Φανταστείτε να περπατάτε στον δρόμο, να κοιτάζετε έναν άγνωστο και αμέσως να εμφανίζεται μπροστά στα μάτια σας το όνομά του, η δουλειά του και οι κοινοί σας φίλοι. Αυτό που μέχρι χθες φάνταζε ως δυστοπικό σενάριο τεχνολογικού θρίλερ, φαίνεται πως βρίσκεται στα σκαριά στα εργαστήρια του Mark Zuckerberg.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικά δημοσιεύματα που επικαλούνται εσωτερικές πηγές και έγγραφα της εταιρείας, η Meta εξετάζει σοβαρά την ενσωμάτωση τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου (facial recognition) στα δημοφιλή έξυπνα γυαλιά της, Ray-Ban Meta.
Η είδηση, η οποία αρχικά ήρθε στο φως από τους New York Times, αποκαλύπτει πως ο τεχνολογικός κολοσσός εργάζεται πάνω σε ένα project με την κωδική ονομασία «Name Tag». Στόχος είναι να επιτραπεί στους χρήστες των γυαλιών να σαρώνουν πρόσωπα στο περιβάλλον τους και, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, να λαμβάνουν πληροφορίες για την ταυτότητα των ατόμων που βλέπουν.
Το Project «Name Tag» και πώς λειτουργεί
Η βασική λειτουργία του «Name Tag» φέρεται να βασίζεται στην πανίσχυρη βάση δεδομένων που διαθέτει ήδη η Meta μέσω του Facebook και του Instagram. Η κάμερα των γυαλιών θα εντοπίζει ένα πρόσωπο και ο βοηθός τεχνητής νοημοσύνης (Meta AI) θα αναζητά ταυτοποίηση.
Ωστόσο, η υλοποίηση δεν είναι τόσο απλή. Σύμφωνα με τις διαρροές, η Meta εξετάζει διάφορα επίπεδα λειτουργίας για να μετριάσει τις αναμενόμενες αντιδράσεις:
- Αναγνώριση Φίλων: Το σύστημα θα μπορούσε να περιοριστεί στην αναγνώριση ατόμων που είναι ήδη «φίλοι» με τον χρήστη ή έχουν αποθηκευμένο τον αριθμό του στις επαφές τους.
- Δημόσια Προφίλ: Μια πιο διευρυμένη εκδοχή θα μπορούσε να ταυτοποιεί οποιονδήποτε διατηρεί δημόσιο προφίλ στις πλατφόρμες της Meta, λειτουργώντας ουσιαστικά ως μια ζωντανή μηχανή αναζήτησης ανθρώπων.
Επιπλέον, αναφέρεται πως η εταιρεία σχεδίαζε αρχικά να παρουσιάσει τη λειτουργία ως εργαλείο προσβασιμότητας για άτομα με προβλήματα όρασης, βοηθώντας τα να αναγνωρίζουν ποιος βρίσκεται στον χώρο. Παρόλα αυτά, η εμπορική και κοινωνική διάσταση της τεχνολογίας δείχνει να υπερβαίνει κατά πολύ την υποβοηθητική της χρήση.
Στρατηγική «αποπροσανατολισμού» και πολιτικές συγκυρίες
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία του ρεπορτάζ αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Meta σκέφτεται να λανσάρει το χαρακτηριστικό. Εσωτερικά έγγραφα που διέρρευσαν υποδεικνύουν πως στελέχη της εταιρείας πρότειναν την κυκλοφορία της τεχνολογίας σε χρονική στιγμή έντονης πολιτικής αναταραχής (αναφέρονται συγκεκριμένα στις εκλογικές διαδικασίες και τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ). Το σκεπτικό; Οι οργανώσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων και τα μέσα ενημέρωσης θα ήταν τόσο απασχολημένα με την πολιτική επικαιρότητα, που οι αντιδράσεις για την καταπάτηση της ιδιωτικότητας θα περνούσαν σε δεύτερη μοίρα.
Αυτή η κυνική προσέγγιση δείχνει ότι η Meta γνωρίζει πολύ καλά πως το «Name Tag» αποτελεί «κόκκινο πανί» για τους ρυθμιστικούς φορείς, ειδικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση όπου ο κανονισμός GDPR θέτει αυστηρά όρια στη βιομετρική παρακολούθηση.
Ο εφιάλτης της ιδιωτικότητας και το προηγούμενο του I-XRAY
Η συζήτηση για την αναγνώριση προσώπου στα έξυπνα γυαλιά δεν είναι καινούργια, αλλά η εμπλοκή της Meta αλλάζει τα δεδομένα λόγω της κλίμακας των δεδομένων που κατέχει. Πρόσφατα, δύο φοιτητές του Harvard απέδειξαν πόσο εύκολα μπορεί να γίνει κατάχρηση αυτής της τεχνολογίας. Δημιούργησαν το «I-XRAY», μια τροποποίηση των γυαλιών Ray-Ban Meta, η οποία χρησιμοποιούσε δημόσιες βάσεις δεδομένων (όπως το Pimeyes) για να ταυτοποιεί αγνώστους στο μετρό και να εμφανίζει τη διεύθυνση κατοικίας τους σε δευτερόλεπτα.
Αν η Meta ενσωματώσει αυτή τη δυνατότητα επίσημα, οι επικριτές φοβούνται πως θα οδηγηθούμε στο τέλος της «πρακτικής ανωνυμίας» στους δημόσιους χώρους. Ο κίνδυνος για doxxing (δησιοποίηση προσωπικών στοιχείων), stalking (παρενόχληση) και γενικευμένη παρακολούθηση αυξάνεται δραματικά. Όπως επισημαίνουν ειδικοί σε θέματα ασφαλείας, το να περπατάς ανώνυμος στο πλήθος είναι δικαίωμα, όχι πολυτέλεια.
Η μεγάλη στροφή του Zuckerberg
Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι μόλις το 2021, η Meta ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες ότι διαγράφει τα δεδομένα αναγνώρισης προσώπου ενός δισεκατομμυρίου χρηστών και απενεργοποιεί το σχετικό σύστημα στο Facebook, υποκύπτοντας στις πιέσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας. Τώρα, πέντε χρόνια μετά, η επιτυχία των Ray-Ban Meta φαίνεται πως άνοιξε ξανά την όρεξη του κολοσσού.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού και η Meta βλέπει τα έξυπνα γυαλιά ως το επόμενο iPhone. Για να κυριαρχήσει, χρειάζεται ένα «killer feature» που θα τα κάνει απαραίτητα, και η αναγνώριση προσώπου ίσως είναι αυτό το χαρακτηριστικό, ανεξάρτητα από το κοινωνικό κόστος.
Τι απαντά η Meta
Σε επίσημη τοποθέτησή της μετά τη διαρροή, η εκπρόσωπος της Meta απέφυγε να διαψεύσει κατηγορηματικά την ύπαρξη του project. Αντ' αυτού, δήλωσε πως η εταιρεία «σκέφτεται συνεχώς νέες επιλογές» και πως αν και όταν αποφασίσει να κυκλοφορήσει κάτι τέτοιο, θα ακολουθήσει μια «προσεκτική προσέγγιση». Η δήλωση αυτή αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά ότι το θέμα βρίσκεται στο τραπέζι των συζητήσεων.
Το αν θα δούμε τελικά το «Name Tag» στα γυαλιά μας εξαρτάται από δύο παράγοντες: την τεχνολογική ετοιμότητα και, κυρίως, τις νομικές και κοινωνικές αντιστάσεις που θα συναντήσει η Meta στον δρόμο της.
