσει ως η απόλυτη πλατφόρμα δοκιμών. Στο εσωτερικό του αντιδραστήρα ITER, οι συνθήκες θα είναι απαγορευτικές για την ανθρώπινη παρουσία λόγω της ακτινοβολίας και του περιορισμένου χώρου. Επομένως, η συντήρηση και η συναρμολόγηση θα πρέπει να γίνονται αποκλειστικά από ρομπότ.
Πριν όμως τα τελικά ρομπότ αναλάβουν δράση στο "καυτό" περιβάλλον του δοχείου κενού, κάθε κίνηση, κάθε εργαλείο και κάθε διαδικασία πρέπει να πιστοποιηθεί. Ο Godzilla αναλαμβάνει να προσομοιώσει αυτές τις συνθήκες. Δοκιμάζει τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν, ελέγχει τις ανοχές και εκπαιδεύει ουσιαστικά τα συστήματα που θα κληθούν να εργαστούν στο εσωτερικό του αντιδραστήρα.
Τεχνολογία αιχμής: Ο «εναλλάκτης εργαλείων»
Ένα από τα πιο κρίσιμα εξαρτήματα που δοκιμάζει ο Godzilla είναι ο πρωτοποριακός μηχανισμός αλλαγής εργαλείων. Φανταστείτε έναν ελβετικό σουγιά σε βιομηχανική κλίμακα: τα ρομπότ εντός του αντιδραστήρα θα πρέπει να αλλάζουν εξαρτήματα —από κλειδιά σφιξίματος μέχρι συσκευές συγκόλλησης— γρήγορα και με απόλυτη ασφάλεια, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Η ικανότητα του Godzilla να εναλλάσσει αυτά τα εργαλεία και να εκτελεί πολύπλοκες ακολουθίες κινήσεων διασφαλίζει ότι, όταν έρθει η ώρα της πραγματικής συναρμολόγησης, δεν θα υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις. Όπως αναφέρουν οι μηχανικοί του ITER, η δοκιμή σε πραγματικό χρόνο και μέγεθος είναι αναντικατάστατη, καθώς τα ψηφιακά μοντέλα δεν μπορούν πάντα να προβλέψουν την τριβή ή τις μικρο-αποκλίσεις του φυσικού κόσμου.
Γιατί είναι κρίσιμο για την ενέργεια του μέλλοντος;
Το ITER είναι ένα γιγαντιαίο παζλ εκατομμυρίων εξαρτημάτων. Η επιτυχία του εξαρτάται από την ικανότητα των μηχανικών να συναρμολογήσουν και να συντηρήσουν τον αντιδραστήρα χωρίς φυσική επαφή.
- Ασφάλεια: Η χρήση ρομποτικών συστημάτων όπως ο Godzilla για την πιστοποίηση των διαδικασιών ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο ατυχημάτων.
- Κόστος και Χρόνος: Τυχόν αστοχία κατά τη διάρκεια της πραγματικής λειτουργίας του αντιδραστήρα θα μπορούσε να σημαίνει καθυστερήσεις μηνών ή και ετών. Η προσομοίωση μέσω του «Godzilla» λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα.
- Καινοτομία: Οι τεχνολογίες τηλεχειρισμού που αναπτύσσονται εδώ, αναμένεται να βρουν εφαρμογές και σε άλλους τομείς, από τη διαστημική εξερεύνηση μέχρι τον παροπλισμό παλαιών πυρηνικών σταθμών σχάσης.
Σε ένα project όπου το παραμικρό λάθος μετριέται σε χιλιοστά και δισεκατομμύρια ευρώ, η παρουσία του Godzilla προσφέρει στους επιστήμονες κάτι τη βεβαιότητα ότι η τεχνολογία μπορεί να δαμάσει τις δυνάμεις των άστρων.
