Σύνοψη
- Ο επικεφαλής του Instagram, Adam Mosseri, προειδοποιεί ότι η απουσία αλγοριθμικής κατάταξης μειώνει την αλληλεπίδραση των χρηστών κατά 50% και ρίχνει κατακόρυφα τους δείκτες ικανοποίησης.
- Η κυβέρνηση της Αυστραλίας προωθεί το νομοσχέδιο Digital Duty of Care, υποχρεώνοντας τις πλατφόρμες να ρωτούν ενεργά τους χρήστες αν θέλουν να κλείσουν το σύστημα προτάσεων περιεχομένου.
- Η αυστηρά χρονολογική ροή κατακλύζεται άμεσα από αναρτήσεις εταιρειών, επαγγελματιών και εκδοτών που δημοσιεύουν ασταμάτητα, κρύβοντας επί της ουσίας το περιεχόμενο των πραγματικών φίλων.
Ο Adam Mosseri, επικεφαλής του Instagram, βρέθηκε πρόσφατα στο επίκεντρο μιας έντονης συζήτησης στην Αυστραλία, προχωρώντας σε δηλώσεις που ρίχνουν φως στη μηχανική της πλατφόρμας και επιβεβαιώνουν πόσο κρίσιμη είναι η αλγοριθμική ροή για την επιβίωση των κοινωνικών δικτύων.
Μιλώντας σε εκπροσώπους του Τύπου, υπογράμμισε ότι οι χρήστες που επιλέγουν να απενεργοποιήσουν το σύστημα προτάσεων της Meta καταλήγουν να απολαμβάνουν μια σαφώς υποδεέστερη εμπειρία, καθώς τα εσωτερικά δεδομένα της εταιρείας δείχνουν ότι η αλληλεπίδραση μπορεί να κατακρημνιστεί σε ποσοστό που αγγίζει το 50%. Παράλληλα, οι δείκτες ικανοποίησης των καταναλωτών παρουσιάζουν αντίστοιχη ελεύθερη πτώση, αποδεικνύοντας ότι ο αλγόριθμος αποτελεί τον βασικό πυρήνα εθισμού και διατήρησης της προσοχής.
Το πλαίσιο αυτής της τοποθέτησης δεν είναι τυχαίο, καθώς η Αυστραλία βρίσκεται στη διαδικασία διαβούλευσης για την ψήφιση ενός νέου νομοσχεδίου που θα υποχρεώνει τις ψηφιακές πλατφόρμες να εμφανίζουν σαφείς ειδοποιήσεις, ζητώντας από το κοινό να επιλέξει ανοιχτά αν επιθυμεί να διατηρήσει ή να κλείσει την αλγοριθμική ταξινόμηση του περιεχομένου.
Τι ακριβώς συμβαίνει όταν απενεργοποιείται ο αλγόριθμος του Instagram;
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Meta, η μετάβαση σε μια αμιγώς χρονολογική ροή προκαλεί μείωση 50% στο engagement και δραματική πτώση του χρόνου παραμονής στην εφαρμογή. Οι χρήστες βλέπουν λιγότερες αναρτήσεις φίλων, επειδή το χρονολόγιο κατακλύζεται από brands, επαγγελματικούς λογαριασμούς και εκδότες που δημοσιεύουν με υψηλότατη συχνότητα.
Η ανάλυση του Mosseri αποκαλύπτει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα τεχνική αντίφαση σχετικά με τον τρόπο που έχουν εκπαιδευτεί να λειτουργούν οι δημιουργοί περιεχομένου όλα αυτά τα χρόνια. Αν αφαιρέσουμε την αλγοριθμική κατάταξη που φιλτράρει και αξιολογεί τη συνάφεια κάθε ανάρτησης, η ροή μετατρέπεται σε έναν απλό κατάλογο που βασίζεται αποκλειστικά στον χρόνο δημοσίευσης, επιτρέποντας σε όσους αναρτούν ασταμάτητα να κυριαρχήσουν πλήρως στις οθόνες των χρηστών. Εταιρείες, διαφημιστές και ειδησεογραφικοί οργανισμοί διαθέτουν τους πόρους για να παράγουν δεκάδες posts καθημερινά, πράγμα που σημαίνει ότι οι αναρτήσεις των απλών χρηστών θάβονται γρήγορα κάτω από έναν τεράστιο όγκο επαγγελματικού υλικού.
Το πρόβλημα αυτό, ωστόσο, έχει δημιουργηθεί από την ίδια την αρχιτεκτονική του Instagram, αφού οι επαγγελματικοί λογαριασμοί αναγκάστηκαν να αυξήσουν τον όγκο των δημοσιεύσεών τους προκειμένου να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του ίδιου του αλγορίθμου που τους επιβράβευε για την υπερπαραγωγή. Επομένως, η αφαίρεση του αλγορίθμου δεν εξαφανίζει μαγικά τη συμπεριφορά υπερφόρτωσης που ο ίδιος ο κώδικας της Meta δίδαξε στους δημιουργούς τα τελευταία χρόνια.
Η επιχειρηματολογία του επικεφαλής του Instagram αποκτά τεράστιο ενδιαφέρον αν διαβαστεί μέσα από το πρίσμα των πραγματικών προθέσεων του νομοθέτη, διότι αυτό που ο Mosseri παρουσιάζει ως απειλή, αποτελεί ακριβώς τον επιδιωκόμενο στόχο των ρυθμιστικών αρχών. Το αυστραλιανό νομοσχέδιο συντάσσεται με βασική αρχή ότι ο υπερβολικός χρόνος παραμονής και ο ατελείωτος κύκλος αλληλεπίδρασης αποτελούν τα κύρια στοιχεία που προκαλούν ψηφιακή βλάβη στο κοινό. Συνεπώς, όταν η Meta προειδοποιεί ότι η απουσία αλγοριθμικής ροής θα μειώσει τον χρόνο που περνούν οι άνθρωποι στην πλατφόρμα, η κυβέρνηση εκλαμβάνει αυτό το στατιστικό στοιχείο ως επιτυχία και όχι ως πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί.
Η σύγκρουση αυτή φέρνει στην επιφάνεια τη διττή φύση των τεχνολογικών κολοσσών που μέχρι πρότινος πανηγύριζαν όταν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τους κατάφερναν να κρατήσουν τους χρήστες κολλημένους στις οθόνες, ενώ τώρα προσπαθούν να πείσουν τις ρυθμιστικές αρχές ότι η μείωση αυτού του χρόνου συνιστά κάποιου είδους υποβάθμιση της ποιότητας της υπηρεσίας.
Τα νομοθετικά δεδομένα και η ευρωπαϊκή πραγματικότητα
- Το αυστραλιανό νομοσχέδιο Digital Duty of Care απαιτεί από τις πλατφόρμες να ρωτούν ενεργά (prompt) τον χρήστη εάν θέλει να απενεργοποιήσει την αλγοριθμική ροή, αντί να κρύβουν την επιλογή σε δαιδαλώδη μενού.
- Το Άρθρο 38 της ευρωπαϊκής Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act - DSA) υποχρεώνει από το 2023 τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες να προσφέρουν επιλογή ροής χωρίς καταγραφή του προφίλ του χρήστη (non-profiling).
- Η Meta καταγράφει εξαιρετικά χαμηλή αποδοχή της χρονολογικής ροής στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι το κοινό δεν την επιθυμεί, αν και οι ειδικοί στην εμπειρία χρήστη τονίζουν ότι η επιλογή είναι σκόπιμα θαμμένη.
- Η απουσία δεδομένων σχετικά με την ψυχική υγεία και την αίσθηση μετανιωμένου χρόνου από τις παρουσιάσεις της Meta αποδυναμώνει τα επιχειρήματά της απέναντι στους νομοθέτες.
Παρά το γεγονός ότι ο επικεφαλής της πλατφόρμας μοιράστηκε λεπτομερή ποσοστά σχετικά με το engagement, απέφυγε επιμελώς να αναφερθεί σε δείκτες που αφορούν την ψυχική ευεξία, την ποιότητα του χρόνου που δαπανάται ή το κατά πόσο οι χρήστες αισθάνονται ικανοποίηση χωρίς συμπτώματα εθισμού. Αυτοί ακριβώς οι δείκτες αποτελούν τον πυρήνα της συνεχιζόμενης νομικής διαμάχης της Meta σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς εσωτερικές έρευνες της εταιρείας έχουν επανειλημμένα δείξει ότι ο αλγόριθμος ενισχύει συχνά τα αρνητικά συναισθήματα των εφήβων.
Μια πτώση 50% στην αλληλεπίδραση υποδεικνύει ξεκάθαρα ότι το προϊόν γίνεται λιγότερο εθιστικό, ωστόσο, δεν απαντά στο θεμελιώδες ερώτημα εάν ο άνθρωπος που κρατά το smartphone βρίσκεται σε χειρότερη ή καλύτερη ψυχολογική κατάσταση μετά από μισή ώρα περιήγησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί τις εξελίξεις στενά, αφού το Digital Services Act επιβάλλει ήδη στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες να προσφέρουν εναλλακτικές ροές, παρότι η βιομηχανία προσπαθεί να αποδείξει την αποτυχία αυτών των εργαλείων κρύβοντάς τα βαθιά μέσα στις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας των εφαρμογών.
Η Meta είχε αναγκαστεί να επαναφέρει τη χρονολογική ροή το 2022 υπό την πίεση των αμερικανικών αρχών, διασφαλίζοντας όμως ότι δεν θα αποτελεί μόνιμη ρύθμιση αλλά μια εφήμερη επιλογή που ο χρήστης έπρεπε να ενεργοποιεί χειροκίνητα κάθε φορά. Το αυστραλιανό μοντέλο απειλεί να ανατρέψει πλήρως αυτήν τη στρατηγική, καθώς απαιτεί την εμφάνιση μιας ξεκάθαρης ειδοποίησης στην οθόνη του χρήστη, αναγκάζοντας την πλατφόρμα να θέσει την ερώτηση ανοιχτά.
Όταν η επιλογή δεν είναι κρυμμένη και απαιτεί ενεργή συναίνεση, οι χρήστες αποκτούν πραγματικό έλεγχο επάνω στην ψηφιακή τους διατροφή, και ακριβώς αυτό είναι το ενδεχόμενο που προσπαθεί να αποτρέψει η Meta.
