Σύνοψη
- Η NASA δέχεται πιέσεις για αυξημένη διαφάνεια σχετικά με τους κινδύνους της επανδρωμένης αποστολής Artemis 2.
- Σύμφωνα με επίσημη έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή (OIG), η υπηρεσία αποφεύγει τη δημοσιοποίηση της επίσημης εκτίμησης "Απώλειας Πληρώματος" (Loss of Crew - LOC).
- Το κύριο τεχνικό ζήτημα εντοπίζεται στη θερμική ασπίδα της κάψουλας Orion, η οποία παρουσίασε απρόσμενη φθορά κατά την επιστροφή της αποστολής Artemis 1.
- Επιπλέον προβληματισμοί καταγράφονται σχετικά με το σύστημα υποστήριξης ζωής και το ηλεκτρικό δίκτυο του σκάφους.
- Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), ως κατασκευαστής του European Service Module, παρακολουθεί στενά τις αναλύσεις, καθώς η ασφάλεια των συστημάτων επηρεάζει άμεσα τον συνολικό σχεδιασμό.
Ποιοι είναι οι τεχνικοί κίνδυνοι της αποστολής Artemis II;
Οι κύριοι κίνδυνοι του Artemis 2 επικεντρώνονται στην απρόσμενη αποκόλληση υλικού από τη θερμική ασπίδα του Orion κατά την επανείσοδο του Artemis 1, σε δυσλειτουργίες του συστήματος διανομής ενέργειας, και σε αβεβαιότητες του συστήματος υποστήριξης ζωής (ECLSS). Η NASA ερευνά αυτά τα δεδομένα για να καθορίσει τον τελικό δείκτη Απώλειας Πληρώματος (LOC).
Η επιστροφή της ανθρωπότητας στη Σελήνη μέσω του προγράμματος Artemis συνοδεύεται από αυστηρές απαιτήσεις ασφαλείας, ωστόσο πρόσφατες αναφορές αποκαλύπτουν μια διστακτικότητα από την πλευρά της NASA όσον αφορά τη δημοσιοποίηση των πραγματικών κινδύνων.
Το Γραφείο του Γενικού Επιθεωρητή (Office of Inspector General - OIG) της διαστημικής υπηρεσίας δημοσίευσε μια αναλυτική έκθεση η οποία καταδεικνύει ότι η NASA δεν παρέχει την απαιτούμενη διαφάνεια στους υπολογισμούς που αφορούν την πιθανότητα απώλειας του πληρώματος (Loss of Crew - LOC).
Η κριτική εστιάζει στο γεγονός ότι, αντίθετα με το πρόγραμμα του Διαστημικού Λεωφορείου όπου οι πιθανότητες καταστροφής αναλύονταν και δημοσιεύονταν εκτενώς, τα νούμερα του Artemis II παραμένουν ασαφή στο ευρύ κοινό. Το LOC είναι ένας κρίσιμος στατιστικός δείκτης που προκύπτει από πολύπλοκα μοντέλα προσομοίωσης αστοχιών συστήματος. Για το Artemis I, η μη επανδρωμένη δοκιμαστική πτήση αποκάλυψε δεδομένα τα οποία η NASA επέλεξε να μην μεταφράσει δημόσια σε επίσημο δείκτη LOC, μια πρακτική που το OIG προειδοποιεί ότι ενδέχεται να επαναληφθεί και στο Artemis II.
Η συμπεριφορά της θερμικής ασπίδας στο επίκεντρο
Το σημαντικότερο τεχνικό εύρημα από την πτήση του Artemis I στα τέλη του 2022 αφορούσε τη θερμική ασπίδα της κάψουλας Orion. Η κάψουλα εισήλθε στη γήινη ατμόσφαιρα με ταχύτητα περίπου Mach 32 (κοντά στα 40.000 χλμ/ώρα) και αντιμετώπισε θερμοκρασίες που άγγιξαν τους 2.760°C.
Αν και το σκάφος επέστρεψε επιτυχώς και τα εσωτερικά συστήματα παρέμειναν προστατευμένα, η επιθεώρηση του υλικού Avcoat (της ρητίνης που είναι σχεδιασμένη να καίγεται και να απομακρύνεται σταδιακά, μεταφέροντας τη θερμότητα μακριά από την κάψουλα) έδειξε μια μη αναμενόμενη συμπεριφορά. Αντί για ομοιόμορφη εξάχνωση, παρατηρήθηκε αποκοπή και θραύση μεγαλύτερων κομματιών του υλικού. Οι μηχανικοί της NASA, σε συνεργασία με εξωτερικούς ανεξάρτητους αξιολογητές, διεξάγουν εκτεταμένες δοκιμές για να κατανοήσουν τα ακριβή αίτια αυτής της ανομοιόμορφης φθοράς. Η κατανόηση αυτού του φαινομένου είναι απολύτως απαραίτητη πριν επιτραπεί σε τέσσερις αστροναύτες να επιβιβαστούν στο Orion.
Η θερμική ασπίδα δεν είναι απλώς ένα εξάρτημα, αλλά το κρισιμότερο δομικό στοιχείο επιβίωσης κατά τα τελευταία λεπτά της αποστολής. Οποιαδήποτε θεωρητική αστοχία της, ειδικά με δεδομένο ότι η Artemis II θα ακολουθήσει μια τροχιά ελεύθερης επιστροφής από τη Σελήνη, αυξάνει κατακόρυφα τον δείκτη LOC.
Συστήματα υποστήριξης ζωής και ενεργειακή αυτονομία
Πέρα από τη θερμική ασπίδα, η έκθεση του OIG ανέδειξε επιπλέον ζητήματα που απαιτούν τεχνική επίλυση. Κατά τη διάρκεια της πτήσης του Artemis I, καταγράφηκαν ανωμαλίες στο σύστημα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (Electrical Power System). Εντοπίστηκαν ανεξήγητες διακυμάνσεις που οδήγησαν στο προσωρινό άνοιγμα διακοπτών προστασίας. Παρότι η πλεονασματικότητα των συστημάτων του Orion αντιμετώπισε το ζήτημα χωρίς να επηρεαστεί η πορεία του σκάφους, σε μια επανδρωμένη αποστολή οι απαιτήσεις ενέργειας θα είναι σημαντικά υψηλότερες.
Επιπρόσθετα, το Σύστημα Περιβαλλοντικού Ελέγχου και Υποστήριξης Ζωής (ECLSS) του Orion θα δοκιμαστεί για πρώτη φορά με πλήρωμα στο Artemis II. Το σύστημα αυτό ευθύνεται για τον καθαρισμό της ατμόσφαιρας της καμπίνας από το διοξείδιο του άνθρακα, τη διαχείριση της υγρασίας και τον έλεγχο της θερμοκρασίας. Οποιαδήποτε υποεκτίμηση του ρίσκου σε αυτά τα υποσυστήματα αποτελεί κόκκινη γραμμή για την ασφάλεια των αστροναυτών. Η NASA καλείται να ποσοτικοποιήσει ακριβώς την πιθανότητα βλάβης αυτών των μονάδων και να ενημερώσει διαφανώς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Η σημασία των δεδομένων πριν την εκτόξευση
Η διαδικασία πιστοποίησης μιας επανδρωμένης διαστημικής πτήσης βασίζεται αποκλειστικά στα δεδομένα. Η διαπίστωση του Γενικού Επιθεωρητή ότι η NASA ενδεχομένως να αποφύγει τη δημοσίευση της επίσημης εκτίμησης LOC δημιουργεί ερωτηματικά για την κουλτούρα ασφαλείας του οργανισμού. Στο παρελθόν, επιτροπές διερεύνησης ατυχημάτων (όπως στις τραγωδίες του Challenger και του Columbia) είχαν υπογραμμίσει ότι η αποσιώπηση ή η μη ρεαλιστική αξιολόγηση των στατιστικών κινδύνων συνέβαλε σε λανθασμένες αποφάσεις από τη διοίκηση.
Οι κανονισμοί επιβάλλουν πως κάθε ανωμαλία που καταγράφεται σε πτήσεις δοκιμής, πρέπει να επιλύεται ή να αιτιολογείται με απόλυτη τεκμηρίωση. Η άρνηση πλήρους δημοσιοποίησης των ποσοστών κινδύνου στερεί από την επιστημονική κοινότητα τη δυνατότητα της εξωτερικής κριτικής, μια διαδικασία απαραίτητη για συστήματα τόσο υψηλής τεχνολογικής πολυπλοκότητας.
Με τη ματιά του Techgear
Η συζήτηση γύρω από τους κινδύνους της αποστολής Artemis II έχει άμεσο αντίκτυπο και στην ευρωπαϊκή διαστημική στρατηγική. Η κάψουλα Orion εξαρτάται απολύτως από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Υποστήριξης (European Service Module - ESM), το οποίο κατασκευάζεται υπό την αιγίδα του ESA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος) με σημαντική βιομηχανική συμμετοχή κρατών της Ε.Ε. Το ESM παρέχει την πρόωση, την ενέργεια, το οξυγόνο και το νερό στην κάψουλα.
Επομένως, τα πρότυπα διαφάνειας που εφαρμόζει η NASA επηρεάζουν και τους Ευρωπαίους εταίρους. Η αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων αξιολόγησης κινδύνου (Risk Assessment) δεν είναι απλώς ένα γραφειοκρατικό ζήτημα, αλλά μια μηχανική αναγκαιότητα.
Όπως και να ‘χει, η απόκρυψη του δείκτη LOC (Loss of Crew) για λόγους διαχείρισης επικοινωνιακού ρίσκου (PR) αποτελεί μια προβληματική προσέγγιση. Η ουσιαστική καινοτομία προέρχεται από την αναγνώριση των κατασκευαστικών αστοχιών, όπως αυτή της θερμικής ασπίδας, και την ανοιχτή παρουσίαση των τεχνολογικών λύσεων που θα ακολουθήσουν.
