Neil Harbisson: Ο πρώτος επίσημα αναγνωρισμένος cyborg στον κόσμο - Τι λέει για την τεχνολογία και την AI

Σύνοψη

• Ο Βρετανο-Ισπανός Neil Harbisson, γεννημένος με αχρωματοψία, αποτελεί τον πρώτο επίσημα αναγνωρισμένο cyborg παγκοσμίως, φέροντας μια εμφυτευμένη κεραία στο κρανίο του εδώ και 22 χρόνια.
• Η ενσωματωμένη συσκευή προσλαμβάνει τις συχνότητες του φωτός και τις μετατρέπει ακαριαία σε ηχητικές δονήσεις, επιτρέποντάς του να αντιλαμβάνεται βιωματικά όχι μόνο το ορατό φάσμα, αλλά και τις υπεριώδεις ή υπέρυθρες ακτινοβολίες.
• Το νέο του εγχείρημα με την ονομασία Solar Crown βασίζεται σε έναν θερμικό μηχανισμό που περιστρέφεται γύρω από το κεφάλι μέσα σε 24 ώρες, επιχειρώντας να προκαλέσει τεχνητές χρονικές ψευδαισθήσεις στον εγκέφαλο.
• Ο ίδιος προειδοποιεί έντονα για τους κινδύνους συγκέντρωσης ελέγχου των βιολογικών εμφυτευμάτων και της τεχνητής νοημοσύνης από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, εγείροντας κρίσιμα ζητήματα για τη σωματική αυτονομία των χρηστών.

Ο Neil Harbisson, ένας Βρετανο-Ισπανός καλλιτέχνης, φιλόσοφος και ακτιβιστής, φέρει τον επίσημο τίτλο του πρώτου αναγνωρισμένου cyborg παγκοσμίως, μια ιδιότητα που πηγάζει από την οργανική συγχώνευση του βιολογικού του σώματος με την τεχνολογία εδώ και είκοσι δύο χρόνια. 

Γεννημένος με αχρωματοψία, μια εξαιρετικά σπάνια πάθηση που περιόριζε την οπτική του ικανότητα αποκλειστικά στο λευκό, το μαύρο και τις εκατοντάδες αποχρώσεις του γκρι, αποφάσισε να υπερβεί οριστικά τους βιολογικούς του περιορισμούς ενσωματώνοντας μια κεραία απευθείας στο κρανίο του. Αυτή η πρωτοποριακή επέμβαση δεν αποτέλεσε απλώς μια χρηστική ιατρική λύση για τη βελτίωση της καθημερινότητάς του, αλλά μετατράπηκε σταδιακά σε ένα θεμελιώδες στοιχείο της προσωπικής του ταυτότητας και του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρά με το φυσικό περιβάλλον, καθιστώντας τα όρια μεταξύ της ανθρώπινης ανατομίας και της μηχανικής εξαιρετικά δυσδιάκριτα.

Η τεχνολογία πίσω από την οστική αγωγιμότητα των χρωμάτων

Το εμφύτευμα λειτουργεί ως ένας προηγμένος αισθητήρας, ο οποίος προσλαμβάνει αδιάκοπα τις συχνότητες του φωτός και τις μετατρέπει ακαριαία σε ηχητικές δονήσεις, μεταδίδοντας τις απευθείας στον εγκέφαλο μέσω της μεθόδου της οστικής αγωγιμότητας του κρανίου. Διαφορετικά μήκη κύματος και χρώματα παράγουν εντελώς διαφορετικούς ήχους, δημιουργώντας έναν άμεσα ερμηνεύσιμο ακουστικό χάρτη του οπτικού φάσματος που αφομοιώνεται από τον φλοιό του εγκεφάλου.

Καθώς το hardware άρχισε να ενσωματώνεται πλήρως στο νευρικό του σύστημα με την πάροδο του χρόνου, η αρχική συνειδητή προσπάθεια ερμηνείας των σημάτων έδωσε τη θέση της σε μια εντελώς οργανική αντίληψη, αναδεικνύοντας τις εκπληκτικές δυνατότητες προσαρμογής και τη βαθιά νευροπλαστικότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Το τεχνολογικό σύστημα ξεπέρασε ταχύτατα τον αρχικό του σκοπό, αφού πλέον ο Harbisson είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται τμήματα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που παραμένουν απολύτως αόρατα στο γυμνό ανθρώπινο μάτι, καταγράφοντας με ακρίβεια την υπεριώδη και την υπέρυθρη ακτινοβολία. 

Η ενσωμάτωση των εξωτερικών ερεθισμάτων υπήρξε τόσο επιδραστική ώστε ο ίδιος αναφέρει ρητά στην τελευταία του συνέντευξη πως έχει αρχίσει να ονειρεύεται κανονικά με χρώματα, υποδηλώνοντας ότι οι ηχητικές δονήσεις έχουν μεταφραστεί υποσυνείδητα σε αυθεντική χρωματική εμπειρία κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου. Η εξαιρετικά περίπλοκη αυτή διαδικασία καταδεικνύει την ικανότητα των τεχνητών επεκτάσεων να αναδιαμορφώνουν την ίδια την εγκεφαλική αρχιτεκτονική και να παρεμβαίνουν στις πλέον ενδόμυχες νευρολογικές διεργασίες.

Το πρότζεκτ Solar Crown και η κατασκευή χρονικών ψευδαισθήσεων

Μην αρκούμενος στον δραστικό επαναπροσδιορισμό της οπτικής του αντίληψης, το επιστημονικό και καλλιτεχνικό ενδιαφέρον του έχει πλέον στραφεί στην υποκειμενική βιωματική εμπειρία της ροής του χρόνου μέσα από την ανάπτυξη μιας νεότευκτης συσκευής που φέρει την ονομασία Solar Crown. Το πρωτοποριακό εργαλείο αξιοποιεί την παραγόμενη θερμότητα του σώματος προκειμένου να δημιουργήσει μια αισθητή θερμική μεταβολή που ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από το κεφάλι του χρήστη μέσα σε ένα αυστηρά καθορισμένο διάστημα είκοσι τεσσάρων ωρών. 

Παρεμβαίνοντας θεωρητικά στην ταχύτητα αυτής της συνεχούς θερμικής περιστροφής, ο Harbisson επιχειρεί να ξεγελάσει τους μηχανισμούς του εγκεφάλου και να προκαλέσει τεχνητές χρονικές ψευδαισθήσεις που προσομοιάζουν με τις κοινές οπτικές απάτες που βιώνουμε καθημερινά, εγείροντας συναρπαστικά βιολογικά ερωτήματα για τον τρόπο που ο οργανισμός αντιλαμβάνεται τη γραμμικότητα του χρόνου. 

Η έρευνα αυτή επιβεβαιώνει τη φιλοσοφική του προσέγγιση που πρεσβεύει ότι οι ανθρώπινες αισθήσεις δεν αποτελούν στατικά και αμετάβλητα δεδομένα αλλά αντιθέτως λειτουργούν ως εύπλαστα εργαλεία, τα οποία οι άνθρωποι θα έπρεπε να έχουν το δικαίωμα να επανασχεδιάζουν.

Μορφολογική ελευθερία, τεχνητή νοημοσύνη και εταιρικός έλεγχος

Στο επίκεντρο της θεωρητικής του ανάλυσης κυριαρχεί η έννοια της μορφολογικής ελευθερίας, η οποία αναφέρεται στο αναφαίρετο δικαίωμα των ατόμων να τροποποιούν εκούσια τη φυσική τους υπόσταση και να ενσωματώνουν τεχνολογικές προσθήκες στον οργανισμό τους διατηρώντας απόλυτη αυτονομία. Όταν ένα προηγμένο εμφύτευμα μετατρέπεται σε οργανικό και λειτουργικό τμήμα της αντίληψης ενός ανθρώπου, η νομική και ηθική του αντιμετώπιση δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να ταυτίζεται με εκείνη ενός απλού καταναλωτικού ηλεκτρονικού προϊόντος μαζικής παραγωγής, αφού πλέον η απρόσκοπτη λειτουργία του συνδέεται άρρηκτα με τη σωματική ακεραιότητα και την αδιάκοπη επεξεργασία κρίσιμων βιομετρικών δεδομένων.

Αντιπαραβάλλοντας την οργανική ανάπτυξη νέων αισθητηριακών οργάνων με τη ραγδαία και ανεξέλεγκτη εξέλιξη των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, ο Harbisson εντοπίζει μια θεμελιώδη διαφορά που επηρεάζει τον πυρήνα της γνωστικής μας λειτουργίας. Οι νέες αισθήσεις, μέσω καινοτόμου hardware, διευρύνουν εντυπωσιακά τον όγκο των ακατέργαστων δεδομένων που εισέρχονται στον εγκέφαλο αφήνοντας αλώβητη την ικανότητα της κρίσης, ενώ τα σύγχρονα αλγοριθμικά μοντέλα επεξεργάζονται τα δεδομένα εκ των προτέρων, προσφέροντας έτοιμες προκατασκευασμένες απαντήσεις που επηρεάζουν άμεσα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, τη συνθετική ικανότητα και τη δημιουργική ελευθερία. 

Η εύλογη αγωνία του εστιάζεται στο ποιος πραγματικά θα κατέχει τα διοικητικά δικαιώματα αυτής της βαθιά συνδεδεμένης υποδομής, προειδοποιώντας εμπεριστατωμένα πως εάν τεχνολογικοί κολοσσοί ή κρατικοί οργανισμοί αποκτήσουν τον απόλυτο έλεγχο πάνω στα νευρολογικά εμφυτεύματα, οι εφαρμογές που σχεδιάστηκαν αρχικά για την απελευθέρωση των ατομικών δυνατοτήτων ενδέχεται να μεταβληθούν γρήγορα στους πλέον ανελέητους και δυστοπικούς μηχανισμούς παρακολούθησης.

Η άποψη του Techgear

Οι ιδέες και η πορεία του Neil Harbisson μας αναγκάζουν να αντιμετωπίσουμε μετωπικά μια σειρά από εξαιρετικά περίπλοκες νομικές και κοινωνικές προκλήσεις, εγκαταλείποντας οριστικά τη σφαίρα της θεωρητικής ακαδημαϊκής συζήτησης για να εστιάσουμε στον πρακτικό αντίκτυπο αυτών των τεχνολογιών σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην εγχώρια τεχνολογική αγορά, παρατηρούμε καθημερινά την κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης για ισχυρά wearables, εξελιγμένους ιατρικούς αισθητήρες παρακολούθησης της υγείας και εργαλεία βιομετρικής ανάλυσης, παρότι η υπάρχουσα νομοθεσία μας παραμένει χαρακτηριστικά ανέτοιμη να διαχειριστεί τις αστικές και ποινικές προεκτάσεις μιας επικείμενης ψηφιακής σωματικής συγχώνευσης.

Εάν ένα ζωτικό τεχνολογικό εξάρτημα, απαραίτητο για τη βασική αντίληψη του περιβάλλοντος, αρχίσει να απαιτεί διαρκείς ενημερώσεις λογισμικού ή διατεθεί στην αγορά αποκλειστικά υπό τη μορφή μιας εμπορικής υπηρεσίας λογισμικού (SaaS), εγείρονται πρωτοφανείς απειλές για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Καθίσταται απολύτως ρεαλιστικός ο κίνδυνος να βρεθούμε αντιμέτωποι με ιδιωτικές επιχειρηματικές οντότητες, οι οποίες θα διαθέτουν την ικανότητα να υποβαθμίζουν εσκεμμένα ή να απενεργοποιούν πλήρως τις αισθήσεις των χρηστών, είτε λόγω της απλής λήξης μιας ψηφιακής συνδρομής, είτε εξαιτίας της απρόβλεπτης τεχνικής ασυμβατότητας ενός κώδικα κατά τη διάρκεια μιας αναβάθμισης. Παράλληλα, τα ευαίσθητα ιατρικά δεδομένα που συλλέγουν διαρκώς αυτοί οι αισθητήρες συνιστούν τον πιο στενό και απροσπέλαστο πυρήνα της ιδιωτικότητας, μεταδίδοντας σε πραγματικό χρόνο πολύτιμες μετρήσεις για τις νευρολογικές αντιδράσεις και τη φυσική κατάσταση του ατόμου.

Η θεσμική συζήτηση για την προστασία των δικαιωμάτων των cyborgs και την ιδιοκτησία των προσωπικών δεδομένων που παράγονται από μόνιμα εγκατεστημένους αισθητήρες εντός του ανθρώπινου οργανισμού πρέπει να δρομολογηθεί άμεσα από τους ρυθμιστικούς φορείς παγκοσμίως. Η περαιτέρω καθυστέρηση στη θέσπιση ενός εξαιρετικά αυστηρού νομικού πλαισίου προστασίας θα προσφέρει άφθονο χρόνο στις πολυεθνικές εταιρείες να εδραιώσουν σκοτεινές μονοπωλιακές πρακτικές, υποβιβάζοντας τις βασικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μέσα στους δυσανάγνωστους όρους χρήσης. 

*Η κεντρική εικόνα προέρχεται από το ScienceFriday.