Η FSFE ζητά από την ΕΕ να απαγορεύσει στη Google την υποχρεωτική εγκατάσταση AI στο Android

Σύνοψη

• Το Free Software Foundation Europe (FSFE) κατέθεσε επίσημη πρόταση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να υποχρεωθεί η Google να επιτρέπει την οριστική διαγραφή προεγκατεστημένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης από τις Android συσκευές.
• Η καταγγελία εστιάζει στην πρακτική της Google να εγκαθιστά σιωπηλά (στο παρασκήνιο) AI λογισμικό, το οποίο επανεγκαθίσταται αυτόματα μέσω συστήματος, ακόμα και αν ο τελικός χρήστης προχωρήσει σε χειροκίνητη διαγραφή του, πρακτική που αντίκειται στο Digital Markets Act (DMA).
• Το ίδρυμα αντιτίθεται σφοδρά στο επερχόμενο πρόγραμμα «Android Developer Certification», το οποίο έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο του 2026 και θα απαιτεί από τους προγραμματιστές να ταυτοποιούνται στην Google για να διαθέσουν τις εφαρμογές τους στο λειτουργικό σύστημα.
• Ζητείται η πλήρης αποσύνδεση της διαλειτουργικότητας του Android από τις διαδικασίες ελέγχου της Google, προκειμένου να προστατευθούν τα εναλλακτικά καταστήματα εφαρμογών (όπως το F-Droid) και η ασφάλεια των δημιουργών ανοιχτού κώδικα.

Η ενσωμάτωση τοπικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης (on-device AI) στα smartphones αποτελεί την κυρίαρχη τεχνολογική κατεύθυνση των κατασκευαστών, ωστόσο, η συγκεκριμένη στρατηγική εγείρει σοβαρά ζητήματα ελέγχου του hardware από τον τελικό καταναλωτή, αλλά και συμμόρφωσης με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. 

Το Free Software Foundation Europe (FSFE) προχώρησε σε επίσημη παρέμβαση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το άρθρο 6(7) του Digital Markets Act (DMA), ζητώντας αυστηρά μέτρα κατά της Google και της πρακτικής υποχρεωτικής εγκατάστασης AI λογισμικού στον πυρήνα του Android. Η σύγκρουση αυτή φέρνει στην επιφάνεια τη λεπτή γραμμή μεταξύ της παροχής νέων τεχνολογικών εργαλείων και της καταστρατήγησης του ανοιχτού χαρακτήρα του Android Open Source Project (AOSP).

Επιπλέον, το FSFE απαιτεί την πλήρη δυνατότητα απεγκατάστασης των AI μοντέλων της Google από τις Android συσκευές, ζητώντας παράλληλα να απαγορευτεί η σιωπηλή επανεγκατάσταση τους από το λειτουργικό, ενώ διεκδικεί η τεχνική διαλειτουργικότητα του λογισμικού να μην προϋποθέτει την υποχρεωτική εγγραφή των δημιουργών στο επερχόμενο πρόγραμμα Android Developer Certification (Σεπτέμβριος 2026).

Το ζήτημα της «σιωπηλής» εγκατάστασης μοντέλων AI

Οι αναφορές που κατατέθηκαν προς τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές ρίχνουν φως σε μια τεχνική διαδικασία που εκτελείται στο παρασκήνιο των Android συσκευών χωρίς την επίγνωση των χρηστών. Σύμφωνα με την επίσημη τεκμηρίωση του FSFE, η Google προχωρά στην εγκατάσταση βαρέων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης απευθείας στο hardware, δίχως να προηγείται σαφής ενημέρωση (prompt) ή ρητή συγκατάθεση. Το τεχνικό πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι οι χρήστες, ακόμη και αν εντοπίσουν και αφαιρέσουν τα σχετικά πακέτα δεδομένων, αντιμετωπίζουν την άμεση και σιωπηλή επανεγκατάστασή τους μέσω των αυτοματοποιημένων ενημερώσεων συστήματος.

Η συγκεκριμένη συμπεριφορά του λειτουργικού συστήματος αναιρεί τον θεμελιώδη έλεγχο της συσκευής από τον τελικό καταναλωτή, διότι η τεχνητή νοημοσύνη στο οικοσύστημα του Android ενσωματώνεται σταδιακά σε επίπεδο πυρήνα. Η μόνιμη, αδιάκοπη λειτουργία τέτοιων αλγορίθμων στο background απαιτεί σημαντικούς τοπικούς πόρους, απασχολώντας διαρκώς τη μνήμη RAM, τη μονάδα NPU (Neural Processing Unit) και την μπαταρία της εκάστοτε συσκευής. Παράλληλα, η λειτουργία τους συνδέεται με την αποστολή δεδομένων τηλεμετρίας στους απομακρυσμένους διακομιστές, εγείροντας επιπρόσθετα ερωτήματα ασφαλείας.

Καταστρατήγηση του Digital Markets Act (DMA)

Η επιχειρηματολογία του FSFE βασίζεται στο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο του Digital Markets Act και συγκεκριμένα στο Άρθρο 6(7). Η νομοθεσία υποχρεώνει τις εταιρείες που έχουν χαρακτηριστεί ως gatekeepers να παρέχουν στους καταναλωτές το δικαίωμα της πλήρους και αμετάκλητης απεγκατάστασης κάθε προεγκατεστημένου λογισμικού που δεν είναι απολύτως κρίσιμο για τη βασική λειτουργία της συσκευής.

Η επιμονή της Google να επαναφέρει τα διεγραμμένα AI μοντέλα μέσω του Google Play Services αποτελεί άμεση παραβίαση του συγκεκριμένου άρθρου. Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις εκ μέρους του FSFE απαιτούν να γραφτούν ρητοί κανόνες στον κώδικα του λειτουργικού, οι οποίοι θα απαγορεύουν στο σύστημα να παρακάμπτει την εντολή διαγραφής του χρήστη. Ο κανονισμός DMA δημιουργήθηκε ακριβώς για να διασφαλίσει δίκαιες ψηφιακές αγορές, και η αναγκαστική φιλοξενία AI λογισμικού θεωρείται από την κοινότητα ανοιχτού κώδικα ως κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά των λειτουργικών συστημάτων.

Το αμφιλεγόμενο Android Developer Certification του 2026

Το δεύτερο σκέλος της καταγγελίας αφορά τον στρατηγικό σχεδιασμό της Google για το μέλλον του Android οικοσυστήματος, εστιάζοντας στο πρόγραμμα Android Developer Certification. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, η εταιρεία αναμένεται να θέσει σε πλήρη εφαρμογή το συγκεκριμένο σύστημα τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο νέος μηχανισμός θα επιβάλει σε κάθε προγραμματιστή εφαρμογών Android να ταυτοποιείται πλήρως και να εγγράφεται επίσημα στο κεντρικό μητρώο της Google, προτού το λογισμικό του αποκτήσει την άδεια εγκατάστασης σε «πιστοποιημένες» συσκευές.

Η συγκεκριμένη αλλαγή συνεπάγεται την υπογραφή ειδικών συμβάσεων και την καταβολή ετήσιων τελών. Ο Lucas Lasota, Legal Programme Manager του FSFE, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η λειτουργικότητα και η τεχνική διαλειτουργικότητα πρέπει να αποσυνδεθούν πλήρως από τις διαδικασίες επαλήθευσης των προγραμματιστών. Αν οι προτεινόμενες ρυθμίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν τροποποιηθούν, η Google θα διαθέτει τη νόμιμη δυνατότητα να ελέγχει κεντρικά ποιος έχει το δικαίωμα να γράφει κώδικα για το Android.

Η θέση της κοινότητας ανοιχτού κώδικα (FOSS)

Η αυστηρή εφαρμογή του Developer Certification αποτελεί άμεση τεχνική απειλή για τα third-party καταστήματα εφαρμογών,, τα οποία βασίζονται ιστορικά στην ανωνυμία, την αποκέντρωση και την ελεύθερη διανομή κώδικα. Οι προγραμματιστές του ελεύθερου λογισμικού που επιλέγουν να διαθέτουν τις εφαρμογές τους μέσω direct APK (sideloading), παρακάμπτοντας το Play Store, θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα τεχνητό εμπόδιο συστήματος.

Το ζήτημα λαμβάνει και γεωπολιτικές διαστάσεις, καθώς η υποχρεωτική καταχώρηση πραγματικών στοιχείων ταυτότητας στην πλατφόρμα μιας αμερικανικής πολυεθνικής δημιουργεί ακραίους κινδύνους ασφαλείας για τους προγραμματιστές που γράφουν λογισμικό αποφυγής λογοκρισίας σε αυταρχικά καθεστώτα. Η παράδοση αυτών των δεδομένων θα μπορούσε να εκθέσει τους δημιουργούς σε παρακολούθηση και κρατικά αντίποινα. Για το λόγο αυτό, το FSFE ξεκαθαρίζει πως η πρόσβαση στις θεμελιώδεις λειτουργίες του Android δεν πρέπει ποτέ να εξαρτάται από συμβατικές δεσμεύσεις με τον κάτοχο του οικοσυστήματος.