«Τέλος» στα φθηνά δέματα από Κίνα: Η ΕΕ κατήργησε οριστικά την απαλλαγή δασμών για αγορές κάτω των 150 ευρώ
Μια δομική αλλαγή που επανακαθορίζει πλήρως τον χάρτη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη επισημοποιήθηκε χθες. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσε το τελικό «πράσινο φως» για τη ριζική αναμόρφωση του τελωνειακού κώδικα, βάζοντας ουσιαστικά τέλος στο καθεστώς ασυλίας που απολάμβαναν οι γίγαντες του «ultra-fast fashion» και των φθηνών μικροσυσκευών, όπως η Shein, το Temu και το AliExpress.
Η απόφαση, η οποία έρχεται ως απάντηση στην εκρηκτική αύξηση των μικροδεμάτων που κατακλύζουν καθημερινά τα ευρωπαϊκά σύνορα, καταργεί το όριο απαλλαγής από δασμούς των 150 ευρώ. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι κάθε προϊόν, ανεξαρτήτως αξίας –ακόμη και ένα ζευγάρι κάλτσες των 2 ευρώ– θα υπόκειται πλέον σε δασμολογικές επιβαρύνσεις κατά την είσοδό του στην ΕΕ.
Το «παραθυράκι» που έγινε λεωφόρος εμπορίου
Μέχρι σήμερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία επέτρεπε την εισαγωγή εμπορευμάτων αξίας χαμηλότερης των 150 ευρώ χωρίς την καταβολή τελωνειακών δασμών. Ο κανονισμός αυτός, σχεδιασμένος δεκαετίες πριν για να διευκολύνει την αποστολή μικρών δώρων ή δειγμάτων, εξελίχθηκε στην «αχίλλειο πτέρνα» της ευρωπαϊκής αγοράς.
Πλατφόρμες με έδρα κυρίως την Ασία εκμεταλλεύτηκαν συστηματικά αυτή τη ρύθμιση. "Σπάζοντας" μεγάλες παραγγελίες σε πολλά μικρά δέματα ή δηλώνοντας τεχνητά χαμηλότερες αξίες, κατάφερναν να παρακάμπτουν τους δασμούς. Το αποτέλεσμα ήταν διττό: αφενός τα ευρωπαϊκά ταμεία έχαναν δισεκατομμύρια σε έσοδα, αφετέρου οι Ευρωπαίοι λιανέμποροι αντιμετώπιζαν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, αδυνατώντας να συναγωνιστούν τις εξωφρενικά χαμηλές τιμές που προέκυπταν (και) λόγω της φοροαπαλλαγής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συμβούλιο, ο όγκος αυτών των δεμάτων έχει λάβει διαστάσεις χιονοστιβάδας, καθιστώντας αδύνατο τον φυσικό έλεγχο από τις τελωνειακές αρχές και δημιουργώντας σοβαρά κενά ασφαλείας όσον αφορά την ποιότητα των προϊόντων.
Ο ρόλος του «Θεωρούμενου Εισαγωγέα» (Deemed Importer)
Ο πυρήνας της νέας νομοθεσίας δεν αφορά μόνο την επιβολή φόρων, αλλά αλλάζει τη φιλοσοφία της ευθύνης. Εισάγεται ο θεσμός του «Θεωρούμενου Εισαγωγέα». Πλέον, οι ίδιες οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου αναλαμβάνουν την ευθύνη για την είσπραξη και την απόδοση των δασμών και του ΦΠΑ κατά τη στιγμή της αγοράς.
Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν θα έρχεται αντιμέτωπος με δυσάρεστες εκπλήξεις ή καθυστερήσεις κατά την παράδοση του δέματος. Ωστόσο, θα δει την τελική τιμή στο «καλάθι» του να αυξάνεται αισθητά, καθώς θα ενσωματώνονται αυτόματα όλες οι επιβαρύνσεις. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να λειτουργούν ως φοροεισπράκτορες για λογαριασμό της ΕΕ, απλοποιώντας τη διαδικασία για τα τελωνεία, τα οποία θα έχουν να αντιμετωπίσουν λιγότερους, αλλά μεγαλύτερους "πελάτες" αντί για εκατομμύρια μεμονωμένους παραλήπτες.
Νέο, απλοποιημένο σύστημα δασμολόγησης
Για να καταστεί λειτουργικό το νέο σύστημα και να μην καταρρεύσουν οι τελωνειακές υπηρεσίες από τον φόρτο εργασίας, η ΕΕ εισάγει έναν απλοποιημένο μηχανισμό υπολογισμού δασμών. Αντί για τις χιλιάδες κατηγορίες εμπορευμάτων που ισχύουν για τις παραδοσιακές εισαγωγές, τα προϊόντα που πωλούνται μέσω e-commerce θα κατηγοριοποιούνται σε πέντε βασικές "δασμολογικές κλάσεις".
Οι συντελεστές θα κυμαίνονται ανάλογα με το είδος του προϊόντος. Για παράδειγμα, διαφορετικός συντελεστής θα ισχύει για τα είδη ένδυσης και υπόδησης –που αποτελούν τον κύριο όγκο των πωλήσεων της Shein και του Temu– και διαφορετικός για τα ηλεκτρονικά είδη. Στόχος είναι η διαδικασία να γίνεται ψηφιακά και αυτόματα, μειώνοντας τη γραφειοκρατία αλλά αυξάνοντας το κόστος για τον τελικό αγοραστή.
Οι επιπτώσεις για την τσέπη του καταναλωτή
Η εποχή που ένα μπλουζάκι κόστιζε 3 ευρώ και έφτανε στην πόρτα μας χωρίς επιπλέον χρέωση ανήκει στο παρελθόν. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σε ανατιμήσεις που μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 20-30% σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων χαμηλής αξίας, αν συνυπολογιστούν ο ΦΠΑ και οι νέοι δασμοί.
Παρά την αύξηση του κόστους, η ΕΕ προσδοκά ότι το μέτρο θα ωφελήσει μακροπρόθεσμα την αγορά. Οι καταναλωτές θα προστατεύονται καλύτερα από μη ασφαλή προϊόντα, καθώς οι πλατφόρμες ως «εισαγωγείς» θα φέρουν και την ευθύνη για τη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας και περιβάλλοντος. Επιπλέον, αναμένεται επιτάχυνση των παραδόσεων, καθώς τα δέματα που έχουν προπληρωμένους δασμούς θα περνούν τα σύνορα με συνοπτικές διαδικασίες.
Αντιδράσεις και γεωπολιτική διάσταση
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από οικονομικούς παράγοντες ως μια προσπάθεια της Ευρώπης να θωρακίσει την εσωτερική της αγορά απέναντι στην επιθετική εμπορική πολιτική της Κίνας. Ενώ οι ΗΠΑ έχουν ήδη προχωρήσει σε αυστηρούς δασμούς, η Ευρώπη επιλέγει την οδό της κανονιστικής συμμόρφωσης και της φορολογικής ισότητας.
Οι μεγάλες ασιατικές πλατφόρμες τηρούν προς το παρόν στάση αναμονής, αν και είναι βέβαιο ότι θα αναγκαστούν να αναθεωρήσουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο. Δεν αποκλείεται να δούμε αλλαγές στη στρατηγική τους, όπως την ίδρυση περισσότερων αποθηκών εντός ευρωπαϊκού εδάφους για να μειώσουν τα μεταφορικά κόστη και να εξισορροπήσουν τη δασμολογική επιβάρυνση.
Η απόφαση του Συμβουλίου είναι τελεσίδικη και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής είναι πλέον δεσμευτικό. Οι εθνικές κυβερνήσεις και οι τελωνειακές αρχές καλούνται να προετοιμάσουν τα πληροφοριακά τους συστήματα για τη μετάβαση σε αυτή τη νέα ψηφιακή τελωνειακή εποχή, η οποία φιλοδοξεί να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη στο εμπόριο, ακόμη κι αν αυτό κοστίσει κάτι παραπάνω στον Ευρωπαίο καταναλωτή.
