Καρκίνος Μαστού: Η AI εντοπίζει 20% περισσότερους όγκους, ταχύτερα με μεγαλύτερη ακρίβεια

Μια νέα, ελπιδοφόρα πραγματικότητα διαμορφώνεται στον τομέα της ιατρικής απεικόνισης, καθώς η μεγαλύτερη κλινική δοκιμή παγκοσμίως για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού επιβεβαιώνει πως η τεχνολογία δεν αποτελεί απλώς ένα βοηθητικό εργαλείο, αλλά έναν κρίσιμο σύμμαχο. Η μελέτη MASAI, που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο της Lund στη Σουηδία, αποκαλύπτει ότι η μαστογραφία που υποστηρίζεται από AI μπορεί να εντοπίσει περισσότερους καρκίνους σε πρώιμο στάδιο, μειώνοντας παράλληλα δραστικά τον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων.

Η μελέτη που θέτει νέα πρότυπα

Δημοσιευμένη στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό The Lancet, η έρευνα ανέλυσε δεδομένα από περισσότερες από 100.000 γυναίκες στη Σουηδία. Πρόκειται για την πρώτη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή που εξετάζει την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης σε ένα εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά και προσφέρουν απτές αποδείξεις για την αποτελεσματικότητα των αλγορίθμων στην κλινική πράξη.

Συγκεκριμένα, η χρήση AI οδήγησε σε μείωση κατά 12% των λεγόμενων «διαστημικών καρκίνων» (interval cancers). Πρόκειται για περιπτώσεις καρκίνου που διαγιγνώσκονται στο διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο προγραμματισμένων μαστογραφιών και συχνά αφορούν επιθετικότερες μορφές της νόσου, οι οποίες έχουν χειρότερη πρόγνωση. Το γεγονός ότι η τεχνολογία κατάφερε να εντοπίσει αυτούς τους ύπουλους όγκους νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της αρχικής εξέτασης, αποτελεί σημαντική νίκη για την προληπτική ιατρική.

Ακρίβεια και αποτελεσματικότητα

Η μελέτη συνέκρινε δύο ομάδες: μία που υποβλήθηκε σε τυπική μαστογραφία με διπλή ανάγνωση από δύο ακτινολόγους και μία όπου η εξέταση υποστηρίχθηκε από AI. Στην ομάδα της τεχνητής νοημοσύνης, το σύστημα ανέλυε τις εικόνες και διαχώριζε τα περιστατικά. Τα χαμηλού κινδύνου περιστατικά ελέγχονταν μόνο από έναν ακτινολόγο, ενώ τα ύποπτα παραπέμπονταν για διπλή ανάγνωση.

Τα ευρήματα έδειξαν ότι η υποβοηθούμενη από AI διαδικασία εντόπισε 20-29% περισσότερους καρκίνους συνολικά σε σύγκριση με την παραδοσιακή μέθοδο. Ακόμη πιο σημαντικό είναι το στοιχείο ότι η αύξηση αυτή δεν αφορούσε αμελητέα ευρήματα, αλλά κλινικά σημαντικούς καρκίνους. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν 24% περισσότεροι διηθητικοί καρκίνοι και 51% περισσότεροι in situ καρκίνοι (προκαρκινικές αλλοιώσεις), επιτρέποντας την έγκαιρη παρέμβαση πριν η νόσο εξελιχθεί.

Παράλληλα, καταρρίφθηκε ένας από τους βασικούς φόβους που συνοδεύουν την εισαγωγή νέων τεχνολογιών: η αύξηση των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων. Τα ποσοστά των γυναικών που κλήθηκαν λανθασμένα για επανέλεγχο παρέμειναν στα ίδια επίπεδα με την παραδοσιακή μέθοδο (1,5% στην ομάδα AI έναντι 1,4% στην ομάδα ελέγχου), αποδεικνύοντας την υψηλή ακρίβεια του αλγορίθμου.

Ανάσα για το σύστημα υγείας

Πέρα από τα κλινικά οφέλη για τις ασθενείς, η μελέτη αναδεικνύει και τη λύση που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη σε ένα φλέγον ζήτημα των συστημάτων υγείας παγκοσμίως: την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Η χρήση του AI μείωσε τον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων κατά 44%, καθώς απάλλαξε τους γιατρούς από την ανάγκη διπλής ανάγνωσης σε χιλιάδες εξετάσεις χαμηλού ρίσκου.

Η Δρ. Kristina Lång, επικεφαλής της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια διαγνωστικής ακτινολογίας στο Πανεπιστήμιο της Lund, τόνισε τη σημασία αυτού του ευρήματος. Όπως δήλωσε, η ευρεία εφαρμογή της τεχνολογίας θα μπορούσε να εκτονώσει την πίεση που δέχονται τα τμήματα ακτινολογίας και να επιτρέψει στους γιατρούς να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο σε περιστατικά που πραγματικά απαιτούν την εμπειρία τους, καθώς και σε άλλες κλινικές εργασίες, μειώνοντας ενδεχομένως και τους χρόνους αναμονής για τους ασθενείς.

Το μέλλον του προσυμπτωματικού ελέγχου

Αν και τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά θετικά, οι ερευνητές παραμένουν προσεκτικοί. Η Jessie Gommers, πρώτη συγγραφέας της μελέτης, ξεκαθαρίζει ότι στόχος δεν είναι η αντικατάσταση των γιατρών από μηχανές. Η ανθρώπινη επίβλεψη παραμένει απαραίτητη, με το AI να λειτουργεί ως ένα ισχυρό εργαλείο υποστήριξης που αναβαθμίζει την ποιότητα της διάγνωσης.

Επιπλέον, η ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι χρειάζονται περαιτέρω μελέτες για να αξιολογηθεί η μακροπρόθεσμη σχέση κόστους-οφέλους, καθώς και η απόδοση της τεχνολογίας σε διαφορετικούς πληθυσμούς και με διαφορετικό εξοπλισμό. Η συγκεκριμένη δοκιμή πραγματοποιήθηκε στη Σουηδία με συγκεκριμένο τύπο μαστογράφου και συστήματος AI, γεγονός που ίσως περιορίζει τη γενίκευση των συμπερασμάτων σε άλλες χώρες με διαφορετικά πρωτόκολλα.

Παρ' όλα αυτά, τα δεδομένα της μελέτης MASAI αποτελούν ισχυρό επιχείρημα για την ένταξη της τεχνητής νοημοσύνης στα προγράμματα δημόσιας υγείας. Με τη δυνατότητα να εντοπίζει επιθετικούς καρκίνους νωρίτερα και να βελτιστοποιεί τη διαχείριση των πόρων στα νοσοκομεία, η τεχνολογία αυτή δείχνει τον δρόμο για ένα μέλλον όπου ο καρκίνος του μαστού θα αντιμετωπίζεται πιο αποτελεσματικά, πιο γρήγορα και με λιγότερη αγωνία για τις γυναίκες.