Οριστική ήττα της Google στην ΕΕ: Επικυρώθηκε το πρόστιμο 4,1 δισ. ευρώ για το Android

Σύνοψη

• Το ανώτατο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε την τελική έφεση της Google, επικυρώνοντας το πρόστιμο των 4,1 δισεκατομμυρίων ευρώ για παραβίαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων στο λειτουργικό σύστημα Android.
• Η υπόθεση, η οποία ξεκίνησε το 2018, αφορά τον εξαναγκασμό των κατασκευαστών smartphones να προεγκαθιστούν αποκλειστικά το Google Search και τον Chrome για να αποκτήσουν πρόσβαση στο Google Play Store.
• Η απόφαση αποτελεί ορόσημο για την ψηφιακή νομοθεσία, καθώς δεδικασμένα όπως αυτό λειτούργησαν ως βάση για τη δημιουργία της Πράξης για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA).
• Παράλληλα, η εταιρεία έχει ήδη χάσει αντίστοιχη έφεση για πρόστιμο ύψους 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ που αφορούσε την υπηρεσία Google Shopping.

Η νομική σύγκρουση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Alphabet (μητρικής της Google) μόλις έφτασε στο οριστικό της τέλος, με την αμερικανική εταιρεία να εισπράττει μια ηχηρή και αμετάκλητη δικαστική ήττα. Το δικαστήριο απέρριψε την έφεση της Google σχετικά με την επιβολή του ιστορικού προστίμου για το λειτουργικό σύστημα Android. Το ποσό, το οποίο διαμορφώθηκε τελικά στα 4,1 δισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 4,67 δισ. δολάρια), αποτελεί τη μεγαλύτερη αντιμονοπωλιακή ποινή που έχει επιβληθεί ποτέ σε μία μόνο εταιρεία από τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές.

Αυτή η εξέλιξη κλείνει έναν κύκλο νομικών μαχών που διήρκεσε σχεδόν μια δεκαετία. Για να κατανοήσουμε το μέγεθος και τη σοβαρότητα της απόφασης, οφείλουμε να αναλύσουμε τον πυρήνα της κατηγορίας: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την ηγεσία της Margrethe Vestager, απεφάνθη το 2018 ότι η Google καταχράστηκε τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά των λειτουργικών συστημάτων για φορητές συσκευές. Στόχος της ήταν να εξασφαλίσει ότι η μηχανή αναζήτησής της (Google Search) θα παρέμενε η προεπιλεγμένη πύλη εισόδου στο διαδίκτυο για εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες.

Ο μηχανισμός ελέγχου της αγοράς

Το κατηγορητήριο επικεντρώθηκε σε τρεις συγκεκριμένες πρακτικές. Πρώτον, η Google απαιτούσε από κατασκευαστές συσκευών (όπως η Samsung, η Xiaomi, η Sony κ.ά.) να προεγκαθιστούν την εφαρμογή Google Search και τον browser Google Chrome ως απαράβατο όρο για να τους παραχωρηθεί η άδεια χρήσης του καταστήματος εφαρμογών Google Play Store. Χωρίς το Play Store, καμία συσκευή Android δεν είναι εμπορικά βιώσιμη στις δυτικές αγορές.

Δεύτερον, η εταιρεία προσέφερε οικονομικά ανταλλάγματα σε μεγάλους κατασκευαστές και παρόχους κινητής τηλεφωνίας υπό την προϋπόθεση ότι θα προεγκαθιστούσαν αποκλειστικά το Google Search στα smartphones που διέθεταν, μπλοκάροντας έτσι ανταγωνιστές όπως η Microsoft (Bing) ή η DuckDuckGo.

Τρίτον, η Google απαγόρευε ρητά στους κατασκευαστές που επιθυμούσαν να εγκαταστήσουν τις δικές της εφαρμογές, να πωλούν παράλληλα και έστω μία συσκευή η οποία θα "έτρεχε" εναλλακτικές εκδόσεις του ανοιχτού κώδικα Android, οι οποίες δεν θα διέθεταν την έγκριση της εταιρείας. Αυτή η στρατηγική ουσιαστικά καταδίκασε σε αποτυχία κάθε προσπάθεια ανάπτυξης ενός ανεξάρτητου οικοσυστήματος βασισμένου στο Android.

Η πορεία μέχρι την τελική απόφαση

Το αρχικό πρόστιμο που ανακοινώθηκε το 2018 άγγιζε τα 4,34 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Google, όπως αναμενόταν, προσέφυγε στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ. Τον Σεπτέμβριο του 2022, το Γενικό Δικαστήριο επικύρωσε σε μεγάλο βαθμό τα ευρήματα της Επιτροπής, υποβαθμίζοντας ελάχιστα το ποσό στα 4,125 δισεκατομμύρια ευρώ, καθώς έκρινε ότι οι αποδείξεις για ορισμένες από τις επιμέρους κατηγορίες περί οικονομικών ανταλλαγμάτων δεν ήταν απολύτως επαρκείς.

Η Google δεν κατέθεσε τα όπλα και προχώρησε στο ανώτατο σκαλί της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης, ωστόσο, η απόφαση των Ευρωπαίων δικαστών ήταν καταπέλτης. Υιοθετώντας την πρόταση του Γενικού Εισαγγελέα, το Δικαστήριο κατέληξε ότι η αρχική αξιολόγηση των αντιμονοπωλιακών επιπτώσεων ήταν νομικά αψεγάδιαστη. Η ετυμηγορία αναφέρει ρητά πως η δικαιολογία της εταιρείας περί "επενδύσεων για τη διατήρηση του Android ως δωρεάν πλατφόρμα" δεν της δίνει το δικαίωμα να πνίγει τον ανταγωνισμό μέσω περιοριστικών συμβάσεων.

Το ντόμινο των ευρωπαϊκών προστίμων

Η υπόθεση του Android δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Η Google υπέστη πρόσφατα ακόμη μία σημαντική ήττα, χάνοντας οριστικά την έφεση για το πρόστιμο των 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ το οποίο αφορούσε την υπηρεσία σύγκρισης τιμών, Google Shopping. Εκεί, η Επιτροπή είχε αποδείξει πως η μηχανή αναζήτησης προωθούσε συστηματικά τα δικά της εργαλεία αγορών στην κορυφή των αποτελεσμάτων, υποβιβάζοντας παρανόμως τις ανταγωνιστικές πλατφόρμες. Εάν συνυπολογίσουμε και το πρόστιμο των 1,49 δισ. ευρώ για την πλατφόρμα διαφημίσεων AdSense, η συνολική "λυπητερή" για τον αμερικανικό κολοσσό την τελευταία δεκαετία ξεπερνά τα 8 δισεκατομμύρια ευρώ εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η υπερασπιστική γραμμή της Google στηρίχθηκε διαρκώς στο επιχείρημα πως ο τρόπος λειτουργίας της εξυπηρετεί τον καταναλωτή και διατηρεί τις υπηρεσίες δωρεάν. Παρόλα αυτά, τα δικαστήρια απέρριψαν σταθερά το σκεπτικό αυτό. Τα δεδομένα έδειξαν πως, με μερίδιο αγοράς που άγγιζε το 80% στην κινητή τηλεφωνία εντός της Ευρώπης, ο τρόπος που το λογισμικό είχε σχεδιαστεί και συμβατικά δεθεί, δεν άφηνε κανένα περιθώριο αντίδρασης στις μικρότερες εταιρείες.