Chat Control: Πέρασε η παρακολούθηση συνομιλιών παρά την καταψήφιση από τους Ευρωβουλευτές

Σύνοψη

• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρέτεινε την προσωρινή οδηγία ePrivacy (Chat Control 1.0) έως τις 3 Απριλίου 2028, επιτρέποντας στις εταιρείες τεχνολογίας να σαρώνουν εθελοντικά τα προσωπικά μηνύματα των χρηστών.
• Στην ψηφοφορία της 9ης Ιουλίου 2026, οι παρόντες ευρωβουλευτές καταψήφισαν το μέτρο (314 κατά, 276 υπέρ). Ωστόσο, η απόρριψη απαιτούσε απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου του σώματος (361 ψήφοι επί των 720), με αποτέλεσμα ο κανονισμός να περάσει.
• Η σάρωση εφαρμόζεται σε μη κρυπτογραφημένες πλατφόρμες όπως το Gmail, τα άμεσα μηνύματα του Instagram, το Discord, το Skype και το Xbox.
• Ψηφίστηκε τροπολογία που εξαιρεί ρητά τις υπηρεσίες με end-to-end κρυπτογράφηση, όπως το Signal, το iMessage και το WhatsApp.
• Στοιχεία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Εγκληματολογικών Ερευνών της Γερμανίας (BKA) δείχνουν ότι το 48% των ειδοποιήσεων σάρωσης δεν έχει ποινικό ενδιαφέρον, προκαλώντας ψευδείς συναγερμούς στις αστυνομικές αρχές.

Μια από τις πιο αμφιλεγόμενες ρυθμίσεις για την ψηφιακή ιδιωτικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιστρέφει επίσημα στο προσκήνιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αξιοποιώντας έναν σπάνιο κοινοβουλευτικό κανόνα, έδωσε το «πράσινο φως» για την παράταση του συστήματος που επιτρέπει στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας να σαρώνουν τις ιδιωτικές επικοινωνίες των πολιτών, σε μια προσπάθεια εντοπισμού υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM).

Τι αποφάσισε ακριβώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το Chat Control;

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατά τη συνεδρίαση της 9ης Ιουλίου 2026, ενέκρινε την παράταση του Chat Control 1.0 (προσωρινή παρέκκλιση ePrivacy) έως τις 3 Απριλίου 2028. Παρότι 314 ευρωβουλευτές καταψήφισαν το μέτρο έναντι 276 που υπερψήφισαν, η πρόταση πέρασε, διότι ο κανονισμός απαιτούσε απόλυτη πλειοψηφία 361 ψήφων (από το σύνολο των 720 μελών) για να απορριφθεί. Η απόφαση επιτρέπει στις πλατφόρμες τη συνέχιση της εθελοντικής σάρωσης μηνυμάτων για εντοπισμό CSAM.

Ποιες εφαρμογές επηρεάζονται και ποιες «γλιτώνουν» την παρακολούθηση

Το πλαίσιο του Chat Control 1.0 δεν επιβάλλει καθολική υποχρεωτική σάρωση, αλλά παρέχει τη νομική κάλυψη στις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας να εφαρμόζουν αυτοματοποιημένα φίλτρα ελέγχου περιεχομένου, χωρίς να κινδυνεύουν με κυρώσεις βάσει του ευρωπαϊκού GDPR.

Οι πλατφόρμες που εμπίπτουν απευθείας στο καθεστώς σάρωσης περιλαμβάνουν υπηρεσίες χωρίς προεπιλεγμένη κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο (E2EE) για όλο το περιεχόμενό τους. Ενδεικτικά, στα «ραντάρ» της σάρωσης βρίσκονται:

• Τα direct messages του Instagram και του Snapchat.
• Τα μηνύματα μέσω Skype και Discord.
• Οι συνομιλίες στα δίκτυα του Xbox.
• Οι υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου όπως το Gmail (Google) και το iCloud Mail (Apple).

Αντίθετα, οι νομοθέτες ενέκριναν μια τροπολογία που εξαιρεί ρητά τις πλατφόρμες με end-to-end κρυπτογράφηση. Αυτό σημαίνει ότι εφαρμογές όπως το Signal, το WhatsApp και το iMessage παραμένουν εκτός του πλαισίου σάρωσης, καθώς η αρχιτεκτονική τους δεν επιτρέπει ούτε στους ίδιους τους παρόχους να διαβάσουν το περιεχόμενο των μηνυμάτων.

Αντιδράσεις για το δημοκρατικό έλλειμμα και την αποτελεσματικότητα

Η μεθοδολογία με την οποία εγκρίθηκε η παράταση λίγο πριν από τις θερινές διακοπές του Κοινοβουλίου έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Ο Patrick Breyer, πρώην ευρωβουλευτής και υπέρμαχος των ψηφιακών δικαιωμάτων, χαρακτήρισε τη διαδικασία «φάρσα που βλάπτει τη δημοκρατία», καθώς η απόφαση προχώρησε παρά την αντίθετη βούληση της πλειοψηφίας των παρόντων βουλευτών. Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο είχε απορριφθεί σε προηγούμενη ψηφοφορία τον Μάρτιο του 2026 με πλειοψηφία 311 έναντι 228.

Πέραν της πολιτικής διάστασης, έντονος προβληματισμός επικρατεί και για την αμιγώς τεχνική αποτελεσματικότητα της μαζικής σάρωσης. Η επιχειρηματολογία πως τέτοια συστήματα αποτρέπουν την εξάπλωση νέου υλικού CSAM καταρρίπτεται από τα επίσημα στατιστικά δεδομένα των ευρωπαϊκών διωκτικών αρχών.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εγκληματολογικών Ερευνών της Γερμανίας (BKA), το 48% των αυτοματοποιημένων ειδοποιήσεων στερείται ποινικής βαρύτητας. Επιπλέον, το 40% των ερευνών που προκύπτουν καταλήγουν να στοχοποιούν τους ίδιους τους ανηλίκους (π.χ. συγκαταβατική ανταλλαγή υλικού μεταξύ εφήβων). Παράλληλα, αναφέρεται ότι το 99% των αναφορών που υποβάλλει η Meta (Facebook/Instagram) μέσω αυτών των συστημάτων αφορά ήδη γνωστό και καταγεγραμμένο υλικό, προσφέροντας ελάχιστα στην εξάρθρωση νέων δικτύων διακίνησης.

Η επόμενη μάχη: Το Chat Control 2.0

Η ψηφοφορία της 9ης Ιουλίου αφορά αποκλειστικά την παράταση του προσωρινού νομοθετικού πλαισίου (Chat Control 1.0). Η πραγματική μάχη διεξάγεται στα παρασκήνια για τη μόνιμη νομοθεσία, το αποκαλούμενο Chat Control 2.0 (Child Sexual Abuse Regulation - CSAR).

Οι υποστηρικτές του νέου σχεδίου δρομολογούν τη δημιουργία ενός κεντρικού ευρωπαϊκού οργανισμού (EU Centre on Child Sexual Abuse), ο οποίος θα συγκεντρώνει τα δεδομένα προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι καθυστερήσεις που προκύπτουν από την εξάρτηση ερευνών μέσω των ΗΠΑ. Οι οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων, από την άλλη πλευρά, προειδοποιούν ότι το Chat Control 2.0 κινδυνεύει να επιβάλει νομικές υποχρεώσεις που θα «σπάσουν» την κρυπτογράφηση, καθιστώντας την μαζική παρακολούθηση μονόδρομο για όσους δραστηριοποιούνται στο ευρωπαϊκό διαδίκτυο.