Operation Period: Η πρώτη αποστολή μελέτης της εμμήνου ρύσεως στο Διάστημα θα γίνει το 2027

Σύνοψη

• Η Virgin Galactic ανακοίνωσε την πραγματοποίηση υποτροχιακής πτήσης το 2027 με αποκλειστικό ερευνητικό αντικείμενο την έμμηνο ρύση σε συνθήκες μικροβαρύτητας.
• Η αποστολή, υπό την ονομασία «Operation Period», συντονίζεται από το Διεθνές Ινστιτούτο Αστροναυτικών Επιστημών (IIAS).
• Επικεφαλής της έρευνας είναι η ιατρός και διευθύντρια Διαστημικής Ιατρικής του IIAS, Dr. Shawna Pandya.
• Τα πειράματα θα δοκιμάσουν τη συμπεριφορά υγρών με διαφορετικό ιξώδες και την αποτελεσματικότητα των προϊόντων γυναικείας υγιεινής εκτός ατμόσφαιρας.
• Στόχος είναι η απρόσκοπτη συμμετοχή των γυναικών σε μακροχρόνιες αποστολές στο πρόγραμμα Artemis και στον Άρη, καταρρίπτοντας δεκαετίες ιατρικών προκαταλήψεων.

Η εξερεύνηση του Διαστήματος εισέρχεται σε μια φάση ωρίμανσης, όπου οι ιατρικές μελέτες παύουν να εστιάζουν αποκλειστικά στην ανδρική ανατομία. Η εταιρεία εμπορικών διαστημικών πτήσεων Virgin Galactic ανακοίνωσε επίσημα ότι το 2027 θα εκτοξεύσει μια υποτροχιακή αποστολή, η οποία θα καταγράψει ιστορία ως η πρώτη εξ ολοκλήρου αφιερωμένη στη μελέτη της εμμήνου ρύσεως στο Διάστημα. 

Πρόκειται για την αποστολή «Operation Period», η οποία συντονίζεται από το Διεθνές Ινστιτούτο Αστροναυτικών Επιστημών (IIAS) με επικεφαλής την Dr. Shawna Pandya. Η συγκεκριμένη εξέλιξη ανατρέπει τα δεδομένα δεκαετιών στον τομέα της αεροδιαστημικής ιατρικής, προσφέροντας απαραίτητα δεδομένα για τα μελλοντικά πληρώματα που θα ταξιδέψουν στη Σελήνη και τον Άρη.

Προγραμματισμένη για το 2027 από τη Virgin Galactic και το IIAS, η πτήση θα αξιολογήσει τον τρόπο που συμπεριφέρεται το εμμηνορροϊκό αίμα σε συνθήκες μικροβαρύτητας και θα δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα των σύγχρονων προϊόντων υγιεινής εκτός της γήινης ατμόσφαιρας.

Κύρια σημεία της έρευνας:

• Μελέτη δυναμικής ρευστών: Θα εξεταστεί η ροή διαλυμάτων που προσομοιώνουν το εμμηνορροϊκό αίμα (υψηλότερο ιξώδες σε σχέση με το νερό) κατά τη διάρκεια των λεπτών της έλλειψης βαρύτητας.
• Αξιολόγηση εξοπλισμού: Ταυτόχρονη δοκιμή συσκευασιών και μεθόδων διαχείρισης γυναικείων προϊόντων υγιεινής εντός του περιορισμένου και αυστηρά ελεγχόμενου περιβάλλοντος του σκάφους.
• Δεδομένα για το βαθύ Διάστημα: Συλλογή πρακτικών αποτελεσμάτων που θα επηρεάσουν τον σχεδιασμό υποστήριξης ζωής για τα προγράμματα της NASA και του ESA.

Ιστορικό υπόβαθρο: Ο ιατρικός μύθος της «ανάδρομης εμμήνου ρύσεως»

Ιστορικά, ο σχεδιασμός των διαστημικών σκαφών και των συστημάτων υποστήριξης ζωής βασίστηκε στα φυσιολογικά χαρακτηριστικά των ανδρών. Κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων Mercury και Apollo, η ιατρική κοινότητα της αεροδιαστημικής εξέφραζε εντόνως την ανησυχία της για την πιθανότητα της «ανάδρομης εμμήνου ρύσεως». Οι ιατροί της εποχής υπέθεταν, λανθασμένα, ότι η έλλειψη της γήινης βαρύτητας θα προκαλούσε αντίστροφη ροή του αίματος μέσω των σαλπίγγων προς την περιτοναϊκή κοιλότητα, με αποτέλεσμα σοβαρούς πόνους, κίνδυνο ενδομητρίωσης ή απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις.

Η υπόθεση αυτή αποδείχθηκε αβάσιμη όταν γυναίκες αστροναύτες άρχισαν να συμμετέχουν κανονικά στις αποστολές των Διαστημικών Λεωφορείων (Space Shuttle) τη δεκαετία του 1980. Η πρώτη Αμερικανίδα αστροναύτης, Sally Ride, καθώς και δεκάδες γυναίκες που ακολούθησαν, διαπίστωσαν ότι το σώμα λειτουργεί κανονικά και ο έμμηνος κύκλος δεν επηρεάζεται αρνητικά από τη μικροβαρύτητα. Ωστόσο, παρά τη διάψευση του μύθου, δεν υπήρξε καμία εκτεταμένη, ελεγχόμενη κλινική μελέτη για τη βελτιστοποίηση των συνθηκών διαβίωσης των γυναικών στο διάστημα κατά τη διάρκεια της περιόδου τους. Οι περισσότερες γυναίκες αστροναύτες επιλέγουν, μέσω φαρμακευτικής αγωγής, να καταστέλλουν τον κύκλο τους πριν και κατά τη διάρκεια των αποστολών στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), λόγω των πρακτικών δυσκολιών διαχείρισης των απορριμμάτων.

Τεχνικά χαρακτηριστικά πτήσης και η πλατφόρμα της Virgin Galactic

Η Virgin Galactic θα διαθέσει για την αποστολή το νέο διαστημικό σκάφος κατηγορίας Delta, το οποίο έχει σχεδιαστεί για συχνότερες και αποδοτικότερες πτήσεις, με ικανότητα εξυπηρέτησης έως και έξι επιβατών ανά εκτόξευση.

Κατά τη διάρκεια της ανόδου και της καθόδου, η καμπίνα υφίσταται πολλαπλά G, ενώ κατά την κορύφωση της τροχιάς (σε υψόμετρο άνω των 80 χιλιομέτρων), οι επιβάτες και τα ωφέλιμα φορτία εκτίθενται σε περίπου τρία έως τέσσερα λεπτά συνεχούς μικροβαρύτητας.

Σε αυτό ακριβώς το χρονικό παράθυρο μηδενικής βαρύτητας, η ομάδα της Dr. Pandya θα εκτελέσει το ερευνητικό της πρωτόκολλο. Ο περιορισμένος χρόνος απαιτεί απόλυτο συγχρονισμό και εξοπλισμό υψηλής ακρίβειας, ώστε να καταγραφεί οπτικά και με αισθητήρες η μηχανική ρευστών ενός υποκατάστατου αίματος. Τα τεχνικά δεδομένα που θα προκύψουν θα διατεθούν άμεσα στην ευρύτερη ερευνητική κοινότητα.

Η πρακτική αξία για το πρόγραμμα Artemis

Η επιστροφή της ανθρωπότητας στη Σελήνη (πρόγραμμα Artemis) απαιτεί την παραμονή πληρωμάτων σε εξωγήινα περιβάλλοντα για εβδομάδες ή και μήνες, ενώ σε μελλοντικές αποστολές προς τον Άρη, η διάρκεια του ταξιδιού θα ξεπερνά τα δύο έτη. Η συνεχής ιατρική καταστολή του εμμηνορροϊκού κύκλου για τόσο μεγάλα χρονικά διαστήματα ενδέχεται να μην είναι επιθυμητή, ούτε απολύτως ασφαλής για την οστική πυκνότητα και την ορμονική ισορροπία των αστροναυτών.

Επιπλέον, η διαχείριση απορριμμάτων στο Διάστημα αποτελεί τεράστιο μηχανικό πρόβλημα. Τα συστήματα ανακύκλωσης υδάτων (όπως αυτό του ISS που μετατρέπει τα ούρα σε πόσιμο νερό) δεν είναι επί του παρόντος σχεδιασμένα για να διαχειρίζονται εμμηνορροϊκό αίμα. Η αποστολή «Operation Period» έχει ως στόχο να ξεκινήσει την παροχή σημαντικών δεδομένων στους μηχανικούς συστημάτων υποστήριξης ζωής. Η κατανόηση των βιολογικών υγρών και η πιστοποίηση νέων προϊόντων υγιεινής (όπως ειδικά σχεδιασμένα κύπελλα περιόδου ή υπεραπορροφητικά υλικά συμβατά με τα συστήματα ανακύκλωσης διαστημοπλοίων) θα εξαλείψει τα πρακτικά εμπόδια.