Η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται για τη NASA, καθώς η πολυαναμενόμενη επιστροφή του ανθρώπου στη Σελήνη σκοντάφτει ξανά στο ίδιο τεχνικό εμπόδιο που ταλαιπώρησε και την παρθενική πτήση του προγράμματος. Η εκτόξευση της αποστολής Artemis II, η οποία ήταν προγραμματισμένη να στείλει τέσσερις αστροναύτες σε τροχιά γύρω από το φεγγάρι, αναβάλλεται τουλάχιστον μέχρι τις αρχές Μαρτίου. Η αιτία; Επίμονες διαρροές υγρού υδρογόνου που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσιμης τελικής πρόβας (Wet Dress Rehearsal) στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι.
Η είδηση ήρθε λίγο μετά την ολοκλήρωση της δοκιμαστικής αντίστροφης μέτρησης το βράδυ της Δευτέρας, 2 Φεβρουαρίου, αφήνοντας μια γλυκόπικρη γεύση στην κοινότητα του Διαστήματος. Παρόλο που οι μηχανικοί κατάφεραν να επιτύχουν πολλούς από τους στόχους της δοκιμής, η αδυναμία στεγανοποίησης των αγωγών καυσίμου ανάγκασε τη διοίκηση να μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα.
Το χρονικό της διαρροής
Όλα έδειχναν έτοιμα στην εξέδρα 39B, όπου ο γιγαντιαίος πύραυλος SLS (Space Launch System) δέσποζε κάτω από τον νυχτερινό ουρανό της Φλόριντα. Η διαδικασία της «υγρής πρόβας» (Wet Dress Rehearsal) αποτελεί το τελευταίο και πιο κρίσιμο τεστ πριν την πραγματική εκτόξευση. Στόχος είναι να προσομοιωθούν όλα τα στάδια της αντίστροφης μέτρησης, συμπεριλαμβανομένης της πλήρωσης των δεξαμενών με περισσότερα από 2,6 εκατομμύρια λίτρα υπερψυγμένων προωθητικών καυσίμων.
Τα προβλήματα ξεκίνησαν όταν οι αισθητήρες εντόπισαν συγκεντρώσεις υδρογόνου να ξεπερνούν τα επιτρεπτά όρια στη βάση του πυραύλου. Συγκεκριμένα, η διαρροή εντοπίστηκε στον ομφάλιο βραχίονα εξυπηρέτησης – το σημείο δηλαδή όπου οι σωληνώσεις της εξέδρας συνδέονται με τον πύραυλο για να τον τροφοδοτήσουν με καύσιμα.
Οι ομάδες ελέγχου προσπάθησαν επανειλημμένα να επιλύσουν το πρόβλημα «εν θερμώ». Διέκοψαν τη ροή του υδρογόνου, επέτρεψαν στα εξαρτήματα να θερμανθούν ελπίζοντας ότι οι φλάντζες θα εφάρμοζαν καλύτερα, και επανεκκίνησαν τη διαδικασία με διαφορετικούς ρυθμούς ροής. Δυστυχώς, η διαρροή επέμεινε. Η αντίστροφη μέτρηση σταμάτησε οριστικά στο T-minus 5 λεπτά και 15 δευτερόλεπτα, λίγο πριν την προγραμματισμένη ολοκλήρωση.
Η αντίδραση της διοίκησης και η ασφάλεια του πληρώματος
Η απόφαση για αναβολή ήταν μονόδρομος. Ο διοικητής της NASA, Jared Isaacman, επιβεβαίωσε την αλλαγή του χρονοδιαγράμματος μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα, τονίζοντας πως η ασφάλεια παραμένει η αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα του οργανισμού. «Θα εκτοξεύσουμε μόνο όταν είμαστε βέβαιοι ότι είμαστε απολύτως έτοιμοι να αναλάβουμε αυτή την ιστορική αποστολή», δήλωσε χαρακτηριστικά, βάζοντας τέλος στα σενάρια για βεβιασμένη εκτόξευση εντός του Φεβρουαρίου.
Η καθυστέρηση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο και στο πλήρωμα. Ο διοικητής Reid Wiseman, ο πιλότος Victor Glover, και οι ειδικοί αποστολής Christina Koch και Jeremy Hansen (από την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία), βρίσκονταν ήδη σε καθεστώς καραντίνας για να διασφαλίσουν την υγεία τους πριν την πτήση. Μετά την ανακοίνωση της αναβολής, οι αστροναύτες έλαβαν το «πράσινο φως» να εξέλθουν από την απομόνωση και να επιστρέψουν στις οικογένειές τους, με την προοπτική να επανέλθουν σε καραντίνα περίπου δύο εβδομάδες πριν τη νέα ημερομηνία στόχο, η οποία τοποθετείται πλέον μετά τις 6 Μαρτίου.
Το «δύστροπο» υδρογόνο
Το υγρό υδρογόνο αποτελεί ίσως το πιο αποδοτικό, αλλά ταυτόχρονα και το πιο «δύστροπο» καύσιμο στη διαστημική τεχνολογία. Ως το ελαφρύτερο στοιχείο στο Σύμπαν, τα μόριά του είναι τόσο μικροσκοπικά που μπορούν να διαφύγουν από την παραμικρή ατέλεια στις στεγανοποιήσεις. Επιπλέον, για να διατηρηθεί σε υγρή μορφή, πρέπει να ψυχθεί στους -253 βαθμούς Κελσίου. Αυτή η ακραία θερμοκρασία προκαλεί συστολές και διαστολές στα μέταλλα και τις φλάντζες των συστημάτων τροφοδοσίας, δημιουργώντας συχνά κενά από όπου το αέριο δραπετεύει.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η NASA αντιμετωπίζει αυτόν τον «πονοκέφαλο». Η μη επανδρωμένη αποστολή Artemis I το 2022 είχε καθηλωθεί για μήνες εξαιτίας παρόμοιων διαρροών στο ίδιο ακριβώς σημείο σύνδεσης. Τότε, οι μηχανικοί είχαν χρειαστεί εβδομάδες για να αντικαταστήσουν τις φλάντζες και να τροποποιήσουν τις διαδικασίες πλήρωσης. Το γεγονός ότι το πρόβλημα επανεμφανίστηκε στο Artemis II, παρά τις βελτιώσεις που είχαν εφαρμοστεί, προκαλεί προβληματισμό και υπογραμμίζει την τεχνική πολυπλοκότητα του πυραύλου SLS.
Τι σημαίνει η καθυστέρηση
Η μεταφορά της εκτόξευσης τον Μάρτιο δεν είναι απλώς μια αλλαγή στο ημερολόγιο. Η NASA έχει στη διάθεσή της συγκεκριμένα «παράθυρα εκτόξευσης» κάθε μήνα, τα οποία καθορίζονται από τη θέση της Σελήνης σε σχέση με τη Γη, ώστε να εξασφαλιστεί η σωστή τροχιά και η ασφαλής επιστροφή της κάψουλας Orion στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες. Οι ομάδες εδάφους στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι θα πρέπει να αναλύσουν τον όγκο των δεδομένων που συλλέχθηκαν, να επιθεωρήσουν τις βαλβίδες και τις συνδέσεις και να αποφασίσουν αν θα χρειαστεί αντικατάσταση εξαρτημάτων στην εξέδρα ή –στο χειρότερο σενάριο– επιστροφή του πυραύλου στο Κτίριο Συναρμολόγησης Οχημάτων (VAB). Το πιθανότερο σενάριο περιλαμβάνει μια νέα δοκιμή πλήρωσης δεξαμενών για να επιβεβαιωθεί ότι η διαρροή έχει αντιμετωπιστεί πριν το πλήρωμα δεθεί ξανά στις θέσεις του.
Το Artemis II είναι η αποστολή που θα ανοίξει το δρόμο για την προσεδάφιση ανθρώπων στο νότιο πόλο της Σελήνης με το Artemis III. Κάθε καθυστέρηση τώρα, όσο απογοητευτική κι αν είναι, λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας για το μέλλον του προγράμματος. Άλλωστε, όπως δίδαξε η ιστορία της εξερεύνησης του Διαστήματος, είναι προτιμότερο να χάσεις ένα παράθυρο εκτόξευσης παρά να διακινδυνεύσεις μια καταστροφή.
