Σύνοψη
- Ερευνητές του Πανεπιστημίου Stanford δημοσίευσαν στο περιοδικό Science τον πρώτο παγκόσμιο χάρτη 459 επιβεβαιωμένων «ηπειρωτικών σεισμών του μανδύα» (CMEs), οι οποίοι εκδηλώνονται κάτω από τον φλοιό της Γης.
- Η μελέτη ανατρέπει παλαιότερες θεωρίες που θεωρούσαν τον παχύρρευστο μανδύα ανίκανο να υποστηρίξει σεισμική δραστηριότητα, αξιοποιώντας μια νέα μέθοδο ανάλυσης σεισμικών κυμάτων (λόγος Sn/Lg).
- Η χαρτογράφηση αυτής της δραστηριότητας προσφέρει νέα, κρίσιμα δεδομένα για την κατανόηση της τεκτονικής συμπεριφοράς, παρέχοντας προηγμένα μοντέλα αξιολόγησης κινδύνου που μπορούν να εφαρμοστούν και σε σεισμογενείς περιοχές υψηλής πολυπλοκότητας, όπως το Ελληνικό Τόξο.
Ο πρώτος παγκόσμιος χάρτης σεισμών του μανδύα: Τα νέα δεδομένα του Stanford για τη βαθιά σεισμικότητα
Η κατανόηση της μηχανικής των σεισμών περνάει σε νέο επίπεδο, καθώς ερευνητές του Πανεπιστημίου Stanford προχώρησαν στην πρώτη παγκόσμια χαρτογράφηση των σεισμών που εκδηλώνονται βαθιά μέσα στον μανδύα της Γης. Η σχετική μελέτη επιβεβαιώνει οριστικά την ύπαρξη των αποκαλούμενων «Ηπειρωτικών Σεισμών του Μανδύα» (Continental Mantle Earthquakes - CMEs), απομονώνοντας ένα εξαιρετικά σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο.
Τι είναι οι ηπειρωτικοί σεισμοί του μανδύα και πώς εντοπίστηκαν;
Οι ηπειρωτικοί σεισμοί του μανδύα (CMEs) είναι σπάνιες σεισμικές δονήσεις που εκδηλώνονται κάτω από τον ασυνέχεια Mohorovičić (Moho), στο στρώμα του μανδύα, όπου οι θερμοκρασίες ξεπερνούν τους 700°C. Μέσω της συγκριτικής ανάλυσης του πλάτους των περιφερειακών σεισμικών κυμάτων (λόγος Sn/Lg), οι ερευνητές Shiqi Wang και Simon L. Klemperer κατάφεραν να διαχωρίσουν τους σεισμούς του φλοιού από εκείνους του μανδύα με απόλυτη ακρίβεια σε παγκόσμια κλίμακα.
Κύρια τεχνικά σημεία και εξαγόμενα δεδομένα
- Όγκος Δεδομένων: Αναλύθηκαν πάνω από 46.000 σεισμοί που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως από το 1990.
- Επιβεβαιωμένα Συμβάντα: Ταυτοποιήθηκαν 459 σεισμοί που προήλθαν αποδεδειγμένα από τον ηπειρωτικό μανδύα (αναλογία εμφάνισης περίπου 100 φορές μικρότερη από τους σεισμούς του φλοιού).
- Γεωγραφική Κατανομή: Εντοπίστηκαν σημαντικές συγκεντρώσεις κάτω από τα Ιμαλάια (Νότια Ασία) και κοντά στον Βερίγγειο Πορθμό (μεταξύ Ασίας και Βόρειας Αμερικής).
- Απουσία Επιφανειακών Ζημιών: Λόγω του τεράστιου εστιακού βάθους (συχνά ξεπερνά τα 50-80 χιλιόμετρα), οι συγκεκριμένοι σεισμοί δεν προκαλούν καταστροφές στην επιφάνεια, αλλά λειτουργούν ως γεωλογικοί "αισθητήρες".
Ο αντίκτυπος στην Ελλάδα και η σημασία για την τοπική σεισμολογία
Η ελληνική επικράτεια αποτελεί μια από τις πλέον σεισμογενείς περιοχές παγκοσμίως, κυρίως λόγω της καταβύθισης της αφρικανικής λιθοσφαιρικής πλάκας κάτω από την ευρασιατική (Ελληνικό Τόξο). Μέχρι σήμερα, η επιστημονική κοινότητα στην Ελλάδα εστιάζει κατά κύριο λόγο στους επιφανειακούς (φλοιού) και στους σεισμούς ενδιάμεσου βάθους που σχετίζονται άμεσα με τη ζώνη υποβύθισης.
Η μεθοδολογία τεχνητής νοημοσύνης και βαθιάς εκμάθησης (deep learning) που αναπτύχθηκε στο Stanford για την αναγνώριση των αφίξεων των περιφερειακών σεισμικών φάσεων, μπορεί να ενσωματωθεί άμεσα στα δίκτυα παρακολούθησης του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών. Η ικανότητα διάκρισης ενός σεισμού του φλοιού από έναν σεισμό του μανδύα θα επιτρέψει στους Έλληνες γεωφυσικούς να κατανοήσουν καλύτερα τις θερμικές και τεκτονικές πιέσεις στο Αιγαίο, βελτιώνοντας μακροπρόθεσμα τα μοντέλα εκτίμησης σεισμικού κινδύνου για τα κτίρια και τις υποδομές της χώρας.
