Ο απίστευτος λόγος που δεν σε αφήνει να μηνύσεις τις Big Tech εταιρείες στην Ευρώπη!
Σύνοψη
- Ένας μεσαιωνικός ιρλανδικός νόμος του 1634 απαγορεύει ρητά τη χρηματοδότηση δικαστικών αγώνων από τρίτους που δεν εμπλέκονται άμεσα στην υπόθεση.
- Οι τεχνολογικοί κολοσσοί (Meta, Google, Microsoft, Apple, TikTok) διατηρούν τα ευρωπαϊκά τους κεντρικά γραφεία στο Δουβλίνο, υποχρεώνοντας κάθε νομική ενέργεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο να ξεκινά από την Ιρλανδία.
- Το αρχικό κόστος μιας ομαδικής αγωγής εναντίον αυτών των εταιρειών ξεπερνά το ένα εκατομμύριο ευρώ, ποσό που οι ευρωπαϊκοί μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί δεν διαθέτουν.
- Το αποτέλεσμα είναι να έχει κατατεθεί μόλις μία ομαδική αγωγή κατά της Big Tech στα ιρλανδικά δικαστήρια την τελευταία πενταετία, παρά τη σχετική Ευρωπαϊκή Οδηγία του 2020.
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί πλέον στενά το ζήτημα, εξετάζοντας κατά πόσο η Ιρλανδία εφαρμόζει ορθά το ευρωπαϊκό δίκαιο για τα δικαιώματα των καταναλωτών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση φημίζεται παγκοσμίως για την αυστηρή ρυθμιστική της προσέγγιση απέναντι στους τεχνολογικούς κολοσσούς, ψηφίζοντας διαρκώς νομοθετήματα που θεωρητικά προστατεύουν τον ψηφιακό πολίτη. Παρόλα αυτά, όταν οι ευρωπαίοι καταναλωτές προσπαθούν να διεκδικήσουν οικονομικές αποζημιώσεις για παραβιάσεις των προσωπικών τους δεδομένων, βρίσκονται μπροστά σε ένα απροσπέλαστο τείχος.
Πριν από περίπου πέντε χρόνια, η Ευρώπη χορήγησε στους καταναλωτές το δικαίωμα να εγείρουν ομαδικές αγωγές κατά των μεγάλων εταιρειών. Δεδομένου ότι η Ιρλανδία φιλοξενεί τις ευρωπαϊκές έδρες των περισσότερων τεχνολογικών κολοσσών, οτιδήποτε αφορά τον νομικό έλεγχο αυτών των εταιρειών περνάει αναγκαστικά μέσα από το δικαστικό της σύστημα. Ωστόσο, οι ενώσεις καταναλωτών έχουν καταφέρει να προωθήσουν μόλις μία ομαδική αγωγή. Η αιτία αυτού του παραδόξου δεν κρύβεται σε κάποια σύγχρονη νομική προσέγγιση, αλλά σε ένα νομοθέτημα που θεσπίστηκε πριν από σχεδόν τετρακόσια χρόνια.
Γιατί οι Ευρωπαίοι αδυνατούν να καταθέσουν ομαδικές αγωγές κατά των τεχνολογικών κολοσσών;
Οι Ευρωπαίοι αδυνατούν να καταθέσουν ομαδικές αγωγές κατά των εταιρειών τεχνολογίας λόγω ενός ιρλανδικού νόμου του 1634 περί συντήρησης και συμμετοχής. Αυτή η νομοθεσία απαγορεύει αυστηρά τη χρηματοδότηση δικαστικών υποθέσεων από εξωτερικούς παράγοντες, εμποδίζοντας τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς να συγκεντρώσουν το απαιτούμενο κεφάλαιο που υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο ευρώ.
Κύρια σημεία
- Το ιρλανδικό δίκαιο διατηρεί σε ισχύ δύο μεσαιωνικά αδικήματα: το "Maintenance" (χρηματοδότηση αγωγής χωρίς άμεσο έννομο συμφέρον) και το "Champerty" (χρηματοδότηση με αντάλλαγμα ποσοστό από τα κέρδη).
- Η Ιρλανδία αποτελεί το μοναδικό κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διατηρεί αυτούς τους περιορισμούς, ενώ η Αγγλία έχει καταργήσει τα αντίστοιχα αδικήματα από το 1967.
- Η Ευρωπαϊκή Οδηγία του 2020 ορίζει ότι μόνο οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί μπορούν να εκπροσωπούν νομικά τους καταναλωτές, εξαιρώντας τα μεγάλα δικηγορικά γραφεία που αναλαμβάνουν το ρίσκο της χρηματοδότησης.
- Χωρίς πρόσβαση σε εξωτερική χρηματοδότηση, οργανισμοί όπως η Noyb ή το Irish Council for Civil Liberties παραμένουν αφοπλισμένοι απέναντι στα απεριόριστα νομικά μπάτζετ των εταιρειών της Silicon Valley.
Η Ιρλανδία κληρονόμησε αυτούς τους δύο νομικούς όρους από το αγγλικό δίκαιο και τους ενσωμάτωσε στη δική της νομοθεσία το 1634, γεγονός που δημιουργεί μια εξαιρετικά δυσχερή κατάσταση για τη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα. Η Ευρωπαϊκή Οδηγία Αντιπροσωπευτικών Αγωγών, η οποία ψηφίστηκε το 2020 με αφορμή το σκάνδαλο Dieselgate της Volkswagen, σχεδιάστηκε για να προσφέρει στους Ευρωπαίους μια νομική οδό αντίστοιχη με αυτή που απέφερε στους Αμερικανούς καταναλωτές συμβιβασμούς άνω των 9,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το κρίσιμο σημείο της ευρωπαϊκής οδηγίας είναι ότι περιορίζει αυστηρά το ποιος μπορεί να καταθέσει τον φάκελο της αγωγής. Αποκλειστικό δικαίωμα έχουν μόνο αναγνωρισμένες, μη κερδοσκοπικές οντότητες, οι οποίες φυσικά δεν διαθέτουν τα τεράστια αποθεματικά που απαιτούνται για να αντιμετωπίσουν στο δικαστήριο νομικές ομάδες εταιρειών όπως η Meta, η Google και η Apple.
Ο Johnny Ryan, υπεύθυνος του τμήματος επιβολής στο Ιρλανδικό Συμβούλιο Πολιτικών Ελευθεριών (ICCL), χαρακτηρίζει αυτή την κατάσταση ως μια μοιραία αντίφαση. Μέχρι στιγμής, πέντε μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί έχουν εγγραφεί επισήμως στην Ιρλανδία με σκοπό να αναλάβουν τέτοιες ενέργειες. Το ICCL κατέθεσε πέρυσι τη μοναδική υπόθεση κατά της Microsoft, η οποία αφορούσε το διαδικτυακό της σύστημα διαφημίσεων, πληρώνοντας τα εξαιρετικά υψηλά νομικά κόστη απευθείας από τον γενικό προϋπολογισμό του, ο οποίος βασίζεται αποκλειστικά σε δωρεές. Για να προχωρήσει μια περίπλοκη υπόθεση τεχνολογικής νομολογίας, το αρχικό κόστος ξεκινά τουλάχιστον από το ένα εκατομμύριο ευρώ, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη τη διεξαγωγή πολλαπλών δικαστικών αγώνων παράλληλα.
Πώς λειτουργεί το ευρωπαϊκό σύστημα αποζημιώσεων σε σύγκριση με τις ΗΠΑ;
Το ευρωπαϊκό νομικό σύστημα επιτρέπει στις ρυθμιστικές αρχές να επιβάλλουν υπέρογκα πρόστιμα τα οποία καταλήγουν αποκλειστικά στα κρατικά ταμεία, εμποδίζοντας τους καταναλωτές να λάβουν άμεση οικονομική αποζημίωση. Αντίθετα, οι ΗΠΑ επιτρέπουν την ατομική πρωτοβουλία και την τρίτη χρηματοδότηση δικαστικών αγώνων, οδηγώντας τελικά σε μαζικές αποζημιώσεις απευθείας προς τους πολίτες.
Η αντίθεση με το αμερικανικό νομικό σύστημα είναι εξαιρετικά έντονη και αναδεικνύει τις αδυναμίες του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου. Πρόσφατα, ένας μεμονωμένος δημιουργός περιεχομένου στην πλατφόρμα του Twitch κατέθεσε ομαδική αγωγή κατά της μητρικής εταιρείας Amazon με αντικείμενο τη χρήση ζωντανών μεταδόσεων για την εκπαίδευση μοντέλων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Στις ΗΠΑ, μια τέτοια κίνηση δεν απαιτεί τη διαμεσολάβηση ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού ούτε περιορίζεται από καθεστώτα χρηματοδότησης. Παράλληλα, η Meta ήρθε μόλις χθες σε ιστορικό συμβιβασμό μετά από αγωγή που κατατέθηκε ομαδικά από τέσσερις αμερικανικές πολιτείες.
Διαβάστε επίσης
Στην Ευρώπη, οι ρυθμιστικές αρχές διαθέτουν πράγματι ισχυρή εξουσία και την ασκούν τακτικά. Για παράδειγμα, η ολλανδική αρχή προστασίας δεδομένων επέβαλε πρόστιμο 825 εκατομμυρίων ευρώ στην Uber για τις αυτοματοποιημένες αναστολές οδηγών, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει απαγγείλει κατηγορίες στο TikTok βάσει του νέου Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Το πρόβλημα, ωστόσο, έγκειται στο γεγονός ότι τα τεράστια αυτά ποσά καταλήγουν αποκλειστικά στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Ούτε ένα σεντ δεν φτάνει ποτέ στα χέρια των ανθρώπων που οι ίδιες οι ρυθμιστικές αρχές δηλώνουν ότι έχουν υποστεί τη βλάβη. Ο μηχανισμός συλλογικής έννομης προστασίας είναι ο μοναδικός τρόπος μεταφοράς της αποζημίωσης στους καταναλωτές, αλλά στη δικαιοδοσία όπου εδρεύουν οι κατηγορούμενες εταιρείες, κανείς δεν επιτρέπεται να τον χρηματοδοτήσει.
Η Επιτροπή Νομικής Μεταρρύθμισης της Ιρλανδίας αναμένεται να υποβάλει έκθεση στα τέλη του έτους σχετικά με το αν πρέπει τελικά να αλλάξουν οι κανόνες. Κάθε προσπάθεια μεταρρύθμισης θα περάσει αναγκαστικά από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, όπου ο αρμόδιος υπουργός Jim O'Callaghan έχει ήδη εκφράσει τις επιφυλάξεις του, αναφέροντας τον κίνδυνο της υπερβολικής εμπορευματοποίησης της δικαιοσύνης από μεγάλα δικηγορικά γραφεία που αναζητούν μερίδια από τις αποζημιώσεις. Η ιρλανδική κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει θεσπίζοντας ανώτατο όριο 25 ευρώ στο τέλος που πληρώνει ένας καταναλωτής για να συμμετάσχει σε μια ομαδική αγωγή, και εξετάζει την κατάργηση των τελών Ανώτατου Δικαστηρίου για τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Παρόλα αυτά, η εξοικονόμηση μερικών εκατοντάδων ευρώ από τα δικαστικά παράβολα δεν επιλύει σε καμία περίπτωση το βασικό πρόβλημα του ενός εκατομμυρίου ευρώ που απαιτείται για τη νομική εκπροσώπηση απέναντι σε διεθνείς νομικές ομάδες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αρχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση, δηλώνοντας ότι αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο κάθε κράτος-μέλος έχει ενσωματώσει την οδηγία, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι το κόστος των νομικών διαδικασιών δεν πρέπει να αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών. Το αποτέλεσμα της μοναδικής ενεργής υπόθεσης εναντίον της Microsoft θα κρίνει εν πολλοίς το μέλλον, δείχνοντας στους υπόλοιπους οργανισμούς εάν αξίζει να συνεχίσουν να αγωνίζονται βασισμένοι αποκλειστικά στις δωρεές πολιτών.
Η άποψη του Techgear
Η κατάσταση που διαμορφώνεται γύρω από το νομικό πλαίσιο της Ιρλανδίας αποκαλύπτει μια σκοτεινή πτυχή της πολυδιαφημισμένης ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αυστηρότητας. Ουσιαστικά, βλέπουμε ένα σύστημα όπου τα κράτη-μέλη θησαυρίζουν μέσω τεράστιων προστίμων στο όνομα της ιδιωτικότητας των χρηστών (GDPR) και του ψηφιακού ελέγχου (DSA), την ώρα που οι ίδιοι οι χρήστες, των οποίων τα δεδομένα παραβιάστηκαν, μένουν απολύτως εκτός της εξίσωσης.
Η επιμονή της Ιρλανδίας να διατηρεί ενεργό έναν νόμο του 1634 δεν είναι απλώς νομικός αναχρονισμός, αλλά λειτουργεί ως το τείχος προστασίας για τους τεχνολογικούς κολοσσούς που φιλοξενεί, δημιουργώντας μια άτυπη ασυλία που ακυρώνει την ουσία της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για τον Έλληνα καταναλωτή, αυτή η είδηση μεταφράζεται στην απόλυτη αδυναμία άμεσης νομικής διεκδίκησης. Όταν μια υπηρεσία που χρησιμοποιούμε καθημερινά στην Ελλάδα παραβιάζει τα δεδομένα μας, δεν υπάρχει κανένας ρεαλιστικός μηχανισμός αποζημίωσης. Οι ελληνικές ενώσεις καταναλωτών είναι πρακτικά αδύνατο να συνεργαστούν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και να συγκεντρώσουν τα κεφάλαια που απαιτεί το ιρλανδικό δικαστικό σύστημα, αφήνοντας την αγορά μας έρμαιο των διαθέσεων της Big Tech.
