World Backup Day: Πώς να ασφαλίσετε τα ψηφιακά σας αρχεία - Ο κανόνας 3-2-1 και η χρήση των passkeys

Σύνοψη

• Οκτώ στους δέκα χρήστες επιλέγουν ψηφιακά μέσα για την αποθήκευση ευαίσθητων δεδομένων, όπως έγγραφα ταυτότητας και οικονομικά στοιχεία.
• Η ηλικιακή ομάδα 18-34 παρουσιάζει βαθμό ψηφιοποίησης που αγγίζει το 90%, ενώ το 30% των ατόμων άνω των 55 ετών εξακολουθεί να εμπιστεύεται τα φυσικά αντίγραφα.
• Ως μέσα αποθήκευσης, το 56% προτιμά υπολογιστές ή εξωτερικούς δίσκους, το 45% στρέφεται σε υπηρεσίες cloud και το 20% κάνει χρήση κρατικών ψηφιακών υπηρεσιών.
• Οι ειδικοί προτείνουν τον κανόνα αποθήκευσης 3-2-1, την αυτοματοποίηση των αντιγράφων και τη χρήση ελέγχου ταυτότητας δύο παραγόντων (2FA) ή passkeys για την αποτροπή παραβιάσεων.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Backup στις 02 Απριλίου 2026, νέα δεδομένα ρίχνουν φως στις συνήθειες των χρηστών όσον αφορά τη διαχείριση των ψηφιακών τους αρχείων. Μια εκτενής έρευνα που διεξήχθη από το Κέντρο Έρευνας Αγοράς της Kaspersky, με τη συμμετοχή 3.000 ατόμων από 15 χώρες, αναλύει τους τρόπους με τους οποίους οι χρήστες διασφαλίζουν τα σημαντικότερα δεδομένα τους. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η συντριπτική πλειονότητα στρέφεται πλέον αποκλειστικά σε ψηφιακές λύσεις, αν και τα κενά ασφαλείας παραμένουν σημαντικά.

Πού αποθηκεύουν οι χρήστες τα ευαίσθητα δεδομένα τους; 

Το 84% των ερωτηθέντων διατηρεί σε ηλεκτρονική μορφή εξαιρετικά ευαίσθητα προσωπικά στοιχεία, όπως ιατρικές πληροφορίες, οικονομικά δεδομένα, φωτογραφίες και έγγραφα ταυτοποίησης. Η τάση αυτή καθοδηγείται ξεκάθαρα από τους νεότερους χρήστες. Στην ηλικιακή ομάδα 18-34, δηλαδή στις γενιές των millennials και της Gen Z, σχεδόν το σύνολο των δεδομένων αποθηκεύεται ψηφιακά, με το ποσοστό να φτάνει το 90%. Αντίθετα, μόλις το 16% του συνολικού δείγματος νιώθει ασφάλεια διατηρώντας αποκλειστικά φυσικά αντίγραφα. Το ποσοστό αυτό είναι αισθητά υψηλότερο στους χρήστες άνω των 55 ετών, όπου σχεδόν ένας στους τρεις (30%) προτιμά τον παραδοσιακό τρόπο αποθήκευσης σε χαρτί.

Όσον αφορά τα συγκεκριμένα ψηφιακά μέσα που επιλέγονται για τα σημαντικά αρχεία, η κατανομή έχει ως εξής:

• Το 56% των χρηστών χρησιμοποιεί τοπικά μέσα, όπως τον υπολογιστή του ή κάποιον εξωτερικό σκληρό δίσκο.
• Το 45% εμπιστεύεται τις διαδικτυακές υπηρεσίες αποθήκευσης (cloud).
• Ένα 20% βασίζεται πλέον σε κρατικές ψηφιακές υπηρεσίες για την τήρηση κρίσιμων εγγράφων.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της ψηφιακής και φυσικής αποθήκευσης; 

Κάθε μέθοδος αποθήκευσης συνοδεύεται από συγκεκριμένα πλεονεκτήματα αλλά και τεχνικούς περιορισμούς. Τα φυσικά μέσα ενέχουν πάντα τον κίνδυνο απώλειας ή ολοκληρωτικής καταστροφής. Από την άλλη πλευρά, οι εξωτερικοί σκληροί δίσκοι στερούνται ευελιξίας όταν ο χρήστης βρίσκεται εκτός του χώρου εργασίας ή της οικίας του. Παράλληλα, οι υπηρεσίες cloud, αν και προσφέρουν άμεση πρόσβαση από παντού, ενδέχεται να εκτεθούν σε προσπάθειες μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης εάν δεν ρυθμιστούν σωστά.

Ένα άκρως ενθαρρυντικό στοιχείο της έρευνας της Kaspersky είναι ότι το 98% των συμμετεχόντων λαμβάνει τουλάχιστον κάποια βασικά μέτρα για την προστασία των ψηφιακών του δεδομένων. Ωστόσο, ένα κρίσιμο 36% εξακολουθεί να κάνει χρήση κωδικών πρόσβασης που απομνημονεύονται εύκολα. Η πρακτική αυτή καθιστά τα ψηφιακά αποθετήρια εξαιρετικά ευάλωτα σε αυτοματοποιημένες κυβερνοεπιθέσεις, όπως οι επιθέσεις brute force.

Πώς λειτουργεί η μέθοδος δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας 3-2-1; 

Η δημιουργία αντιγράφων δεν απαιτείται απαραίτητα για κάθε μεμονωμένο αρχείο μιας συσκευής, ωστόσο η καθιέρωση μιας αυστηρής στρατηγικής backup είναι ζωτικής σημασίας για αρχεία που δεν μπορούν να ανακτηθούν. Οι ειδικοί ασφαλείας προκρίνουν τον κανόνα 3-2-1 ως το πλέον αξιόπιστο πρότυπο προστασίας. Βάσει αυτού του κανόνα, ο χρήστης οφείλει να:

• Διατηρεί τουλάχιστον τρία (3) αντίγραφα των σημαντικών του αρχείων.
• Αποθηκεύει τα αντίγραφα αυτά σε δύο (2) εντελώς διαφορετικά φυσικά ή ψηφιακά μέσα.
• Κρατά τουλάχιστον ένα (1) αντίγραφο εκτός του βασικού χώρου (offsite), όπως σε μια υπηρεσία cloud ή σε εξωτερική τοποθεσία.

Πρακτικές συμβουλές ασφαλείας: Passkeys, 2FA και αυτοματοποίηση 

Για τα πιο ευαίσθητα ψηφιακά στοιχεία (τραπεζικές κάρτες, στοιχεία ταυτότητας, κωδικοί), προτείνεται η χρήση εξειδικευμένων εργαλείων. Λύσεις όπως το Kaspersky Password Manager διαθέτουν λειτουργία «μυστικού αποθετηρίου», επιτρέποντας την ασφαλή αποθήκευση κρίσιμων αρχείων, όπως έγγραφα PDF και σαρωμένα διαβατήρια. Επιπρόσθετα, επιβάλλεται η ενεργοποίηση ελέγχου ταυτότητας δύο παραγόντων (2FA) σε κάθε πλατφόρμα που τον υποστηρίζει, ή η μετάβαση στη σύγχρονη τεχνολογία των passkeys. Τα passkeys μπορούν να ενσωματωθούν με ασφάλεια σε έναν password manager, εξαλείφοντας τον κίνδυνο των αδύναμων κωδικών.

Επειδή η χειροκίνητη δημιουργία αντιγράφων μπορεί να καταστεί χρονοβόρα, συνιστάται η αξιοποίηση ενσωματωμένων υπηρεσιών backup, όπως το iCloud για το οικοσύστημα της Apple ή τα Google Drive και OneDrive για λειτουργικά Android και Windows. Σημαντικό βήμα αποτελεί επίσης ο περιοδικός έλεγχος λειτουργίας αυτών των αντιγράφων, κάνοντας δοκιμαστική επαναφορά αρχείων κάθε έναν ή δύο μήνες. Λογισμικά όπως το Kaspersky Premium απλοποιούν αυτή τη διαδικασία σε συστήματα Windows, επιτρέποντας αυτοματοποιημένα, κρυπτογραφημένα backups στο cloud ή σε τοπικά αφαιρούμενα μέσα.

Η Αντιπρόεδρος Consumer Business της Kaspersky, Marina Titova, συμπυκνώνει τη στρατηγική σημειώνοντας πως η κατηγοριοποίηση των αρχείων σε "κρίσιμα", "σημαντικά" και "χαμηλής προτεραιότητας" είναι το πρώτο βήμα. Η αυτοματοποίηση του backup σε πραγματικό χρόνο για τα κρίσιμα δεδομένα και ο εβδομαδιαίος ή μηνιαίος προγραμματισμός για τα υπόλοιπα, αποτελούν την έξυπνη λύση ώστε η διαδικασία να λειτουργεί αθόρυβα στο παρασκήνιο, προστατεύοντας ό,τι έχει πραγματική αξία χωρίς να επιβαρύνει την καθημερινότητα του χρήστη.

Με τη ματιά του Techgear

Η εξάρτηση από το ψηφιακό οικοσύστημα είναι πλέον απόλυτη και μη αναστρέψιμη. Ωστόσο, η διαπίστωση της έρευνας ότι ένα μεγάλο ποσοστό εξακολουθεί να χρησιμοποιεί αδύναμους κωδικούς πρόσβασης καταδεικνύει την ανάγκη για ψηφιακό εγγραμματισμό. 

Στην ελληνική πραγματικότητα, όπου η ενσωμάτωση του Gov.gr wallet έχει ψηφιοποιήσει ταυτότητες και διπλώματα (εξηγώντας το 20% της αποθήκευσης σε κρατικές υπηρεσίες), η απώλεια πρόσβασης σε μια κύρια συσκευή ισοδυναμεί με απώλεια της ψηφιακής υπόστασης. Η αυτοματοποίηση των αντιγράφων ασφαλείας και η υιοθέτηση των passkeys δεν αποτελούν πλέον απλές συστάσεις για προχωρημένους χρήστες, αλλά βασική προϋπόθεση ψηφιακής επιβίωσης. 

Το "set it and forget it" των αυτοματοποιημένων backups είναι η μόνη αποτελεσματική άμυνα απέναντι στο ανθρώπινο λάθος και στις απρόβλεπτες αστοχίες υλικού.