Σύνοψη
- Η Υπουργός Ψηφιοποίησης της Νορβηγίας προωθεί νομικό πλαίσιο για τον περιορισμό ή την πλήρη απαγόρευση των έξυπνων γυαλιών που φέρουν ενσωματωμένες κάμερες.
- Βασική ανησυχία αποτελεί η ενσωμάτωση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης σε wearables, ικανών να πραγματοποιήσουν μαζική αναγνώριση προσώπων σε δημόσιους χώρους χωρίς καμία προηγούμενη συγκατάθεση.
- Οι καταναλωτικές οργανώσεις της χώρας ζητούν την απόσυρση των Meta Ray-Ban από τα καταστήματα λιανικής, ενώ σε χώρες όπως η Γερμανία εκκρεμούν ήδη ποινικές μηνύσεις κατά των κατασκευαστών.
Η έννοια της ιδιωτικότητας στον δημόσιο χώρο δέχεται πρωτοφανείς πιέσεις από την ταχεία εξέλιξη των φορετών συσκευών που ενσωματώνουν πανίσχυρα οπτικά συστήματα και προηγμένες λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η Νορβηγία αναλαμβάνει πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή προσπάθεια ρύθμισης αυτής της νέας προϊοντικής κατηγορίας, βάζοντας στο μικροσκόπιο τα smart glasses και ευρύτερα τα wearables που φέρουν κάμερες και μικρόφωνα υψηλής ευαισθησίας.
Η Υπουργός Ψηφιοποίησης της σκανδιναβικής χώρας, Karianne Tung, ανακοίνωσε επίσημα τη σύσταση μιας ειδικής επιτροπής εμπειρογνωμόνων η οποία θα καθοδηγήσει την κυβέρνηση στην εφαρμογή ισχυρότερων μέτρων προστασίας των καταναλωτών, αντιδρώντας στις διογκούμενες ανησυχίες για τη μαζική, χωρίς συναίνεση επιτήρηση των πολιτών κατά την καθημερινή τους δραστηριότητα.
Τι ακριβώς προβλέπει το σχέδιο νόμου της Νορβηγίας για τα smart glasses;
Η κυβέρνηση της Νορβηγίας προετοιμάζει ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο το οποίο στοχεύει στην πλήρη απαγόρευση της χρήσης τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου σε δημόσιους χώρους μέσω έξυπνων γυαλιών, απειλώντας ευθέως τη λειτουργία συσκευών όπως τα Meta Ray-Ban. Η επιτροπή θα εξετάσει την επιβολή καθολικών περιορισμών πώλησης για όλα τα wearables που ενσωματώνουν κάμερες και AI assistants, εφόσον δεν διασφαλίζεται η συναίνεση όσων καταγράφονται στο οπτικό τους πεδίο.
Η εξάπλωση των έξυπνων γυαλιών έχει δημιουργήσει ένα εξαιρετικά περίπλοκο νομικό και ηθικό τοπίο το οποίο οι νομοθέτες αδυνατούν να ακολουθήσουν με επαρκή ταχύτητα. Ενώ οι κατασκευαστές προβάλλουν διαρκώς την ευκολία της άμεσης λήψης φωτογραφιών και βίντεο από την οπτική γωνία του χρήστη ως το επόμενο μεγάλο βήμα της κοινωνικής δικτύωσης, οι επικριτές επισημαίνουν τους τεράστιους κινδύνους που εγκυμονεί η σχεδόν αόρατη καταγραφή.
Το νορβηγικό Συμβούλιο Καταναλωτών, μέσω του διευθυντή ψηφιακής πολιτικής Finn Lützow-Holm Myrstad, προχώρησε πρόσφατα σε μια εξαιρετικά επιθετική σύσταση, προτρέποντας τους εμπόρους λιανικής σε ολόκληρη τη χώρα να σταματήσουν άμεσα τη διαφήμιση και την πώληση των συσκευών της Meta μέχρι να αποσαφηνιστεί το νομικό καθεστώς λειτουργίας τους.
Οι συσκευές αυτές έχουν ήδη αποκτήσει μια εξαιρετικά αρνητική φήμη στους κύκλους των υπερασπιστών των ψηφιακών δικαιωμάτων, αποκομίζοντας υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς λόγω της συχνής χρήσης τους για την κρυφή βιντεοσκόπηση ανυποψίαστων περαστικών. Το πρόβλημα έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις το τελευταίο διάστημα, καθώς πολλές γυναίκες αναφέρουν όλο και πιο συχνά ότι ανακαλύπτουν υλικό με τα πρόσωπα τους σε βίντεο που αναρτώνται στα κοινωνικά δίκτυα από επιτήδειους ή δημιουργούς περιεχομένου που προσπαθούν να αποκομίσουν προβολές μέσω παρενοχλήσεων στον δρόμο.
Έρευνα του BBC μέσα στο 2026 έφερε στο φως εκατοντάδες τέτοια βίντεο, αποδεικνύοντας περίτρανα ότι η μικροσκοπική ενδεικτική λυχνία LED που διαθέτουν τα γυαλιά όταν καταγράφουν, περνάει εντελώς απαρατήρητη.
Η εμπειρία της φυσικής αλληλεπίδρασης με έναν χρήστη smart glasses καταστρέφει πλέον τις θεμελιώδεις κοινωνικές συμβάσεις, αφού δεν ξέρεις ποτέ με βεβαιότητα αν η συμπεριφορά σου καταγράφεται. Όταν κάθεσαι απέναντι από κάποιον που φοράει ένα ζευγάρι τέτοιων γυαλιών σε μια καφετέρια, το μικροσκοπικό λευκό LED στο πλαίσιο του φακού γίνεται πρακτικά αόρατο υπό το έντονο φυσικό φως του Ήλιου ή κάτω από τον χαμηλό φωτισμό ενός μπαρ. Τα συστήματα μικροφώνων που φέρουν αυτά τα αξεσουάρ χρησιμοποιούν τεχνολογία αιχμής (beamforming), ικανή να απομονώσει και να καταγράψει κρυστάλλινο ήχο από απόσταση αρκετών μέτρων, προσπερνώντας εντελώς τη διαδικασία της οπτικής επαφής και μετατρέποντας τον κάτοχο σε έναν κινούμενο κοριό.
Από την πλευρά της, η Meta προσπαθεί να κατευνάσει τις σφοδρές αντιδράσεις υποστηρίζοντας ότι τα προϊόντα της σχεδιάζονται αυστηρά με γνώμονα την προστασία των προσωπικών δεδομένων των καταναλωτών.
Τον Ιούνιο του 2026, η εταιρεία αναγκάστηκε να αφαιρέσει ένα πλήρως λειτουργικό αλλά ανενεργό σύστημα αναγνώρισης προσώπου, γνωστό εσωτερικά ως NameTag, από τη συνοδευτική εφαρμογή των Ray-Ban smart glasses, έπειτα από την κατακραυγή που προκάλεσε η αποκάλυψη της ύπαρξης του από ανεξάρτητους ερευνητές ασφαλείας.
Υπάρχουν επίσης έντονες φημολογίες και αναφορές για πατέντες που περιγράφουν ένα φυσικό κύκλωμα σίγασης (hardware kill switch) το οποίο δεν θα μπορεί να παρακαμφθεί μέσω λογισμικού, εξασφαλίζοντας ότι η συσκευή δεν θα μπορεί να καταγράψει κρυφά αν παραβιαστεί από χάκερ, ωστόσο η εμπιστοσύνη του κοινού παραμένει βαθιά κλονισμένη.
Το ζήτημα της κρυφής επιτήρησης δεν περιορίζεται όμως μόνο στα νορβηγικά σύνορα, αλλά λαμβάνει διαστάσεις πανευρωπαϊκής καταιγίδας. Στη Γερμανία, η οργάνωση HateAid κατέθεσε πρόσφατα ποινική μήνυση κατά της Meta και της Oakley, υποστηρίζοντας ότι η πώληση των γυαλιών τους συνιστά ποινικό αδίκημα βάσει της αυστηρής γερμανικής νομοθεσίας για την ιδιωτικότητα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεκάδες παμπ και εστιατόρια έχουν ήδη απαγορεύσει ρητά την είσοδο σε πελάτες που φορούν έξυπνα γυαλιά, ενώ στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Γερουσία της Καλιφόρνια εξετάζει σοβαρά ένα νομοσχέδιο που θα επιβάλλει άμεσες ποινικές κυρώσεις για τη βιντεοσκόπηση σε χώρους επιχειρήσεων όπου υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας.
Η μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τη Νορβηγίδα Υπουργό, δεν εντοπίζεται στην απλή καταγραφή βίντεο, αλλά στην απευθείας σύζευξη του υλικού αυτού με μεγάλα γλωσσικά και οπτικά μοντέλα (Multimodal AI) μέσω cloud. Οι νέες γενιές φορετών συσκευών δεν αποθηκεύουν απλώς pixels σε μια κάρτα μνήμης, αλλά αναλύουν το περιβάλλον σε πραγματικό χρόνο για να τροφοδοτήσουν ψηφιακούς βοηθούς, με αποτέλεσμα η κάμερα να σαρώνει αδιακρίτως τα πρόσωπα των περαστικών προσπαθώντας να κατανοήσει το γενικότερο πλαίσιο γύρω από τον χρήστη.
Η υπολογιστική όραση δεν ξεχωρίζει τον άνθρωπο από το αντικείμενο κατά τη φάση της αρχικής συλλογής δεδομένων, μετατρέποντας αυθαίρετα κάθε δημόσιο χώρο σε ένα τεράστιο πεδίο άντλησης βιομετρικών στοιχείων χωρίς την απαραίτητη συναίνεση των υποκειμένων.
Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) είναι απολύτως σαφής ως προς την απαγόρευση της μαζικής συλλογής βιομετρικών δεδομένων χωρίς ρητή συγκατάθεση, ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή του απέναντι σε μεμονωμένους καταναλωτές-χρήστες παραμένει μια τεράστια γκρίζα ζώνη που η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) θα κληθεί σύντομα να διαχειριστεί. Η ευθυγράμμιση της Ελλάδας με τις ενδεχόμενες νορβηγικές ή γερμανικές δικαστικές αποφάσεις αναμένεται να καθορίσει οριστικά το πώς θα αντιμετωπίζουμε τα φορετά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τα επόμενα χρόνια.
