Οι Βρυξέλλες σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τη Google, θέτοντας στο τραπέζι ένα ζήτημα που καίει την παγκόσμια αγορά τεχνολογίας: την ισότιμη πρόσβαση. Σε μια κίνηση που αναμένεται να αναδιαμορφώσει το τοπίο των κινητών συσκευών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε επίσημα διαδικασίες προδιαγραφών (specification proceedings) εναντίον της Google. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος και διττός: να διασφαλιστεί ότι οι τρίτοι ψηφιακοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης θα έχουν την ίδια βαθιά πρόσβαση στο λειτουργικό σύστημα Android που απολαμβάνει σήμερα το Gemini, αλλά και να ανοίξει ο δρόμος για διαμοιρασμό πολύτιμων δεδομένων αναζήτησης.
Η ανακοίνωση έρχεται ως άμεση εφαρμογή του Νόμου για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act - DMA). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αρκείται πλέον σε γενικές συστάσεις, αλλά περνά σε συγκεκριμένες απαιτήσεις για το πώς η Google οφείλει να συμμορφωθεί με τον ρόλο της ως «ρυθμιστής της πρόσβασης» (gatekeeper).
Ισότιμοι όροι παιχνιδιού στο κινητό
Το πρώτο και ίσως πιο ενδιαφέρον σκέλος της παρέμβασης αφορά το άρθρο 6(7) του DMA. Μέχρι σήμερα, η Google έχει ενσωματώσει το δικό της μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, το Gemini, στον πυρήνα του Android. Αυτό επιτρέπει στο Gemini να αλληλεπιδρά με άλλες εφαρμογές, να αντιλαμβάνεται το περιεχόμενο της οθόνης και να εκτελεί εντολές συστήματος με τρόπο που οι ανταγωνιστικές εφαρμογές – όπως το ChatGPT της OpenAI ή το Claude της Anthropic – δυσκολεύονται να μιμηθούν λόγω περιορισμών στο λογισμικό.
Η Κομισιόν τονίζει ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Η διαδικασία που ξεκίνησε στοχεύει να καθορίσει με ακρίβεια πώς η Google θα παρέχει δωρεάν και αποτελεσματική διαλειτουργικότητα σε τρίτους προγραμματιστές. Η λογική των Βρυξελλών είναι απλή: αν το λειτουργικό σύστημα Android είναι η «παιδική χαρά», τότε όλα τα παιδιά (δηλαδή οι AI βοηθοί) πρέπει να έχουν πρόσβαση στα ίδια παιχνίδια.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στο άμεσο μέλλον, ένας χρήστης Android στην Ευρώπη θα μπορούσε να επιλέξει έναν εναλλακτικό AI βοηθό, ο οποίος θα λειτουργεί τόσο φυσικά και ολοκληρωμένα όσο το Gemini, έχοντας πρόσβαση σε ειδοποιήσεις, μικρόφωνο και δεδομένα οθόνης χωρίς τεχνητά εμπόδια. Η ΕΕ επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η καινοτομία δεν θα φρενάρεται από τα τείχη που υψώνουν οι κατασκευαστές των λειτουργικών συστημάτων.
Τα «κλειδιά» των δεδομένων αναζήτησης
Το δεύτερο σκέλος της διαδικασίας αγγίζει ένα ακόμη πιο ευαίσθητο σημείο: τα δεδομένα. Βασιζόμενη στο άρθρο 6(11) του DMA, η Επιτροπή εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η Google μοιράζεται δεδομένα αναζήτησης με ανταγωνιστές. Η νομοθεσία απαιτεί από τον τεχνολογικό γίγαντα να παρέχει σε τρίτες μηχανές αναζήτησης πρόσβαση σε ανώνυμα δεδομένα κατάταξης, ερωτημάτων (queries), κλικ και προβολών.
Το ενδιαφέρον εδώ εστιάζεται στη λεπτομέρεια: η Επιτροπή εξετάζει ρητά την επιλεξιμότητα των παρόχων AI chatbots να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα. Σκεφτείτε το ως εξής: τα δεδομένα αναζήτησης της Google είναι ίσως η πιο πλούσια βιβλιοθήκη ανθρώπινης πρόθεσης στον πλανήτη. Το να δοθεί πρόσβαση (υπό όρους FRAND - δίκαιους, εύλογους και αμερόληπτους) σε ανταγωνιστικά μοντέλα AI, θα μπορούσε να βελτιώσει δραματικά την ακρίβεια και τη χρησιμότητά τους, σπάζοντας το μονοπώλιο της πληροφορίας που κατέχει η Google Search εδώ και δεκαετίες.
Η διαδικασία θα εστιάσει στο εύρος των δεδομένων, τη μέθοδο ανωνυμοποίησης (ώστε να προστατεύεται η ιδιωτικότητα των χρηστών) και τους όρους πρόσβασης. Στόχος είναι να δημιουργηθούν γνήσιες εναλλακτικές λύσεις για τους χρήστες, όχι μόνο στη θεωρία αλλά και στην πράξη.
Το χρονοδιάγραμμα και η επόμενη μέρα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κινείται με ταχύτητες που ξαφνιάζουν για τα γραφειοκρατικά της δεδομένα. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός έξι μηνών, με τα προκαταρκτικά πορίσματα να αναμένονται σε μόλις τρεις μήνες. Σε αυτό το διάστημα, η Επιτροπή θα ανακοινώσει τα μέτρα που σκοπεύει να επιβάλει στην Google για να θεωρηθεί ότι συμμορφώνεται πλήρως με τον κανονισμό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η παρούσα διαδικασία δεν αποτελεί (ακόμα) καταδίκη ή επιβολή προστίμου. Είναι, ωστόσο, μια αυστηρή «υπόδειξη» του δρόμου που πρέπει να ακολουθήσει η εταιρεία. Αν η Google αποτύχει να εφαρμόσει τα μέτρα που θα υποδειχθούν, τότε οι κυρώσεις του DMA – που προβλέπουν πρόστιμα έως και 10% του παγκόσμιου τζίρου της εταιρείας – θα βρεθούν προ των πυλών.
Το επόμενο εξάμηνο θα είναι κρίσιμο, καθώς θα δούμε πώς θα αντιδράσει η Google σε αυτές τις απαιτήσεις και αν τελικά το Android θα μετατραπεί σε μια πραγματικά ανοιχτή πλατφόρμα για την επερχόμενη γενιά της Τεχνητής Νοημοσύνης.
