Σε λειτουργία η μεγαλύτερη εγκατάσταση δέσμευσης άνθρακα στην Ευρώπη

Σύνοψη

• Επίσημη έναρξη λειτουργίας της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής μονάδας δέσμευσης άνθρακα στο εργοστάσιο παραγωγής λιπασμάτων Yara Sluiskil στην Ολλανδία.
• Η εγκατάσταση θα δεσμεύει 800.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, μειώνοντας άμεσα τις εκπομπές της τοπικής μονάδας παραγωγής κατά περίπου 20%.
• Το υγροποιημένο αέριο θα μεταφέρεται μέσω της κοινοπραξίας Northern Lights με εξειδικευμένα πλοία, καταλήγοντας σε υποθαλάσσιους γεωλογικούς σχηματισμούς της Νορβηγίας για μόνιμη αποθήκευση.
• Η διμερής συμφωνία διάρκειας δεκαπέντε ετών προβλέπει την ασφαλή ταφή συνολικά 12 εκατομμυρίων τόνων CO2, διαμορφώνοντας τον οδικό χάρτη για την απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βαριάς βιομηχανίας.

Η μετάβαση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προς ένα μοντέλο κλιματικής ουδετερότητας απαιτεί την εφαρμογή τεχνολογικών λύσεων που αντιμετωπίζουν τους ρύπους απευθείας στην πηγή τους, ειδικά στους τομείς όπου η πλήρης αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καθίσταται πρακτικά αδύνατη με τα σημερινά δεδομένα. 

Η πολυεθνική εταιρεία χημικών και λιπασμάτων Yara ολοκλήρωσε και έθεσε σε πλήρη λειτουργία τη μεγαλύτερη εγκατάσταση δέσμευσης άνθρακα (Carbon Capture and Storage - CCS) στην Ευρώπη, αναβαθμίζοντας δραστικά τις υποδομές του εργοστασίου της στο Sluiskil της Ολλανδίας. Η νέα τεχνολογική προσθήκη έχει τη δυναμική να δεσμεύει 800.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα κάθε χρόνο, αφαιρώντας έναν τεράστιο όγκο αερίων του θερμοκηπίου που διαφορετικά θα απελευθερωνόταν ελεύθερα στην ατμόσφαιρα.

Η παραγωγή αμμωνίας, η οποία αποτελεί το βασικότερο συστατικό για τα συνθετικά λιπάσματα που στηρίζουν την παγκόσμια γεωργία, συγκαταλέγεται στις πλέον ρυπογόνες βιομηχανικές δραστηριότητες εξαιτίας της χημικής αντίδρασης που διαχωρίζει το υδρογόνο από το φυσικό αέριο. Οι μηχανικοί της Yara εγκατέστησαν ένα προηγμένο σύστημα κατακράτησης στο Sluiskil το οποίο παρεμβάλλεται στην παραγωγική αλυσίδα και απομονώνει το παραγόμενο διοξείδιο του άνθρακα μέσω εξειδικευμένων χημικών διαλυτών, εξασφαλίζοντας υψηλό βαθμό καθαρότητας του αερίου. Αμέσως μετά τον διαχωρισμό του, το αέριο εισέρχεται σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό στάδιο υπερσυμπίεσης και βαθιάς ψύξης, μετατρεπόμενο σε υγρή μορφή ώστε να μειωθεί ο όγκος του και να καταστεί τεχνικά εφικτή η μετέπειτα μεταφορά του μέσω των θαλάσσιων οδών προς τους χώρους τελικής διάθεσης.

Το κρίσιμο σκέλος της μεταφοράς και της αποθήκευσης έχει αναλάβει η κοινοπραξία Northern Lights, η οποία αποτελεί μια σύμπραξη κολοσσών του ενεργειακού τομέα όπως η Equinor, η Shell και η TotalEnergies, με την υποστήριξη της νορβηγικής κυβέρνησης. Ο σχεδιασμός του Northern Lights περιλαμβάνει τη χρήση ενός στόλου νεότευκτων και ειδικά διαμορφωμένων πλοίων, τα οποία κατασκευάστηκαν αποκλειστικά για τη μεταφορά υγροποιημένου CO2 υπό αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας. Τα πλοία αυτά θα φορτώνουν το υγροποιημένο αέριο από τις λιμενικές εγκαταστάσεις της Ολλανδίας και θα διασχίζουν τη Βόρεια Θάλασσα με τελικό προορισμό τον τερματικό σταθμό παραλαβής στο Øygarden, στις δυτικές ακτές της Νορβηγίας.

Μόλις το φορτίο φτάσει στον τερματικό σταθμό του Øygarden, ξεκινά η τελική φάση της γεωλογικής αποθήκευσης η οποία θεωρείται από την επιστημονική κοινότητα ως η πλέον ασφαλής μέθοδος μόνιμης απομάκρυνσης του άνθρακα. Το υγροποιημένο CO2 διοχετεύεται μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου υποθαλάσσιων αγωγών σε βάθος 2.600 μέτρων κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας, καταλήγοντας σε κενούς ταμιευτήρες αλατούχου νερού. Αυτοί οι φυσικοί γεωλογικοί σχηματισμοί διαθέτουν αδιαπέραστα πετρώματα στην οροφή τους, αποτρέποντας οποιαδήποτε πιθανότητα διαρροής του υλικού πίσω στην επιφάνεια και εξασφαλίζοντας ότι ο άνθρακας θα παραμείνει παγιδευμένος στο υπέδαφος για χιλιάδες χρόνια, ουσιαστικά αντιστρέφοντας τη διαδικασία εξόρυξης των ορυκτών καυσίμων.

Η εμπορική συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ της Yara και της κοινοπραξίας Northern Lights έχει δεκαπενταετή ορίζοντα και προβλέπει την ασφαλή ταφή συνολικά 12 εκατομμυρίων τόνων CO2 καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης, καταγράφοντας ένα ιστορικό ρεκόρ για τη βιομηχανία δέσμευσης άνθρακα. Το επενδυτικό πλάνο κατέστη οικονομικά βιώσιμο χάρη στο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS), το οποίο επιβάλλει ολοένα και υψηλότερο κόστος στις βιομηχανίες για κάθε τόνο ρύπων που εκπέμπουν. Καθώς οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών αυξάνονται συστηματικά, οι πολυεθνικές εταιρείες ανακαλύπτουν ότι η επένδυση δισεκατομμυρίων σε υποδομές CCS αποσβένεται ταχύτερα από την εναλλακτική λύση της συνεχούς πληρωμής περιβαλλοντικών φόρων, δημιουργώντας ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο για την ταχεία επέκταση παρόμοιων έργων.

Το εγχείρημα του Sluiskil αποδεικνύει ότι η εφοδιαστική αλυσίδα του διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να λειτουργήσει διασυνοριακά, ενώνοντας τον παραγωγικό ιστό της κεντρικής Ευρώπης με τους γεωλογικούς ταμιευτήρες της Σκανδιναβίας. Η εγκατάσταση τέτοιων δικτύων αναμένεται να προσελκύσει σύντομα το ενδιαφέρον χαλυβουργιών, εργοστασίων παραγωγής τσιμέντου και διυλιστηρίων σε ολόκληρη την ήπειρο, καθώς όλοι αυτοί οι κλάδοι αναζητούν απεγνωσμένα τρόπους να επιβιώσουν στο αυστηρότερο κλιματικό καθεστώς που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.